|

سوء‌ظن، عامل همسرکشی

مریم رامشت . روانشناس

شک، بددلی و سوءظن در بین افراد به‌خصوص در زندگی زناشویی ملموس‌تر از گذشته و به یکی از آفت‌های زندگی مشترک تبدیل شده است. برخی از این افراد به اختلال شخصیت پارانویید مبتلا هستند که ممکن است جنبه ارثی داشته و علایم مشابهی در خانواده و بستگان فرد وجود داشته باشد اما در برخی از زنان و مردانی که به‌صورت نوعی، تفکرات بدبینانه دارند لزوما نمی‌توان گفت به اختلال شخصیت بیمارگونه پارانویید مبتلا هستند. در مورد آنها بیشتر بحث انتقال دیدگاه‌های منفی مطرح است به گونه‌ای که اگر زنی کمی به رفتار همسرش ظنین و بدبین می‌شود، برخی اوقات مرد به‌صورت جدی‌تر عکس‌العمل نشان می‌دهد یا بالعکس. در دنیای امروز دایره ارتباطات با راه‌هایی مانند اینترنت، چت و موبایل گسترده‌تر شده است. از سوی دیگر مدیریت رفتاری و احساسی در افراد وجود ندارد و همین اتفاقات دایره بدبینی و شک را افزایش داده است. به‌هرحال امکان دارد بدبینی و شک در زندگی جاری باشد، اختلافاتی پیش بیاید و افراد دچار درگیری و پرخاشگری شوند ولی وقتی بدبینی به رفتار پرخطری مانند قتل منجر می‌شود، در واقع این شک، بیمارگونه است. وقتی فردی به دلیل سوءظن مرتکب قتل می‌شود معلوم است دایره افکار و احساسات او از چارچوب طبیعی خود خارج شده است. چنین اشخاصی معمولا اختلال شخصیت بسیار شدید و پارانویید دارند و اگر تاریخچه زندگی‌‌شان را بررسی کنیم، می‌بینیم در خانواده‌های نابسامان و ناسازگار رشد کرده‌اند و در بین پدر یا مادرشان زمینه‌های بدبینی و سوءظن وجود داشته، حتی تنبیه فرزندان در دوران کودکی ممکن است آنها را در آینده به افراد پرخاشگر تبدیل کند و گاهی اشخاص این حالت پرخاشگری را به صورت نهفته در خود دارند که خودش را به صورت سوءظن و بدبینی نشان می‌دهد. احساس تحقیر و غیرقابل‌قبول بودن و پذیرفته نشدن به صورت بیمارگونه به شک تبدیل می‌شود و شخص را به مرحله‌ای می‌رساند که طرف مقابل را حذف کند. این اتفاق به احتمال زیاد در ماجرای قتل دو زن به دست شوهران‌شان که دیروز به پرونده آنها رسیدگی شد، رخ‌داده است. علایم این نوع اختلالات به‌گونه‌ای قابل تشخیص است، اما متاسفانه خیلی از زوج‌هایی که از این لحاظ دچار مشکل می‌شوند وقتی با آنها صحبت می‌کنیم متوجه می‌شویم در دوران نامزدی، آشنایی و حتی عقد به این علایم بی‌توجهی کرده‌اند و تفکر غلط نسبت به ازدواج مبنی بر اینکه می‌توان بعد از ازدواج وضعیت را تغییر داد، باعث شده تن به ازدواج بدهند و بعد اتفاقات ناگوارتری رخ می‌دهد. وقتی اختلال شخصیت پارانویید بعد از ازدواج بروز پیدا می‌کند قطعا قبل از ازدواج و در دوره آشنایی هم نشانه‌ها و علایم آن وجود داشته است اما سهل‌انگاری زوج‌ها باعث می‌شود آن را نادیده بگیرند و بعد مشکلات اینچنینی به وجود بیاید. متاسفانه نکته‌ای که از لحاظ فکری در بین زوج‌های ما رایج است، این است که اگر همسر خطایی مرتکب شد من مجاز هستم او را مجازات کنم در حالی‌که این تفکر، کاملا غلط است. بر فرض هم که همسر من خطایی مرتکب شود، قانون وجود دارد و در نهایت اگر احساس شود که فرد قابلیت ادامه زندگی مشترک را ندارد، بحث طلاق و خروج از زندگی زناشویی به عنوان آخرین راهکار در نظر مطرح می‌شود. البته در برخی موارد طلاق دشوار هم عاملی است که افراد را به طرف رفتارهای پرخطر سوق می‌دهد. در مجموع باید تاکید شود در خشونت‌های ناشی از سوءظن و بدبینی، ریشه‌هایی از اختلال شخصیت پارانویید دیده می‌شود و قطعا چنین افرادی به درمان نیاز دارند ولی متاسفانه شک و سوءظن قبل از ازدواج با تعابیری چون دوست داشتن برداشت می‌شود. این درحالی است که چنین افرادی قطعا به روان‌درمانی و درمان دارویی و حتی مشاوره خانواده نیاز دارند. متاسفانه اشکالی که وجود دارد این است که وقتی زوج‌ها بعد از ازدواج حتی اگر تشخیص دهند همسرشان فرد بدبین است به جای برخورد اصولی و پذیرش فرد و برخورد در آرامش و اینکه او را به‌تدریج متوجه احساس بدش کنند تا اعتماد در طرف مقابل ایجاد شود، مقابله‌به‌مثل، اعتراض‌های شدید و رفتارهای پرخاش‌جویانه می‌کنند که این رفتار باعث افزایش اختلاف می‌شود. به افرادی که همسرشان دچار چنین اختلالاتی هستند توصیه می‌شود توجه کنند چنین افرادی حتما احتیاج به درمان دارند و حتی اگر همسرشان مقاومت می‌کند، خودشان به تنهایی نزد روانپزشک و مشاور بروند و راه‌های درست برخورد با آنها را یاد بگیرند تا به سمتی هدایت شوند که احتمال افزایش شک کمتر شود و کم‌کم اعتماد همسرشان را به خود جلب کنند. من واقعا توصیه جدی می‌کنم در چنین مواردی از رفتاری که باعث افزایش خشم و بروز رفتار پرخاشگرانه در طرف مقابل می‌شود خودداری کنند و در عوض با جلب نظر او به سمت درمان گام بردارند تا در نهایت بتوانند آنها را با خود نزد مشاور و روانپزشک ببرند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.