روز بیسابقه «بورس» ثبت شد
حرکت نقدینگی از «حافظ» به «فردوسی»
سایه فتحی / عکس: عباس کوثری، شرق
در روزهایی که نوسانات نرخ ارز دوباره سر باز کرده است و نرخ هر دلار از 3700 تومان در روز گذشته عبور کرد در مقابل زیر پای دماسنج بازار سهام خالی شد و یکی از تلخترین روزهای فعالان تالار شیشهای بورس تهران را رقم زد. درحالی شاخص بورس تا 690 واحد ریزش و شاخص بورس به کانال 36 هزار واحدی عقبنشینی کرد که این ریزش بیسابقهترین سقوط روزانه شاخص بورس در تاریخ بازار سرمایه 46 ساله کشور است. ریزش شاخص بورس که از ابتدای هفته با آغاز دومین ماه زمستان آغاز شد ظاهرا خیال ندارد پا روی ترمز بگذارد و پس از ریزشهای پی درپی این بار رکورد شکست تا فعالان بازار سهام دست به دامن نمایندگان مجلس شوند تا مسوولان بازار سرمایه را به توقف نمادهای لیدر بازار و ابلاغ دستورالعمل خرید اعتباری کارگزاران مجاب کنند.
ریزش 690 واحدی
عوامل درون و برون سازمانی شامل مواردی چون عدم انتشار گزارشهای عملکرد ۹ ماهه مطلوب اکثر شرکتها، آینده مبهم اجرای مرحله دوم هدفمندی یارانهها، ادامه بدقولی مسوولان سازمان بورس در بازگشایی نمادهای لیدر بازار، اجرای دستورالعمل خرید اعتباری کارگزاران، انتشار خبر مبنی برای تقاضای بازنشستگی و انفصال از خدمت رییس کل بانک مرکزی و... از جمله عوامل تاثیرگذار در افت سنگین دماسنج بازار سهام در سه روز گذشته بهشمار آمد اما روز سهشنبه با جهش نرخ ارز و رونق بازار طلا و تشدید سایه سنگین تبعات منفی در بازار سرمایه باعث ریزش 690 واحدی شد. این ریزش به گزارش «فارس» تاکنون مشاهده نشده و تا پیش از این به 17 دی سالجاری با 589 افت مربوط بود. ریزشی که طی 20 ماه گذشته رکورد تازهای محسوب میشد اما با سقوط روز گذشته، بیسابقهترین ریزش روزانه شاخص به ثبت رسید.
نامه سرگشاده فعالان بازار سهام به مجلس
با این رویداد و در حالی مسوولان سازمان بورس جلسهای را برگزار کردند که شاخص بورس برای دومین مرتبه درهفته جاری کانال مهم دیگری را از دست داد، چرا که 30 دی ماه هم به دلیل جو روانی منفی شدید بازار، با 444 واحد ریزش به کانال 37 هزار واحدی عقبنشینی کرده بود. این رکورد منفی به دلیل کاهش قیمت سهام و اثر 103 و 102 واحدی دو شرکت فولاد مبارکه و ملی مس و همچنین 71 واحدی تا 20 واحدی شرکتهای چادرملو، نفت و گاز پارسیان، سرمایهگذاری غدیر، فولادخوزستان، توسعه معادن و فلزات، سرمایهگذاری امید، مخابرات و پتروشیمی خارک به دست آمد.
بنابراین شنیده شده همزمان با این اتفاق جمعی از سهامداران حقیقی هم به مجلس نامه سرگشادهای نوشته و با اعلام برخوردهای سلیقهای متولیان بازار سرمایه، خواهان رسیدگی این موضوع در مجلس شدند. بر این اساس فارس از قول مساعدت پیگیری این نامه و دعوت از وزیر اقتصاد و رییس سازمان بورس به مجلس درصورت لزوم توسط محمد حسننژاد نماینده مجلس خبر داده است.
ابهام در اجرای هدفمندی یارانه عامل اصلی ریزش
اینکه چه عواملی باعث ریزش شاخص بورس از ابتدای هفته تاکنون شده است علیرضا عسگری مارانی مدیرعامل سرمایهگذاری ملی ایران و کارشناس بازار سهام در گفتوگو با شرق درباره تشریح دلایل ریزش سنگین شاخص از ابتدای این هفته تاکنون میپردازد و میگوید: عواملی مختلف و ریسکهای سیستماتیک دورن سازمانی و برون سازمانی در بخش اقتصادی در روزهای گذشته دست به دست هم داد تا بازار سهام با ریزشهای سنگین مواجه شود. به گفته او، ابهام در اجرای فاز دوم هدفمندی یارانهها که سبب ارایه گزارشهای محافظهکارانه از سوی شرکتها شده است یا برخی از شرکتها هنوز گزارش عملکردهای خود را اعلام نکردهاند اولین عامل در افت شاخص در روزهای اخیر است.
