«فیروز کریمی» آخرین مربیای که از ایران فاتح جام باشگاههای آسیا شده:
پاداش من اخراج بود
پویان امیری
آخرین تیمی که از ایران موفق به قهرمانی در آسیا شد، تیم پاس با مربیگری فیروز کریمی بود. این مربی در سال 93 برای آخرین بار یک تیم از کشورمان را به قهرمانی رساند، اتفاقی که سالهاست باشگاههای ایران در حسرت آن قرار دارند. امروز دقیقا 20 سال از قهرمانی پاس میگذرد. در بیست و سوم ژانویه 1993 پاس با شکست دادن الشباب عربستان به مهمترین افتخار تاریخش دست پیدا کرد و امروز حسرت قهرمانی در آسیا برای تیمهای ایرانی، 21 ساله میشود. فیروز کریمی معتقد است این حسرت ممکن است تا سالهای زیادی ادامه پیدا کند و این جام هر روز هم از دست ایرانیها دورتر میشود. کریمی که در این چندسال کمکار شده است، حالا منتظر فرصتی است تا شاید دوباره خود او بتواند تیمی از ایران را قهرمان آسیا کند.
آقای کریمی زمانی که با پاس قهرمان آسیا شدید چند سالتان بود؟
حدود 36 سال، من در 32 سالگی فوتبال را کنار گذاشتم، آن زمان آقای مناجاتی سرمربی پاس بود و سردارکریم ملاحی هم مدیر تیم، بعد از بازنشستگی از فوتبال بود که به درخواست این دو، در کنار تیم قرار گرفتم. سال بعد هنگامی که تیم برای جام باشگاههای آسیا فصل 93-92 آماده میشد به عنوان سرمربی پاس انتخاب شدم. در آن زمان تیم خوبی در اختیار داشتیم تیمی که بازیکنان ستاره زیادی داشت. درون دروازه بهزاد غلامپور بود، در خط میانی حکیمزاده و اکبر یوسفی بازی میکردند و در خط حمله هم بازیکنان خوب آن دوران مثل علیاصغر مدیرروستا، هاشم حیدری و محسن گروسی را در اختیار داشتیم، در کادر فنی هم دستیاراتی داشتم که همگی از همکارانم در نیروی انتظامی بودند که به معنای واقعی کمک کردند. در کل بقیه بازیکنان هم برای کارهای تاکتیکی ما بسیار خوب و مجموعه کاملی بودند.
در آن تیم پاس چه ویژگیای بود؟
یک اتحاد خاصی بین بازیکنان بود، همه از جان و دل کار میکردند و میدانستند در حال خلق یک حماسهاند. تیم از بازیکنان جوان و با تجربه تشکیل شده بود که بهترین حالت برای یک تیم است. ستارهها در کنار جوانان یک ترکیب فوقالعاده تشکیل داده بودند. البته در این مدت از راهنمایی مهدی مناجاتی استفاده میکردیم. تمام این عوامل باعث شد ما، تا بازی نهایی جام باشگاههای آسیا برویم.
روند صعود تیم تا مرحله نهایی چگونه بود؟
ما ابتدا در مرحله گروهی سه تیم بودیم که بعد از آن یک بازی تکحذفی انجام دادیم. در مرحله بعد در یک گروه چهارتیمی قرار گرفتیم که بازیها به صورت متمرکز در شهر منامه برگزار میشد. البته بازیها در گروه دیگری هم در همان شهر برگزار میشد. از گروهی که ما در آن بودیم تیم پاس و الوصل بالا آمدند و از طرف دیگر هم تیم الشباب عربستان و یومیوری ژاپن به مرحله نیمه نهایی رسیدند. در این مرحله ما با تیم ژاپنی بازی کردیم و با نتیجه 2 بر یک به پیروزی رسیدیم و در فینال به ملاقات تیم الشباب رفتیم که واقعا تیم کامل و خوبی بود. ما در فینال فراتر از انتظار ظاهر شدیم و با یک گل به پیروزی رسیدیم.
بعضی معتقدند شانس در قهرمانی شما خیلی دخیل بود؟
اگر در فوتبال شانس نداشته باشید که به جایی نخواهید رسید و من منکر آن نمیشوم که شانس آوردیم اما اینکه همه چیز را به شانس ربط دهیم یک موضوع بیمعنا خواهد شد. البته میدانم که بعضی از آن قهرمانی خوشحال نشدند و عوامل دیگری به غیر تلاش ما و بازیکنان را عامل قهرمانی تیم میدانستند.
