|

براساس گزارش بانک مرکزی

بانک‌های تخصصی 257‌درصد تسهیلات دادند

گروه اقتصاد: پنج بانک دولتی 257‌درصد منابع خود را تسهیلات دادند و از میانگین بانکی که تا پایان خرداد ماه 4/105‌درصد بود پیشی گرفتند. این ادعا را گزارشات بانک مرکزی تایید می‌کند. این موضوع نشان می‌دهد منابع بانکی با فشارهای وارده بیشتر از منابع خود تسهیلات دادند. این فشارها معمولا از سوی طرح‌های دولتی است.

به گزارش «شرق»، پنج بانک دولتی، تخصصی توسعه صادرات، توسعه تعاون، مسکن، کشاورزی و صنعت و معدن تا پایان خرداد سال‌جاری 5/40‌هزار‌میلیاردتومان منابع جذب کردند اما همین بانک‌ها 4/104‌هزار‌میلیارد‌تومان تسهیلات دادند، به این ترتیب نسبت تسهیلات به سپرده‌ها در این گروه از بانک‌ها به 257‌درصد رسید. این رقم حدود 150‌درصد از نسبت منابع به مصارف در کل شبکه بانکی که تا پایان خرداد سال‌جاری به 4/105درصد رسیده، بیشتر است. عمده فعالیت این بانک‌ها حول محور تحقق اهداف اقتصادی دولت است. دولت‌ها هر زمان که بخواهند با مکلف کردن این گروه از بانک‌ها از بخش‌های مورد نظر خود حمایت می‌کنند. مسکن مهر در حال حاضر یکی از طرح‌هایی است که به شدت توسط دولت حمایت می‌شود و احمدی‌نژاد از همان آغاز کار در دولت نهم این طرح را با هدف حمایت از اقشار فاقد خانه در دستور کار قرار داد. آخرین آمار در این زمینه می‌گویند، حدود 60‌هزار‌میلیاردتومان از تسهیلات بانکی صرف تامین اعتبار این طرح شده است. در ابتدای کار که طرح مسکن مهر با شدت بیشتری اجرا می‌شد اغلب بانک‌های تجاری و تخصصی دولتی منابع قابل‌توجهی را به این طرح اختصاص دادند. بانک مسکن در راس تمامی بانک‌ها بود. اندکی که گذشت منابع این بانک هم ته کشید و بانک مرکزی با اعطای خطوط اعتباری بخشی از منابع مورد نیاز این بانک را تامین کرد. حالا کار این بانک به جایی رسیده که یکی از بزرگ‌ترین بدهکاران بانک مرکزی است. این موضوع یکی از محورهای تحقیق و تفحص از بانک مرکزی نیز هست. چندی پیش مصباحی‌مقدم، رییس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با اشاره به استقراض بزرگ بانک مسکن از بانک مرکزی برای پروژه‌های مسکن مهر گفت: «این کمیسیون با تحقیق و تفحص از منابع مالی مسکن مهر و قیمت‌گذاری آن علت بدهکاری بزرگ بانک مسکن به بانک مرکزی را بررسی می‌کند.» البته همراه با این طرح، بنگاه‌های زودبازده هم در دستور کار دولت نهم قرار داشت که تا پایان سال 89 بیشتر دوام نیاورد و متوقف شد. بانک مرکزی در گزارشی پنج عامل را علت شکست این طرح معرفی کرد. تامین اعتبار بنگاه‌های زودبازده را تمامی بانک‌های دولتی چه تخصصی و چه تجاری بر عهده گرفتند. این طرح تا زمانی که اجرا شد 22‌هزار‌میلیاردتومان از منابع بانکی را به خود اختصاص داد و حساب این گروه از بانک‌ها را نزد بانک مرکزی قرمز کرد. از سال 89 که این طرح متوقف شد وضعیت بانک‌های دولتی تجاری رو به بهبود گذاشت. در واقع دولت در شرایط فعلی طرح جدی به جز مسکن مهر را دنبال نمی‌کند و همین موضوع منجر به اصلاح نسبت منابع به مصارف در این گروه از بانک‌ها