|

بهار هندی

فرید زکریا: مترجم: حمیدرضا آریان‌پور

آمریکاییانِ ترسیده از سیاست در واشنگتن ممکن است از آنچه در هند در حال رخ دادن است چیزی آشنا بیابند. در هند، ناکامی دولت تبدیل به خشم عمومی شده است. تجاوز گروهی وحشت‌آور ماه گذشته و قتل زنی 23ساله، ده‌ها هزار نفر را به خیابان‌ها کشاند. در حالی که اعتراضات فروکش کرده، خشم همچنان هویداست و توجه رسانه‌ها برای برجسته کردن مشکل خشونت علیه زنان ادامه دارد. بیش از یک سال پیش، میلیون‌ها نفر به اعتراضات سراسری علیه فساد پیوستند. آرویند کجریوال، یکی از سازمان‌دهندگان اصلی نهضت ضد فساد به من گفت: «هندی‌ها بهترین مردم دنیا هستند اما بدترین دولت و بدترین جریان سیاست را دارند.» در واقع اعتراضات و خشم نشانه‌های توسعه هند هستند. در گذشته، آشفتگی‌های جمعی در هند درباره ناسیونالیسم مذهبی یا هویت فرقه‌ای بود، یا خواسته‌هایی برای گرفتن امتیاز از دولت داشت. اعتراضات تازه‌تر اما منش متفاوتی دارند: این تظاهرات از دولت می‌خواهند به وظایف اصولی خود عمل کند. زنان به دنبال این نیستند که دولت برای برنامه‌های توانبخشی زنان هزینه کند. آنها درخواست دارند که پلیس و دادگاه‌ها به گونه‌ای مناسب عمل کنند تا تجاوز به شیوه‌ای که قانون ملزم کرده تعقیب شود. اینها همه پیامد بزرگ‌ترین گرایش کنونی در هند است: خیزش طبقه متوسط. مردمی که به اعتراضات می‌پیوندند به طور عمده از شهرهای کوچک و بزرگ جلب تظاهرات می‌شوند. در گذشته، آنها تمایل داشتند در کشوری روستایی خود را به عنوان گروهی کوچک و از نظر سیاسی کم‌توان و از این‌رو بی‌علاقه به امور سیاسی تصور کنند. واکنش معمول آنها به مشکلات هند، انتظار کم از دولت و یافتن راه‌حل‌هایی در بخش خصوصی بود. در ایالات متحده، بیشتر مردم خود را از طبقه متوسط می‌دانند و سیاستمداران در هر سخنرانی و طرح سیاستگذاری از ضعف این گروه گسترده بهره می‌برند. در هند، سیاستمداران عموما دل روستاییان را به دست می‌آوردند، دیدگاهی که با فرهنگ عوام‌پسند تقویت می‌شد. زندگی روستایی در فیلم‌های سنتی بالیوود، ساده و پسندیده به تصویر کشیده می‌شد. در این فرهنگ، شهرها مراکز جرم و تعارض و جایگاه یک الیت کوچک و محدود هستند که می‌توانند از پس خود برآیند. اما 20سال رشد اقتصادی هند را دگرگون کرده است. چنین تغییراتی در اقتصاد آشکارند و حالا تغییر به لحاظ سیاسی نمایان می‌شود. بر اساس برخی سنجش‌ها، طبقه متوسط هند اکنون به اندازه 250میلیون نفر نیرومند است. 35درصد از جمعیت 2/1میلیارد نفری مناطق شهری. این اعداد به سرعت در حال رشد هستند. این طبقه بزرگ و حالا بیدار خواسته مشخصی دارد: حکمرانی خوب. این طبقه آغاز به آوردن فشار برای قرار دادن این خواسته در مرکز زندگی سیاسی خود کرده است. اگر این دستور کار تازه حکمرانان شود، کشور در نهایت به دولتی می‌رسد که شایستگی‌اش را دارد. بیشتر سیاستمداران هند هنوز به روش‌های قدیمی‌شان چسبیده‌اند. یک عضو پارلمان (پسر رییس‌جمهوری هند) اعتراضات علیه تجاوز را از سوی زنانی دانست که «هفت قلم آرایش کرده‌اند.» چنانکه واکنش خشم‌آلود به گفته او نشان داد، طبقه سیاسی باید درک کند که هندی جدید شکل گرفته است. در هند سه نیروی مهم در حال فراگیر شدن هستند: دموکراسی، کاپیتالیسم و فن‌آوری. دموکراسی به هندیان حقوق سیاسی اعطا کرده اما مردم وابسته به الیت سیاسی و دولت مانده‌اند. اصلاحات بازار در دهه‌های اخیر به هندیان میزان بالاتری از رفاه و به همان اندازه استقلال اقتصادی را داده است. کاپیتالیسم برای مردم بدون توجه به فرقه، کیش، رنگ پوست یا جنسیت مفید است. به این دو، انقلاب فن‌آوری را هم بیفزایید که در حال تغییر شکل تمام کشور است، از شهرها گرفته تا روستاهای دوردست. هند، رشد بازار نوظهور را با آزادی دموکراسی بی‌قید ترکیب کرده است. نتیجه انفجار اطلاعات است. این کشور بیشتر از 200 شبکه تلویزیونی خبری به بیشتر از 10زبان دارد. سه چهارم جمعیت تلفن همراه دارد. این فن‌آوری اثرات سیاسی دارد. کجریوال برای من شرح داد که در اوج آشفتگی ضد فساد در سال 2011، او و سازمان‌دهندگان دیگر 20میلیون شماره تلفن همراه در اختیار داشتند تا برای آنها پیامک بفرستند و از مردم تقاضا کنند که در مکان‌هایی برای اعتراض گرد هم آیند. هند نسخه خود را از بهار عربی تجربه می‌کند. مردم از نظام انتظارات بیشتری دارند. در چین، پرسش بزرگ این است که آیا رییس‌جمهوری تازه، ژی جینپینگ، یک اصلاح‌طلب است یا خیر؛ چرا که او نیازمند ترتیب دادن تغییری از بالا به پایین در این کشور است. در هند پرسش متفاوتی مطرح است: آیا هندیان اصلاح‌طلبند؟ آیا میلیون‌ها نفر می‌توانند برای تغییر بسیج شوند، دادخواست دهند و سروصدا به پا کنند؟ آیا می‌توانند به گونه‌ای پافشاری کنند که اصلاحات را اجتناب‌ناپذیر نکند؟ این تنها مسیر در یک دموکراسی آزاد، بزرگ و البته ناهنجار مانند هند یا آمریکاست که در آن تغییر از راه خواهد رسید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.