امکانات شما در آن دوره در چه حدی بود؟
آن زمان با اینکه هنوز آن تغییر و تحول اساسی در فوتبال آسیا پیدا نشده بود و فوتبال این قاره حرفهای نشده بود اما با این حال امکانات بین تیم ما و تیمهای دیگر بهخصوص سه تیم دیگر در مرحله نیمهنهایی قابل مقایسه نبود و امکانات ما در حد صفر بود. البته باید از کارهای خوبی که برای ما صورت گرفته بود هم بگویم، سفارتهای ایران در کشورهای امارات و ژاپن فیلم بازیهای لیگ این تیمها را در اختیار ما قرار دادند. در این زمینه وزارت امور خارجه هم خیلی به ما کمک کرد اما به طور کل باشگاههای ایرانی در آن سالها نسبت به رقیبانشان واقعا امکانات کمتری داشتند.
حتی شما یکبار در یک محفل خصوصی گفتید آنقدر امکانات تیمتان ضعیف بود که مجبور شدید از وسایل پزشک تیم الوصل یک «کرم» بردارید؟
بهتر است به دلیل حفظ شأن و وجهه ملی از این قضیه عبور کنیم. اما باید در یک مورد توضیحاتی بدهم. ما در آن زمان دو مهاجم اصلی خودمان یعنی محسن گروسی و مدیر روستا را به دلیل مصدومیت در اختیار نداشتیم و تنها چیزی که میتوانست این دو بازیکن را از مصدومیت نجات دهد همان کرمی بود که تنها دکتر تیم الوصل داشت. دکتر تیموری پزشک تیم ما تمام تلاش خود را انجام داد اما امکانات کاملی نداشت. برای همین دکتر الوصل، حسن همسایگی را به جا آورد و به ما کمک کرد. البته به غیر از کرمی که ما دزدیدیم، یک کارتن هم دکتر الوصل به ما داد. ما از راهی استفاده کردیم تا نام کشورمان را سربلند کنیم شاید جایی را هم اشتباه رفته باشیم. در بازی فینال اکثر بازیکنان ما مصدوم بودند و بعضیها هم سرماخوردگی شدیدی داشتند با این حال تمام همت و غیرت خود را گذاشتند تا تیم موفق شود. همانطور که گفتم امکانات ما با تیمهای الوصل و الشباب قابل مقایسه نبود. در هتلی که ما بودیم الوصلیها یک اتاق بزرگ داشتند که در آن کارهای پزشکیشان را انجام میدادند اما ما برای تهیه یک کرم هم مشکل داشتیم. یادم میآید پزشک ما یک قرص داشت که هر کسی از هر ناحیه مصدوم میشد همان را به او میداد.
در بازی فینال شما با یک مربی بزرگ به نام «کارلوس آلبرتو پریرا» روبهرو شدید، از رویارویی با این مربی چه خاطراتی دارید؟
میدانستم که سرمربی الشباب خیلی سرشناس است، او در کنار زمین با دستانش حرکات را به بازیکنانش میگفت که انجام دهند و کلا کارهای تاکتیکی تیمش را با این کارها سروسامان میداد، من هم برای اینکه از او کم نیاورم، رفتم کنار زمین و شروع کردم دستانم را حرکت دادم و بازیکنان بنده خدا هم افتاده بودند به اشتباه و کل کار تیم مختل شده بود و تیم به هم ریخته در زمین بازی میکرد. در حین انجام همین حرکات بودم که حکیم زاده کاپیتان تیم کنارم آمد و گفت آقا ما متوجه نمیشویم شما با دستانتان چی به ما میگویید و تیم به هم ریخته است و همه گیج میزنند، گفتم به بازیکنان بگو با حرکات دست من کار نداشته باشند و هر کاری که از قبل گفتم را انجام بدهند، من میخواهم با این مربی برزیلی الشباب کلکل کنم. یادم میآید کارلوس آلبرتو میآمد کنار زمین، یک دفتر داشت که در آن تاکتیکهای مختلف را کشیده بود، یکی از برگههای آن دفتر را به بازیکنانش نشان میداد، بلافاصله بازیکنان الوصل تغییر تاکتیک میدادند و ما را بیچاره میکردند. من که دیدم وضعیت اینطوری است یک تقویم پیدا کردم، از وسط تایش کردم و چند تا خط رویش کشیدم رفتم کنار زمین تا از کارلوس آلبرتو عقب نیفتم.