شد. بانک‌های تجاری دولتی که پس از واگذاری چهار بانک ملت، تجارت، صادرات و رفاه کارگران به سه بانک یعنی ملی، سپه و پست‌بانک تقلیل یافتند، تا پایان خرداد 91 حدود 87‌هزار‌میلیاردتومان سپرده جمع کردند و حدود 8/72‌هزار‌میلیاردتومان تسهیلات دادند. عملکرد این سه بانک در جذب سپرده و اعطای تسهیلات نشان می‌دهد، نسبت منابع به مصارف در این گروه از بانک‌ها به 7/83درصد رسیده است. اگر سپرده قانونی را از منابع جذب شده در این بانک‌ها کسر کنیم باز هم نسبت منابع به مصارف در این گروه از بانک‌ها کمتر از صددرصد خواهد بود. بانک‌های خصوصی اما از همان ابتدای کار حواسشان جمع بود. نسبت تسهیلات به سپرده‌ها درخصوصی‌ها دست‌کم در پنج سال گذشته تغییر چندانی نداشته است. این نسبت در خرداد سال‌جاری 78‌درصد و در خرداد 86 حدود 79‌درصد بود. این‌درصد نشان می‌دهد این گروه از بانک‌ها همواره حواسشان به تخصیص منابع‌شان بوده است. حالا هم که چهار بانک دولتی خصوصی شده به این گروه از بانک‌ها پیوسته‌اند این نسبت بالا نرفته است. در واقع بانک مرکزی از سال 89 بانک‌های تازه خصوصی‌شده را جزو بانک‌های خصوصی برشمرد و بانک‌های تازه تاسیسی هم که در سال‌های اخیر آمدند تعداد این بانک‌ها را به 19 بانک افزایش دادند. ضمن اینکه موسسه اعتباری توسعه تنها موسسه دارای مجوز فعالیت از بانک مرکزی هم چند سالی است برای بانک شدن تلاش می‌کند اما به دلایلی که چندان مشخص نیست هنوز نتوانسته به جرگه بانک‌های خصوصی بپیوندد با این حال عملکرد این موسسه نیز در این بخش گنجانده می‌شود. با تمامی اینها این گروه بزرگ بانکی استانداردها را رعایت کرده و در همان روزهایی که نسبت تسهیلات به سپرده‌ها تا 116‌درصد بالا رفته بود این گروه از بانک‌ها از خود رفع اتهام کردند و دولتی‌ها را مقصر افزایش این نسبت دانستند. حالا بانک‌های خصوصی نزدیک به 64‌درصد منابع بانکی را که معادل 226‌هزار‌میلیارد‌تومان است به خود اختصاص داده‌اند و در مقابل نزدیک به 50‌درصد یعنی 177‌هزار‌میلیارد‌تومان از کل تسهیلات را پرداخت کرده‌اند. در مقابل بانک‌های تخصصی دولتی قرار دارند که 5/11‌درصد منابع بانکی را در اختیار دارند در حالی که 29‌درصد از کل تسهیلات شبکه بانکی را پرداخت کرده‌اند. این گروه از بانک‌ها به دلیل عدم توازن بین سپرده‌ها و تسهیلات در وضعیت نابسامانی قرار و بیشترین بدهی به بانک مرکزی را دارند که در راس آنها بانک مسکن قرار دارد.

بانک‌های دولتی تجاری با داشتن 25‌درصد منابع بانکی، حدود 5/20‌درصد تسهیلات کل شبکه بانکی را پرداخت کرده‌اند که این رویه نشان از حرکت توام با احتیاط این بانک‌ها در پرداخت تسهیلات دارد. البته براساس آمار قسمت اعظم منابع و مصارف این گروه از بانک‌ها توسط بانک ملی، بزرگ‌ترین بانک ایران انجام شده است. این بانک معمولا 25‌درصد منابع بانکی را در اختیار دارد و معادل همین مبلغ نیز وام می‌دهد. دو بانک دیگر یعنی سپه و پست‌بانک که در این گروه قرار دارند، چندان سهم قابل‌توجهی در نظام بانکی ندارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.