چشم بستن بر ناتوانی «تولید»
کامران ندری / استاد اقتصاد دانشگاه امام صادق(ع)
بخش تولید چنان دچار ضعف شده که توان درخواست ارز برای فعالیت را ندارد و این ناتوانی در آمارها مشخص است. حال رییسجمهوری کاهش درخواست ارز را به عنوان یکی از موفقیتهای اجرای قانون هدفمندی یارانهها نام میبرد. یکی از موضوعاتی که فضای اقتصادی و به تبع آن وضعیت معاش خانوارها به آن وابسته است، فضای کسب و کار و تولید است. رییسجمهوری، دیروز در بخشی از سخنرانی خود در مجلس از کاهش رشد نقدینگی و مهار آن سخن گفته است. این در حالی است که رشد نقدینگی در این سالها روند صعودی داشته و آخرین آمارها نیز این نکته را تایید میکند. چنانچه نقدینگی در پایان اسفند سال گذشته 352هزارمیلیارد تومان اعلام شد و آخرین آمار بانک مرکزی نشان میدهد این رقم در سالجاری به 424هزارمیلیارد تومان رسیده است. این حجم از نقدینگی و در کنار آن گلایههای همیشگی بخش تولید از نبود نقدینگی نشان میدهد دولت به درستی نتوانسته تقسیم منابع را کنترل و هدایت کند و به جای آنکه حسب نیاز اقتصاد کشور، به سمت بخش تولید هدایت شود، به دلیل دستوری بودن تعیین نرخها و قیمتها، مردم برای دریافت نقدینگی در صف انتظار هستند تا سرمایههایشان را در بخشهایی وارد کنند که سود بالایی دارد. در این آمارهای نشاط آوری که رییس دولت دیروز اعلام کرده و از آن به عنوان کاهش مصرف ارز نام برده، تحلیل چرایی این مساله است. با اجرای فاز اول قانون هدفمندی یارانهها، درخواست ارزی بخش تولید به دلیل نداشتن نقدینگی کاهش یافت و تولید نیز دچار رکود شد و در مقابل آن تقاضای سفتهبازان افزایش یافت. مسالهای که از چشم دولت دورمانده و از آن به عنوان موفقیت نام میبرد، در حقیقت ناتوانی بخش تولید برای درخواست ارز است.
پرداخت یارانههای نقدی در دو سال و نیم اخیر توانسته ضریبجینی را کاهش دهد و آمار اعلامی رییسجمهور در مجلس درست به نظر میرسد. اما چند نکته در این میان مهم و قابل توجه است. اول آنکه ضریبجینی در فواصل زمانی مشخصی تهیه و منتشر نمیشود و این کاهش را نمیتوان میزان و مقیاسی برای شرایط کنونی جامعه و زندگی مردم دانست و به عنوان کاهش نابرابری از آن خشنود بود. نکته دوم و مهمتر، ماندگاری و حفظ این عدد است. در شرایطی که دولت توان کنترل تورم را داشته باشد، میتوان به این کاهش نابرابری امیدوار بود اما آمارهای اخیر حاکی از افزایش نرخ تورم است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.