|

پای صحبت‌های دکتر «رضا منصوری» تجلیل‌گر دیروز و منتقد امروزِ اغراق‌ها

با این کارها چهره دکتر «حسابی» را مخدوش کردند

دکتر «رضا منصوری»، استاد دانشکده فیزیک دانشگاه صنعتی شریف، نخستین رییس و از موسسان انجمن فیزیک ایران (در دوره جدید) است. او از بنیانگذاران پژوهشگاه دانش‌های بنیادی و مرکز نشر دانشگاهی و معاون پژوهشی اسبق وزارت علوم است. وی همیشه از دکتر «حسابی» به نیکی یاد کرده است. او می‌گوید: دکتر «حسابی» فیزیک مدرن را به ایران آورد و خدمات ارزنده‌ای کرد. دکتر «حسابی» متخصصی بود که خدمات او به اپتیک ایران بسیار ارزنده است و در زمانی‌که ما در علم به‌شدت عقب‌‌افتاده بودیم، شاگردان خوبی پرورد و آزمایشگاه خوبی راه‌اندازی کرد. اینها همه جزو خدمات دکتر «حسابی» است. به همین مناسبت بود که وی به همراه دوستان و همکاران خود در انجمن فیزیک ایران در سال 1365، از دکتر «حسابی» تقدیر کرد. با این همه وی درباره اغراق‌هایی که درباره جایگاه علم دکتر «حسابی» در سطح جهان می‌شود، انتقادهایی دارد و می‌گوید: به‌هرحال، ما دو چیز را از هم تفکیک می‌کنیم، یکی خدمات دکتر «حسابی» به رشته فیزیک و به‌خصوص اپتیک که خدماتی قابل تقدیر است و موضوع دیگر جایگاه علمی دکتر «حسابی» است. به همین دلیل او تاکید می‌کند خدمات دکتر «حسابی» یک چیز است و دانشمند طراز اول بودن ایشان در علم فیزیک در سطح جهان، چیز دیگر. در این مورد دوم، حرف ما این است که نباید شخصیت و موقعیت علمی دکتر «حسابی» را در حد بزرگان علم فیزیک در سطح دنیا بالا برد. این کار بسیار اشتباهی است و لطمه سنگینی به شخصیت ایشان (که یکی از خادمان این کشور بودند) زده است که متاسفانه، بعضی از اعضای خانواده دکتر «حسابی»، نقشی بسیار اساسی در این زمینه داشته‌اند. یکی از مهم‌ترین بحث‌ها درباره دکتر «حسابی» این ادعاست که ایشان نظریه پیشرفته و دشوارفهمی درباره ماده داشتند، اما دکتر «منصوری» با قاطعیت این ادعا را رد می‌کند و می‌گوید: «دکتر حسابی هیچ نظریه‌ای در علم فیزیک نداشت و اصلا خود او هم تا آخرین روزهای زندگی‌اش (که ما با او مرتبا در تماس بودیم)، در این باره هیچ ادعایی نداشت. این چیزی که به عنوان «نظریه دکتر حسابی درباره ماده» مطرح شده است، ادعای پسر اوست. نکته دیگر آنکه در مقاله‌ای که مرتبط با یکی از محاسبات دکتر «حسابی» درباره ماده است، اشتباه محاسباتی وجود داشت و داور مقاله هم مقاله ایشان را رد کرده است. وقتی این مقاله دکتر «حسابی» را با بیش از هزار مقاله‌ای که دانشجویان و استادان فیزیک ما هر سال می‌نویسند، مقایسه کنیم، می‌بینیم که این مقاله اهمیت ویژه‌ای نداشته است. بنابراین آقای دکتر «حسابی» در هیچ زمینه علمی، نظریه‌ای نداشته‌اند. ایشان فقط در زمینه اپتیک، تحقیقات صورت‌گرفته در دنیا را نسبتا خوب درک کرده بودند و به دانشجویانشان در دانشگاه تهران منتقل کردند که خود این کار، بسیار ارزشمند است.» بزرگنمایی‌‌های صورت‌گرفته درباره دکتر «حسابی» یکی دیگر از انتقادهای دکتر «منصوری» است. وی برای مثال به ماجرای ملاقات دکتر «حسابی» با «اینشتین»، اینکه «اینشتین» را به منزلش دعوت می‌کند و درباره نوروز، سیب و ماهی‌ها برای «اینشتین» حرف می‌زند و نیز حضور بزرگان دیگری مثل «شرودینگر» در منزل دکتر «حسابی» اشاره می‌کند و می‌گوید: «همه اینها غلوهایی است که دروغ بودن آنها به لحاظ تاریخی اثبات شده است. من همان زمان که در مطبوعات ایران اعلام شد دکتر «حسابی» مرد علمی سال 1990 در رشته فیزیک شده است، مقاله‌ای در این باره نوشتم و گفتم که با این حرف‌های دروغ، وجهه دکتر «حسابی» را مخدوش نکنید.» وی درباره انگیزه این اغراق‌ها و نیز دلایل مقابله خود با این بزرگنمایی‌ها می‌گوید: «این پدیده ممکن است چند انگیزه داشته باشد. یکی سوءاستفاده شخصی است. انگیزه دوم می‌تواند این باشد که پسری می‌خواهد پدرش را بزرگ کند. اینکه فرزندی بخواهد پدرش را محترم‌تر از حد واقعی نشان دهد، اشکالی ندارد. مشکل از جایی آغاز می‌شود که این فرزند بخواهد سوءاستفاده علمی، سیاسی و تجاری کند. سوءاستفاده سیاسی و تجاری به من ربطی ندارد، ولی من حق دارم نسبت به سوءاستفاده علمی هشدار بدهم.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.