مارانی با اشاره به اینکه جلسات مشترک دولت و مجلس ظاهرا نشان از اجرای فاز دوم هدفمندی یارانهها دارد، تصریح میکند: تجربه گذشته در اجرای فاز اول هدفمندی یارانهها نشان داده که فشار افزایش قیمت حاملهای انرژی بربخش صنعت گذاشته میشود و برخلاف وعدههایی که به صنعت کمک خواهد شد این اتفاق عملا رخ نداد. با توجه بهاینکه بخش عمده شرکتهای فعال در بورس را شرکتهای صنعتی تشکیل میدهند در این زمینه ذینفع هستند. این کارشناس بازار سرمایه دومین عامل تاثیرگذار را اصلاح قانون مالیاتی در روند منفی شدن شاخص میداند و عنوان میکند: معتقدم شرایط مناسبی برای تغییر نرخهای مالیاتی وجود ندارد. اینکه درآمدهای مالیاتی جایگزین درآمدهای نفتی شود این کار بسیار خوب است اما نه در شرایطی که در بخش صنعت که بیشترین حجم مالیات را میپردازد با مشکلات ناشی از اجرای هدفمندی یارانهها دست و پنجه نرم میکند. هدف دولت در اجرای این قانون باید کمک به بخش صنعت باشد نه اینکه بخواهد با افزایش نرخهای مالیاتی عملا این بخش را تعطیل کند.
تنگنظریها رشد شاخص بورس را متوقف کرد
مدیرعامل سرمایهگذاری ملی ایران با بیان اینکه وجود برخی از تنگنظریها در هفتههای گذشته در اثر افزایش بیسابقه شاخص سبب شد برخی تصور کنند کسانیکه در بورس سرمایهگذاری کردهاند به یکباره پولدار شدهاند، میافزاید: درصورتیکه این برداشت درست نبود چراکه تنها برخی از شرکتهای صادرات محور با رشد قیمت مواجه شدند اما اغلب شرکتها چون صنایع بانکی، خودرو، بیمه، کاشی، سیمان، دارو، شوینده و... نهتنها رشد نکردند حتی برخی از آنها منفی بودند. در نتیجه این مسایل باعث شد تا توجهات به سمت بازار سرمایه جلب شود و شایعه حبابی بودن رشد شاخص مطرح شود. او ادامه میدهد. وقتی این اتفاق در بازار سرمایه رخ میدهد و حرف و حدیثها در هجوم نقدینگی به بورس افزایش یافت سبب شد تا سازمان بورس به عنوان ناظر نگران شود و در روند بازار سرمایه ورود کند. درحالیکه نظارت نباید به دخالت در بازار تبدیل شود. بنابراین سومین عامل در منفی شدن شاخص بورس همین مساله است. بنابراین این امر منجر شد تا سازمان بورس دستورالعمل خرید اعتباری کارگزاران را ابلاغ کند. مارانی با تاکید براینکه در تمام دنیا ضریب محدود کردن فروش نسیه را سازمانهای نظارتی تعیین میکند اما سابقه منع فروش نسیه وجود ندارد مگر در بحرانهایی چون 11 سپتامبر در مقطع کوتاهی این کار انجام و پس از آن برداشته شد، تصریح میکند: خرید اعتباری یا فروش نسیه در بازار سرمایه ما محدود به اعتبار خود کارگزاریها بوده و در حجم بسیار بالایی انجام نمیگرفت که بخواهد مشکلی در روند سرمایهگذاری در بورس ایجاد کند. او ادامه میدهد: متاسفانه در برخی کارگزاران تخلفات کوچکی انجام شد اما در حد و اندازهای نبود که خلل ایجاد کند. معتقدم باید انضباط کارگزاران در خرید اعتباری مورد توجه قرار میگرفت نه اینکه معاملات خرید اعتباری منع شود. بهنظرم سازمان بورس هم قصد نداشت به مساله سرعت و شدت دهد. اما متاسفانه با ابلاغ این دستورالعمل این مساله باعث حساسیت سازمان بورس شد تا سرانجام این دستورالعمل اجرایی شد درحالیکه قرار نبود تا پایان سال اجرایی شود.
