خالق «رسوای زمانه» و «محمد بیگلریپور» هم رفتند
پنجشنبه سیاه موسیقی
فرزانه ابراهیمزاده / عکس: مهدی حسنی، شرق
«محمد بیگلریپور» هم درگذشت خواب ابدی خالق «ایران»
شرق: محمد بیگلریپور، آهنگساز اولین سرود رسمی «ایران»، پنجشنبه شب در بیمارستان ایرانمهر درگذشت. این هنرمند 67 ساله، در آخرین روزهای زندگیاش در بیهوشی کامل بسر میبرد و از اطرافیانش درخواست کرده بود تا برای تحمل درد بیماری او را خواب کنند. بیگلریپور در این سالها مدرس دانشگاه تهران و رهبر ارکستر سمفونیک صداوسیما بود و بیش از هزار و 240 قطعه موسیقی ساخت. شاهین فرهت، آهنگساز، بعد از مرگ او گفت: «محمد بیگلریپور سبب پیشرفت ارکستر صداوسیما بود و تلاش و زحمات زیادی را برای این ارکستر متحمل شده بود. بیگلریپور نوازنده حرفهای و شخصیتی بود که جانشین ندارد و در زمانی که موسیقی جدی هنوز تکلیفش روشن نبود این استاد، موسیقی جدی را در تلویزیون دنبال میکرد. بیگلریپور از نظر اخلاقی هم شخصیتی متواضع و درویشمسلک داشت. مراسم تشییع این هنرمند صبح امروز از مقابل مسجد بلال صدا و سیما آغاز میشود.
مثل جریان سیال نتهایی که از روی آرشه ویولن به گوش میرسد و بعد باز سکوت و فراموشی ما. همایون خرم ناباورانه رفت. آنقدر ناباورانه که بیآنکه متوجه ساعت باشیم تلفن خانهاش را میگیریم تا خبر دروغ باشد. همان تلفنی که همیشه با روی گشاده استاد پاسخ میداد و روی پیامگیر با صدای آرام استاد بود که میخواست برایش پیام بگذاریم. پیامی که هیچگاه پاسخی برایش نیست. ناباورانهتر برای تکذیب خبر شماره «بیمارستان دی» را گرفتیم و پاسخ بیمارستان تاییدی بر این خبر تلخ بود.
بیمارستان ساعت فوت استاد را ساعت 23 نیمهشب ثبت کرده است. خبرنگار که هستی، آدمهای حوزههای کاریات، گاهی مصاحبهای و گاهی خبری و یادداشتی به تو میدهند، میشوند کسانت و نوشتن از درگذشتشان چقدر تلخ و سخت است به همان اندازه تلخ که میدانی دیگر نمیتوانی بهسراغ شمارهشان در دفتر تلفنت بروی. یک ماه پیش بود که به بهانه سالروز درگذشت استاد «ابوالحسن صبا» به همراه او به خانه «صبا» سری زدیم و استاد از استادش گفت. حالا باید گوشی تلفن را برداری و از دیگران بخواهی درباره هنر همایون خرم بنویسند. بنویسند و تکرار و تکرار از «شوری که در سر داشت.» بنویسی و «رسوای زمانه»اش را لابهلای قند پارسی به شبی پیوند بزنی «که آوای نی را شنید.» باید بنویسی و بشنوی که موسیقی یکی از استادان بینظیرش را از دست داد. باید بنویسی جایگزین ندارد و بنویسی که استاد رفت مثل خیلی از استادان بزرگ موسیقی، مثل جواد معروفی، ابوالحسن صبا، کلنل وزیری و حسین قوامی، اما این جسم مادی آنها بود که از میان ما رفت و تا وقتی که موسیقی هست و خاطرهها و ملودیهایی که ساختند هستند زندگی آنها جریان خواهد داشت.
میراثدار مکتب صبا
همایون خرم تنها آهنگساز و نوازنده ویولن نبود. آخرین یادگار مکتب موسیقی ابوالحسن صبا بود. در سال 1309 در بوشهر به دنیا آمد. مادرش یکی از علاقهمندان به موسیقی ایرانی بوده و به دلیل همین علاقه نام «همایون» که از دستگاههای بسیار قوی و اصلی موسیقی ایرانی است را بر او نهاد. همین علاقه هم باعث شد تا همایون 10ساله را به تهران به مکتب ابوالحسن صبا ببرد و الفبای موسیقی را نزد یکی از بزرگترین موسیقیدانهای تاریخ معاصر آموخت. هنر استاد صبا و استعداد همایون خرم آنچنان سریع باعث پیشرفت او در موسیقی شد که در 14سالگی بهعنوان نوازنده به جمع ارکستر موسیقی رادیو پیوست و این آغازی بود بر همکاری همایون خرم با ارکستر رادیو و برنامههای موسیقی بهخصوص برنامه موسیقی گلها. او طی چند سال از نوازنده، سولیست و آهنگساز به رهبری ارکستر رسید. او آثار ماندگاری از جمله «تو ای پری کجایی»، «غوغای ستارگان»، «رسوای زمانه»، «ساغرم شکست»، «اشک من هویدا شد» ... را ساخت و با بهترین خوانندگان و موسیقیدانهای آن دوران از جمله جواد معروفی، جلیل شهناز، فرهنگ شریف، جهانگیر ملک و امیرناصر افتتاح همکاری کرد.
استاد خرم همزمان با تحصیل و مشغول بودن در عرصه موسیقی تحصیلاتش را در رشته فنی ادامه داد و مهندسی برق خود را از دانشکده صنعتی «علم و صنعت» گرفت. او در زمینه موسیقی نیز توانست مدرک درجه یک هنری معادل دکترای هنر را دریافت کند.
بیشتر علاقهمندان و دوستداران موسیقی، هنر خرم را آهنگسازی و رهبری ارکستر میدانند در حالی که او نوازنده چیرهدست ویولن و پیانو بود و به مدت 12سال تمام دستگاهها و مقامهای موسیقی ایرانی را با ویولنش با پیانوی جواد معروفی همراهی کرده بود، با آنکه به موسیقی غربی هم تسلط داشت به اصالت موسیقی ایرانی اهمیت میداد و تلاش مستمر کسانی چون او بود که موسیقی ایرانی را با ملودیهای به روز شده به جلو برد و اجازه داد تا در جای نمانند. استاد خرم در سالهای بعد از پیروزی انقلاب بیشتر به ساخت قطعات بیکلام و رهبری ارکستر مشغول شد و تنها با دو خواننده یعنی «محمد اصفهانی» آلبوم «تنها ماندم» و «رسوای زمانه»را با «علیرضا قربانی» منتشر کرد که هر دوی این آلبومها با استقبال علاقهمندان موسیقی ایرانی روبهرو شد و تا مدتها جزو پرفروشترین آثار به شمار میآمد. همایون خرم تابستان سالجاری با همراهی علیرضا قربانی کنسرتی را در سالن میلاد برگزار کرد. او در دوران بیماری نیز دست از کار پژوهشی، آموزشی و آهنگسازی برنداشت و تا چند هفته پیش که بیماری سرطان او را به بستر انداخت علاوه بر تدریس جزو شورایعالی خانه موسیقی بود. اما سرطان سرانجام او را از موسیقی ایرانی گرفت و آخرین حلقه مکتب صبا که نقطه اتصال به مکتب میرزا عبدالله پیوند میزد. اما با رفتن خرم جریان سیال موسیقی ایران در آواهایی که از او ماند جاریمیماند. مراسم تشییع استاد خرم روز یکشنبه اول بهمن ساعت 9 صبح از مقابل تالار وحدت برگزار میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.