|

موسیقی او شبیه هیچ‌کس نبود

احمدرضا احمدی

«همایون خرم» سال 1309 در بوشهر متولد شد. پدرش کارمند بانک ملی بود. در زمان حیاتش نزدیک به 400قطعه از او در رادیو ضبط شد. یکی از بهترین بداهه‌نوازان بود مثل جلیل شهناز، البته با این تفاوت که متکی به ردیف موسیقی ایرانی بود. او فارغ‌التحصیل مهندسی برق از هنرسرای عالی بود و از 10سالگی موسیقی را در مکتب استاد «ابوالحسن صبا»آموخت. در 14سالگی در رادیو به‌طور زنده تکنوازی کرد. آن زمان آنقدر قدش کوتاه بود که برای اینکه قدش به میکروفن برسد زیر پایش صندلی گذاشته بودند. او هارمونی را نزد «فریدون» فرزانه استاد هنرستان عالی موسیقی فرا گرفت. متاسفانه همه ملودی‌سازان بزرگ ایران فوت کردند؛ پرویز یاحقی، حبیب‌الله بدیعی، اسدالله ملک، علی تجویدی و همایون خرم که آخرینشان بود. خدا عمر دهد به انوشیروان روحانی که تنها بازمانده این نسل است. خرم سال‌های سال با برنامه «گلها» همکاری داشت. بیشترین همکاری او با خواننده‌ای به نام «پروین نوری» بود که صدایی شبیه به صدای «عصمت باقرپور» (دلکش) داشت. اولین ترانه‌های خرم را «تورج نگهبان» سروده بود. او بعدها با بیژن ترقی، کریم فکور، بهادر یگانه و معینی کرمانشاهی همکاری داشت که از آن غافله هم فقط معینی زنده مانده است. از سال 1333 که رادیو اهمیت پیدا کرد تا سال 1350 اوج فعالیت خرم بود که متاسفانه پس از آن موسیقی در رادیو به ابتذال رفت. با امین‌الله رشیدی و فاخته‌ای هم همکاری‌ داشت. یکی از زیباترین ترانه‌های خرم ترانه‌ای است که با صدای «سیمین غانم» ضبط شده و شعر آن را هم «شیرازی» سروده است. من هم سالیان سال با او رفاقت داشتم. یک‌بار فیلمی از زندگی او ساختم. در دو جلسه 8-7 ساعته از او فیلم گرفتم. بعدها هم پیشنهاد دادم تا «گرگین‌زاده» بعضی از قطعاتش را برای انتشار آماده کند. حاصل مجموعه‌اش شد کتاب «گلهای جاویدان» جلد هشتم شامل آهنگ‌های تار و سه تار و با باز‌نویسی و ویرایش محمدرضا گرگین‌زاده و علا ایجادی که انتشارات سروش آن را منتشر کرد. در آن کتاب قطعات موج آتش، غوغای ستارگان، طاقتم ده، آیا نمی‌شد، کوی بلاکشان، مینای شکسته، سکوت شکسته، تو ای پری کجایی، بازیچه و رسوای زمانه گردآوری شده‌اند. کتاب‌‌های او هم‌اکنون با عناوین «نوای مهر» و «مقالات و سخنرانی‌هایی در دانشگاه یوسی‌ال‌ای آمریکا درباره موسیقی ایران» در دسترس علاقه‌مندان است. او سالیان دراز از اعضای شورای عالی موسیقی رادیو بود. ویژگی مهم همایون خرم استقلالی بود که در نواختن سازش داشت. موسیقی او شبیه به هیچ‌کس نبود. جالب است بدانید بیشترین قطعات را هم در دستگاه همایون نواخت. نوازندگی‌اش بسیار با متانت بود و حالا دریغا از نبودنش.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.