برهم زدن شفافیت بازار با تصمیمات دولتی
این کارشناس بازار سرمایه مسایل پیرامون تقسیم سودها در مجامع شرکتها را چهارمین عامل ریزش شاخص عنوان میکند و میگوید: «بهطورمثال در مجمع اخیر شرکت «پردیس» به دلیل صورتهای مالی در زمان مقرر ارایه نشد و سبب شد اطلاعات این شرکت دیرتر بر سامانه کدال بگذرد در نتیجه باعث نگرانی سهامداران در تقسیم سود شد.» مارانی بسته شدن نمادهای لیدر بازار که P/E بالایی دارند را پنجمین عامل در منفی شدن شاخص بورس برشمرد و خاطرنشان میکند: «معتقدم ورود برخی از این شرکتها از همان ابتدا از ریسک بالایی برخوردار بود چه برسد که با توجه به سودآوری آنها روند رشد P/V آنها افزایش یابد. به همین دلیل سازمان بورس برای بررسی اطلاعات آنها به ناچار زمانیکه شاخص روند افزایش را داشت متوقف کرد.»
این کارشناس بازار سرمایه، مساله را دستخوش برخی تصمیماتی دولتی در بازار سرمایه میداند و میگوید: «بازار سهام بازاری شفاف است و هرگونه دخالت و تصمیمات غیرکارشناسی و مبهم از ناحیه دولت بر شفافیت این بازار تاثیر میگذارد. بنابراین تصمیمات دولتی در شفافیت رخ نمیدهد و وقتی در بازاری شفافیت ارحج است در نتیجه تناقض ایجاد میشود.»
افزایش نرخ ارز عامل اصلی ریزش روز گذشته
مارانی ششمین دلیل در ریزش بازار بهویژه در دو روز گذشته را آغاز نوسانات نرخ ارز و افزایش نرخ دلار دانسته و تصریح میکند: افزایش نرخ ارز در دو روز گذشته باعث شد تا بازهم سرمایهها به سمت بازار ارز حرکت کند. بنابراین وقتی با دخالتها و ایجاد قوانین دست و پاگیر مانع رشد بازار سرمایه میشویم طبیعی است که در رکود بازارهایی چون مسکن و بازار سهام بازهم بازار ارز و طلا رشد کند. این کارشناس بازار سرمایه تاکید میکند: در حال حاضر اتفاق خاص و غیرمنتظره در بازار سهام رخ نداده که بگوییم ریزش شاخص در چند روز گذشته به همین علت است. چرا که روند سوددهی شرکتها طبیعی است باوجود مشکلات و سختیهایی که از ناحیه هدفمندی یارانهها و تحریمهای اقتصادی وجود دارد.
بازار در انتظار عرضه هلدینگ خلیجفارس
گفتههای این کارشناس بازار سرمایه در حالی است که به باور برخی کارشناسان بازار سهام در روزهای گذشته با توجه به وجود مواردی مبهم پیرامون عملکرد شرکتها، در بررسی کامل این اطلاعات انحراف معیار زیادی با برآوردهای آنها مشاهده میشود و این از ریسک بالای موجود در بازار حکایت دارد. آنچنان که برخی شرکتها با وجود پوشش ۹۰ درصدی بودجه برآوردی طی عملکرد ۹ ماهه، تعدیل سودآوری اعلام نمیکنند و این امر میتواند بیانگر احتمال ارایه تعدیل منفی سودآوری در بودجه سال مالی آینده آنها باشد. در این شرایط خبرها از عرضه هلدینگ خلیجفارس و نفت و گاز تامین طی دو ماه پایانی سالجاری حکایت دارد که این عرضههای سنگین نیز میتواند بر فشار فروش سهام دامن بزند، بهطوریکه اهالی تالار معتقدند رشد قیمت سهام فعال بازار با اجرای این برنامه، چندان متحمل نیست.
از این رو به نظر میرسد بخشی از سرمایههای فعال بورس قبل از این عرضهها از چرخه معاملات خارج شده و برای کسب سود مقطعی در زمان عرضههای اولیه به انتظار بنشیند. در مقابل برخی از کارشناسان بازار سرمایه معتقدند که باتوجه به رشد شاخص در ماه گذشته شاخص وارد فاز استراحت شده و پس از وقفه کوتاه مدت روند افزایشی را در پیش خواهد گرفت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.