گویا بهزاد غلامپور هم در قهرمانی پاس خیلی نقش داشت؟
بله، انصافا الشبابیها خیلی توپ روی دروازه ما آوردند اما لطف خدا شامل حال ما شد و بهزاد هم روز خوبش بود و توپهای زیادی گرفت.
پاداش قهرمانی شما چه بود؟
پاداش بزرگی به من دادند واز تیم اخراج شدم. بعد از اینکه بازگشتیم چون تیم، هم قهرمان جام باشگاههای آسیا شده بود و هم قهرمان لیگ، سال بعد هم در رقابتهای جام باشگاههای آسیا میتوانست شرکت کند، یعنی از دو طریق میتوانست در این رقابتها شرکت کند و من که توان فنی و امکانات تیمهای دیگر را دیده بودم و میدانستم که سال بعد با قدرت بیشتری شرکت میکنند، از باشگاه خواستم هم از نظر فنی و هم مالی تیم را تقویت کنند و البته رسیدگی هم به قرارداد مربیان داشته باشند اما آنها گفتند ما اصلا چنین پولی خرج نمیکنیم و شما هم برای فصل بعد با تیم پاس نیستید. سال بعد پاس به رقابتها رفت و در همان مرحله اول حذف شد تا مشخص شود که من بیجهت نمیگفتم که تیم باید تقویت شود.
چرا الان دیگر تیمی از ایران نمیتواند به قهرمانی برسد؟
آن موقع ما از نظر امکانات با آنها این تفاوت اساسی را نداشتیم. در زمانی که پاس قهرمان آسیا شد، اگر نمره ما از نظر امکانات صفر یا یک بود، نمره آنها هم از نظر امکانات پنج یا شش بود. اما در حال حاضر امکانات آنها 20 است و ما هنوز هشت یا 9 هم نیستیم. در 20 سال گذشته فوتبال آسیا پیشرفت فوقالعاده داشته است و با شتاب در حال حرکت است اما ما در حال درجا زدن یا حرکت لاکپشتی هستیم، این عامل باعث میشود که ما دیگر نتوانیم قهرمان آسیا شویم. هر چند در سالهای گذشته تیمهای استقلال، سپاهان و ذوبآهن تا پای فینال رفتند و در قدم آخر کم آوردند. من چند سال پیش در لیگ قهرمانان همراه صبای قم شرکت کردم و دیدم که چه تفاوتهای اساسی در این رقابتها به وجود آمده است. من در 50 سالگی دوباره به این رقابتها برگشته بودم و باید میتوانستم از این تجربه استفاده کنم (اما دیدم واقعا تفاوتهای زیادی بین بازیهایی که ما با پاس شرکت کرده بودیم با حالا وجود دارد. تیمها به شدت حرفهای بودند. تجربه و سطح آگاهی من بالا رفته بود، بازیکنان هم با همان غیرت و تعصب بازی میکردند اما چیزی که باعث میشد این دو عامل دیگر باعث برتری ما نشود، همان امکاناتی بود که در اختیار آنها بود و در ایران وجود نداشت و هر چهار تیم ایرانی در همان مرحله اول حذف شدند. الان دیگر کار بسیار سخت شده است. از زمانی هم که بازیها به صورت رفت و برگشت شده، کار تیمهای ایرانی بسیار سختتر شده است. البته من چند سال بعد از قهرمانی با پاس، همراه بهمن در جامدرجام آسیا شرکت کردم و آن زمان هم، زمان خوبی برای نتیجه گرفتن بود اما متاسفانه تیم دچار تغيیر و تحول مدیریتی شد و ضربه بزرگی به تیم زد.
از بازیکنانی که با آنها قهرمان آسیا شدید، خبر دارید؟
بعضی از شاگردان من که در حال حاضر مربی هستند و از بعضیهای دیگر هم خبر دارم اما از بقیه بازیکنان خبر خاصی ندارم که به نظر، کمکاری از آنهاست که به مربی خود، سری نمیزنند.
فکر میکنید، چه زمانی یک تیم بتواند مثل پاس قهرمان آسیا شود؟
قهرمان شدن در آسیا واقعا کار سختی شده است و به هیچ عنوان راحت نیست، دیگر نمیشود با غیرت و تعصب قهرمان شد. به مربیان خوب، امکانات عالی و بازیکنان حرفهای نیاز است که در حال حاضر ایران در این زمینه فقیر است. میترسم این حسرت سالها ادامه پیدا کند و شاید هم خودم باید دوباره دست به کار شوم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.