|

با کدام آمار؟

حسین راغفر/ اقتصاددان

وقتی دولت طرح ارایه کارت الکترونیکی برای سه دهک کم‌درآمد جامعه را مطرح می‌کند، اینجا چند سوال مطرح است: چرا سه دهک؟ دولت آمار دقیقی دارد که فقط سه دهک پایین جامعه در هدفمندسازی مشکل دارند؟ اول اینکه دولت به چه نیتی می‌خواهد یارانه‌های این اقشار کم‌درآمد را افزایش ‌دهد؟ نیات سیاسی و تبلیغاتی در کار است یا اینکه برای افزایش رفاه و توان مردم این برنامه را برای خود گذاشته است؟ سوال دوم این است که آیا آمار و اطلاعات دقیقی از این دهک‌ها دارد؟ سوال بعدی این است که دولت محل تامین هزینه‌های این طرح را هم در نظر گرفته‌ است؟ از کدام منبع می‌خواهد هزینه‌های این طرح را اجرا کند؟ باید از دولت پرسید که طرح ارایه کارت الکترونیک کالایی اساسی را جایگزین یارانه‌های نقدی می‌کند یا اینکه در کنار یارانه نقدی که پرداخت می‌کند، یارانه‌های کالایی را نیز به خانواده‌های کم‌درآمد اختصاص می‌دهد؟ دولت از اجرای این طرح هدف‌های کوتاه‌مدتی را دنبال می‌کند یا اهداف بلندمدت‌تری هم در پس آن دیده شده است؟ باید پرسید که دولت چرا همواره دنبال طرح‌های خلق‌الساعه است که پایان هیچ‌کدام از آنها مشخص نیست؟ نکته دیگری که باید به آن توجه کنیم این است که در فاز اول هدفمند‌سازی یارانه‌ها (که به نظر من طرح آزاد‌سازی قیمت‌هاست) دولت یارانه 45هزارتومانی را به هر نفر پرداخت کرد، اما ما‌به‌ازای آن حدود صدهزار‌تومان به هزینه‌های یک آدم اضافه کرده است. حالا باید از دولت پرسید که ما‌به‌ازای این کارت الکترونیک چقدر بر هزینه‌های افراد اضافه خواهد شد؟ آمار دقیق این دهک‌ها و افراد کم‌بضاعت چند نفرند و دولت به چه میزان باید کارت الکترونیک صادر کند؟ تمام این سوال‌ها در حالی به ذهن متبادر می‌شود که وزارت رفاه که مسوول آمارگیری خانواده‌ها بوده است، امروز ادغام شده و تا زمانی هم که مستقل بود، فعالیتی در این زمینه نداشته است و آماری از این منبع صادر نشده است. اظهارنظر برخی مقامات و مسوولان دولت هم گویای این مساله است که آمارهای دولت در مورد دهک‌های جامعه ایراد دارند. دولت بعد از اجرای فاز اول هدفمندسازی یارانه‌ها عنوان کرد که حدود 15میلیون‌نفر که واجد شرایط دریافت یارانه‌ها نبوده‌اند در این طرح یارانه گرفته‌اند. با این اوصاف من پیشنهاد می‌کنم که اگر دولت می‌خواهد این کار را انجام دهد، اول این طرح را به صورت کارشناسانه مورد بررسی قرار دهد، با ظرفیت‌های جامعه و همین‌طور توان مالی خود بسنجد و بعد تصمیم‌گیری کند. حالا اگر فکر کنیم که دولت این مراحل را گذراند باید بانک اطلاعات کاملی از دهک‌های جامعه به دست بیاورد. گام بعدی که باید در این راستا انجام شود این است که دولت باید تمام اقشار کم‌بضاعتی که در سطح جامعه فعالیت دارند را در این طرح بگنجاند. شما دقت کنید که در سطح جامعه چقدر دست‌فروش، در حال فعالیت هستند، آنها همین افراد کم‌بضاعتی هستند که نیازمند یارانه‌اند و باید دولت به آنها کمک کند. در قدم بعدی دولت باید کنترل کند که این خانواده‌ها یارانه‌های خود را صرف تغذیه، تحصیل و سلامت خود کنند، نه اینکه صرف مصارف دیگر شود. مثلا دولت می‌تواند این خانواده‌ها را مکلف کند که به صورت دوره‌ای به پزشک خانواده مراجعه کنند و وضعیت جسمانی آنها را کنترل کند. باید وضعیت تحصیلی خانواده‌ها نیز چک شود و با چنین کنترل‌هایی مبارزه با فقر در کشور انجام شود. علاوه بر این موارد دولت باید فکری به حال حفظ عزت نفس این خانواده‌ها بکند. مسوولان باید در فکر اشتغال افراد کم‌درآمد جامعه باشند تا سلامت روحی آنان نیز بالا رود. اگر دولت بتواند با برنامه‌ریزی مناسب و همین‌طور شناسایی خانوارهای واقعا نیازمند یارانه‌ها و کمک‌خرج‌های مناسبی را به آنها برساند، می‌توان امیدوار بود که رفتارهای بزهکارانه جامعه به حداقل برسد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.