حرف اول
توسعه «بلوط» محور
مهدی افشارنیک
میهمان دیروز مجلس، لحن سخنش نگاه به آینده بود و نه کسی که هفت سال بر مسند اجرایی بوده و طبیعتا باید بگوید «چه کرده»؟ نه آنکه «چه میخواهد بکند.» روح سخنان دیروز احمدینژاد بر این مدار بود که کشور را نمیتوان با این وضعیت اداره کرد و باید برای جهش به روزهای بهتر، حتما فاز دوم هدفمندی اجرا شود. این قید «حتما» البته قیدی آشنا در سخنان احمدینژاد است که هماره در مواقعی که میخواهد طرح و برنامهای را اجرا کند ابراز میشود. حتما و بایدی که گویا گریزی از آن نیست و تنها راه نجات کشور از ورطههای خطرناک است که دشمنان و رانتخوران و مفسدان و بدخواهان میخواهند برای ملت بزرگ ایران رقم بزنند. این رویه هفت ساله، آشناست و میتوان خط به خطش را حدس زد و حتی جاهای خالی آن را پر کرد اما نکته مهم این است که ظرفیتش خالی شده و دیروز این انتظار میرفت رییس قوهمجریه با درک این موضوع در مقام یک پاسخدهنده باشد تا کسی که میخواهد برنامهای دهد برای سالهای بعد. گویا ایشان باوری به اتمام هیات و دولتش ندارد. فحوای سخنان دیروز احمدینژاد بر این خط و قرار بود که گویی بر گوش گویندهاش اخبار این روزهای صنعت کشور نرسیده است. مثلا خبردار نشده که تولید خودروسازی کشور به نیم رسیده است و دو روز پیش ایرانخودرو از سرگیری دوباره تولید 206 را بهعنوان «خبر» به رسانهها ارسال کرد یا اخباری که حکایت دارند 50 درصد بنگاههای صنعتی کشور در حال خوشی نیستند را گوش نکرده است. انتظار این بود رییس دولت با تاکیدهایی که بر همدلی و همراهی با مجلس و قوای دیگر دارد، حداقل صورتبندی دقیقی از وضعیت کشور به نمایندگان ارایه میداد که حرکت و گام محتمل بعدی، حداقل با شناختی دقیقتر رقم بخورد. اما واکنشهای بعد از سخنرانی ایشان نشان داد که مجلس درخصوص دریافت «پیامی صادق» راضی نشده است.
به عنوان نمونه؛ ایشان به رشد نقدینگی در سالهای 89 و 90 تنها به صورت درصدی اشاره کرد و از میزان و اندازه دقیق آنکه به صورت معضلی گریبان کشور را گرفته است طفره رفت و از اینکه در همین 9 ماهه سال 91 نقدینگی، تاکنون نسبت به سال گذشته 4/20درصد رشد داشته است به طوریکه در پایان سال 90نقدینگی کشور 352 هزار میلیارد تومان بود و طبق بیان رییس بانک مرکزی هم اکنون 424هزارمیلیاردتومان است. در واقع در 9 ماه 72هزارمیلیاردتومان، یعنی روزانه 266میلیاردتومان به نقدینگی کشور اضافه شده است. به زبان تحلیل؛ یعنی روزانه این مقدار به تقاضای کل کشور افزوده شده است در صورتی که هم واردات و هم تولید کشور به عنوان نمایههای عرضه کل به دلیل محدودیتهای جهانی و رنجور شدن تولید کشور رو به کاهش بودهاند. این شکاف بین تقاضا و عرضه کل به گفته آگاهان اقتصادی، سیاسی و اجتماعی مسایل و مشکلات غیراقتصادی برای کشور در آیندهای نزدیک رقم میزند و انتظار این بود که رییس دولت برای رفع این نگرانی، کلامی و سخنی بگوید اما رویکرد تبلیغاتی و «ما بهترین» بودن دولت اجازه این اتخاذ را به وی نداد و او باز با آمار طوری برخورد کرد که گویی تمام رفتار و سلوک آنها مطابق کسب موفقیتهای دولت بوده است.
پرداختن به مشکلات صنعت، مسایل تولید، نگرانیهای سرمایهگذاری؛ فقدان نقدینگی در بخش تولید و تجمع آن در بخش غیرمولد، سودآوری تجارت رانتی پول، پایین آمدن سطح اشتغال و ایجاد اشتغالهای تازه، تعطیلی کارخانهها و بنگاههای مختلف اقتصادی، مشکلات ارتباط پولی با خارج از کشور و اختلال در تجارت خارجی کشور، تمام مواردی بود که از سخنان رییس دولت حذف شده بودند. بخش جذاب دیروز سخنان احمدینژاد، بیشک اشارهاش به جنگل، دام و بلوط بود. از نظر او اگر در جنگلهای کشور دامها بیایند و از بلوطهای درختان تغذیه کنند اشتغالی در سطح 400هزارنفر در کشور ایجاد خواهد شد و حتما این مجلس است که تاکنون و منبعد جلوی این سطح اشتغال را میگیرد. اینکه مبنای محاسبه این اشتغالسازی چه است و ایشان از کجا به این آمار رسیده است و آیا تبدیل جنگل به مرتع کار درستی است یا نه؟، بماند. سوال اینجاست؛ چرا ایشان به سطح اشتغال در مهمترین صنعت کشور نظر ندارد؟ چرا ایشان نگران «بلوط»های شمال و زاگرس است اما نگران نفت و گازی نیست که روزانه رقبای عربمان به راحتی برداشت میکنند و بر سهم ایران یک آب خنک سر میکشند؟ برای ایشان برداشت دو برابری قطر نسبت به ایران از پارس جنوبی مهم نیست؟ ضرر روزانه میلیونها دلار چرا در نظر ایشان نمینشیند؟ برداشت امارات از میدان نفتی سلمان؟ برداشت عربستان از نفت اسفندیار؟ توسعه آن سوی میدان نفتی آزادگان توسط عراق؟ و اینکه ما تقریبا 10 سالی است میگوییم «قصد داریم روزانه 300هزار بشکه نفت از آنجا برداشت کنیم» و از 50هزار بشکه عبور نکردهایم. سوال اینجاست که پاسخ ایشان برای کاهش تولید نفت چیست؟ و اگر طبق گفته خودشان 66میلیارد دلار در این صنعت سرمایهگذاری شده است پس چرا نه تولید نفتمان و نه گازمان و نه پتروشیمیمان افزایش نداشته است؟ و در سالهای گذشته با وجود ذخایر عظیم نفت و گاز (دومین دنیا) و اینکه سالهاست در حال مذاکره صادرات گاز به کشورهای همسایه هستیم اما طی همین چند سال، به یک واردکننده گاز بدل شدیم؟ اینها مسایل استراتژیک کشور بودند که بیتوجهی و رویکرد شعاری و بیاعتنایی به منتقدان، باعث نحیف شدن کشور در این حوزه شد. حوزهای که اگر جدی گرفته میشد، این روزها در نزاع و رقابتهای بینالمللی بیتردید ایران دست پرتری داشت که اینگونه نشد و رییس دولت برای اینها دیروز پاسخی نداشت چرا که او گویا این روزها نگران «بلوط»هاست و نفت و گاز و صنعت خودرو در اولویتش نیستند. توسعه بلوطی شاید مدل تازهای بود که دیروز در مجلس ابداع شد. توسعه بلوط محور آنچه در گذشته کردهایم را دور میزند و به آیندهای که در اختیار ما نیست نگاه میکند. آن هم نگاهی پر معنا.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.