«اماس» و دارویی از تبریز
بابک زمانی . متخصص مغز و اعصاب
- یک بار دیگر یک داروی داخلی در «اماس» خبرساز شده است. گویا این بار ایرانیان، آن هم تبریزیها موفق به کشف درمان اماس شدهاند. ریاست دانشگاه هم اعلام کرده است در مدت دو سال، حدود 60 بیمار با مصرف این دارو بهبودی کامل پیدا کردهاند و فرمودهاند این دارو طبیعت گرم دارد و گیاهی است، در نتیجه لابد خطرات داروهای شیمیایی را ندارد! بنده از اینکه اتفاقات مهم علمی در کشور ما رخ دهد بسیار خوشحال میشوم، اما نمیتوانم حقایق چندی را نادیده بگیرم: اولا اینکه بیماری اماس بهخصوص در آغاز بیماری یک بیماری خودبهخود بهبودیابنده است. برخلاف تصورات عامیانه مشکل بیماری اماس نه در بهبودی که در عود آن است و عودهای مکرر و مکرر نهایتا توانایی جبران مغز و نخاع برای بهبودی را تحلیل میبرد و پس از سالها و معمولا بیش از چند ده سال عوارض دایمی برجا میگذارد! بنابراین مدت دو سال زمان بسیار کمی است و اکثریت بیماران در این زمان بهبودی خودبهخودی پیدا میکنند و همین موضوع باعث ادعاهای بیشمار و تاریخی در درمان اماس از طرف کسانی غیر از متخصصان مغز و اعصاب و عمدتا به دلیل بیاطلاعی از روند بیماری شده است. رشته این ادعاها که خوشبختانه چند سالی بود کاهش نشان میداد و (البته تا این ادعای تبریزی) از سم مار و عقرب و قارچ کامبوزیا و گیاهان مختلف و... را دربر میگرفت، محدود به ایران هم نبود. همین دو سال پیش یک جراح ایتالیایی به نام «زامبونی» با ادعایی در مورد جراحی روی وریدهای گردن در بیماران مبتلا به اماس نوعی سونامی بینالمللی پدید آورد که حتی توریسم ایتالیا را تحتالشعاع خود قرار داد! خوشبختانه در داخل کشور ما این سونامی بازتابی نداشت! اما این سونامی هم کاملا فرونشست. بنابراین تحقیق در مورد داروهای اماس نهتنها مستلزم یک زمان طولانی چندین ساله است بلکه به یک فرهنگ تحقیقاتی شامل یک گروه تحقیقاتی باتجربه در بیماری اماس شامل افراد کافی (از طبیب تا متخصص آمار) و امکانات فیزیکی و اقتصادی متعدد نیاز دارد تا بتواند بیماران را در دو گروه طبقهبندی کند و یک گروه داروی واقعی و یک گروه داروی کاذب مصرف کنند. سپس توسط پزشکانی که نمیدانند چه کسی چه دارویی مصرف کرده (بر طبق معیار EDSS) معاینه شوند و نتایج برای مجلات بینالمللی ارسال شود تا قبول شود و از آن لحظه به بعد بخشی از دانش بینالمللی خواهد بود که کسی حق مخفی کردن آن را نخواهد داشت. بیتردید در صورت موثر بودن، این دارو بازار بینالمللی میلیاردی خواهد یافت، اما اگر دارویی این روند بینالمللی را نپیموده باشد و بهعنوان داروی موثر بخواهد جای داروهای ثابتشده را بگیرد جفایی بزرگ در حق بیمارانی است که به امید این داروها شب را به صبح میرسانند و اگر این خطا از جانب کسی صورت بگیرد که متولی هزینههای درمانی این بیماران است، بزرگترین مشکل این فرد یا نهاد با اصول و مبانی اخلاقی و مذهبی خواهد بود! تنها یک نکته را نیز باید افزود و آن اینکه ریاست محترم دانشگاه از «گرم» بودن طبع این داروی گیاهی صحبت کردهاند. متاسفانه فراموش کردند مقصود از این گرما را توضیح دهند. اگرچه بسیاری از ما از طریق محیطی که در آن بار آمدهایم با «سردی» و «گرمی» آشنا شدهایم، اما بهعنوان تحصیلکردگان طب، اطلاع علمی از این موضوع نداریم چرا که کاریکولوم آموزشی ما چنین چیزی را شامل نمیشود. مقام محترم ریاست دانشگاه هم این نکته را از آموزشهای دانشگاهیشان درنیافتهاند. بهعلاوه بیش از شش میلیارد نفر دیگر ساکنان کره زمین هم در این مورد اطلاعی ندارند، دانش بینالمللی طب «سردی» و «گرمی» را نمیشناسد. اگر کسی هم علاقهمندی نوستالژیک به اینگونه مفاهیم دارد وظیفه اوست که علمی بودن یا علمی نبودن این تقسیمبندیها را با ابزارهای مدرن طب بیازماید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.