تناقضات آماری در سخنان رییسجمهور
خبرآنلاین: رییسجمهوری در سخنرانی خود در مجلس با اشاره به نکاتی دستاوردهای فاز نخست هدفمندی را ستود، محمود احمدینژاد عنوان کرد: هدفمندی در زمانی آغاز شد که تورم سالانه 1/10درصد و تورم نقطهای 8/12درصد بود و در دیماه این دو به هم رسیدند، یعنی تورم نقطهای و تورم سالانه 9/20درصد شدند. البته تورم نقطهای در مردادماه به اوج خود رسید یعنی به 3/22درصد، ولی در دیماه به هم رسیدند. نکته قابل توجه آنکه یکسان شدن تورم نقطهای و تورم دورهای شاخص قابل استنادی در تحلیلهای اقتصادی نیست، همانطور که در مناظرات سال 88 نیز استناد به تورم نقطهای مورد اعتراض قرار گرفت. از سوی دیگر رییسجمهوری اشاره نکرد در سال نخست هدفمندی به چه قیمتی تلاش شد قیمتها و تورم مصرفی پایین نگهداشته شود، موضوعاتی مانند قیمتگذاری دستوری، اجبار به تولید حتی در شرایط زیان و تنظیم بازار از طریق کالاهای مصرفی وارداتی از این قبیل تمهیدات سال 90 و اولین سال اجرای قانون هدفمندی بود که در نهایت امروز شاهد نتایج آن هستیم یعنی رکود دامنگیر بخشهای مختلف صنعت شده که صنایع کارآمد و ناکارآمد را باهم زمینگیر کرده است.
بهبود ضریبجینی؟
توزیع یارانه نقدی از سوی دولت به عنوان یکی از راهکارهای جبرانی افزایش قیمتهای ناشی از هدفمندی یارانهها بهکار گرفته شد، تا از این طریق شاهد افزایش شکاف طبقاتی در کشور نباشیم. رییسجمهوری با استناد به آمارهای مرکز آمار ایران میگوید: ضریب جینی از 40درصد به 37درصد رسید، نسبت درآمد 10درصد ثروتمند به 10درصد فقیر در خانوارهای شهری از 45/21برابر در سال89 به 17/10برابر در سال90 رسید و در خانوارهای روستایی از 63/12برابر در سال 89 به 38/9برابر در سال90 رسید. کاهش این فاصله در دوره مورد نظر میتواند یک امر طبیعی باشد زیرا در سال اول هدفمندی همانطور که اشاره شد یارانه نقدی به خانوارها تعلق گرفته است و ارقام اندک یارانه نقدی در خانوارهای کمدرآمد درصد رشد بالایی را ایجاد میکند در حالی که در مورد خانوارهای با درآمد بالا که دولت نتوانست آنها را از خانوارهای دهکهای کمدرآمد تمییز دهد شاهد درصد رشد بسیار پایینتری هستیم و این تفاوت میتواند دلیل اصلی کاهش تفاوت گفته شده در ضریب جینی باشد. اما آیا واقعا میتوانیم امیدوار باشیم با رشد هزینههای اتفاق افتاده و تورمی که بنابر آمار بانک مرکزی در آذرماه از مرز 27درصد عبور کرده است این کاهش فاصله طبقاتی مانا باشد یا آنچه اتفاق افتاد فقط یک جرقه کوتاه قبل از تشدید فاصله بوده است؟
کاهش رشد نقدینگی
رییسجمهوری با اشاره به اینکه نقدینگی در سال 89 نزدیک به 25 درصد و در سال 90، 4/19درصد است، خاطرنشان کرد: هدفمندی نقدینگی را هم کاهش داد و برخی مصارف راهبردی را کنترل کرد. این گفته غلط نیست، در فاصله آذر سال89 تا 90 یعنی اولین سال اجرای قانون هدفمندی نرخ رشد نقدینگی کاهش پیدا کرد و از حدود 25درصد در سال89 به حدود 20درصد کاهش پیدا کرده است. اما این موضوع ناشی از چه موضوعی بوده است، کاهش سرعت گردش پول ناشی از افزایش خواب نقدینگی در حسابهای بلندمدت بانکی بوده و کاهش نقدینگی را به این ترتیب میتوان ناشی از رکود فعالیتهای اقتصادی و کاهش سرعت گردش پول دانست و برای اثبات این مدعا کافی است به افزایش شدید چکهای برگشتی مراجعه کنیم که به نرخ بیسابقه 12درصد رشد رسیده و از فروردین سال91 هم بانک مرکزی حاضر به انتشار آمار مربوط به آن نیست. البته این شاخص هم مانند بحث ضریبجینی پایدار نبوده و بین آذر سال 90 و 91 نقدینگی با رشد 30درصدی از 325هزارمیلیارد تومان به 424هزارمیلیاردتومان رسیده است.
کسری بودجه
رییسجمهوری تلویحا در سخنان خود به کاهش هزینههای دولت اشاره کرد، موضوعی که بنابر آمارهای منتشره قابل نقد است، بنابه گفته مصباحیمقدم، رییس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس کسری بودجه در سالجاری به رقمی معادل 54هزارمیلیاردتومان رسیده است که این رقم معادل 29درصد بودجه عمومی کشور است. این نسبت در سال90 که بیسابقهترین درآمدهای نفتی کشور را شاهد بودیم (113میلیارددلار درآمد صادراتی نفتخام) معادل 20 درصد بودجه عمومی بوده است.
وزیر نفت سابق دولت دهم، مسعود میرکاظمی که زمانی از مجریان هدفمندی بوده در گفتوگو با فارس عنوان میکند؛ حجم یارانه پرداختی از 80هزار میلیاردتومان قبل از هدفمندی به 200هزارمیلیاردتومان رسیده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.