چند درصد تولید خودرو، «ملی» است؟
واردات لنت ترمز پیکان و پیچ
عکس: آیدین رهبر، شرق
امیر هادی انواری: ممکن نیست که در ایران زندگی کنید و حداقل یکبار از آن برنامههای تبلیغاتی خودروسازان درباره تولید «خودروملی» را ندیده باشید. صفحات خودرو روزنامهها پر است از مصاحبهها و مقالاتی که از تولید ملی خودرو تجلیل میکنند. شاید نگاهی به آمارهای گمرک کمی ناراحتکننده باشد، آنجا که نشان میدهد در سال1391، سال تولید ملی، خودروسازان ایرانی از آلمان «پیچ» و از چین و امارات لنتوصفحهکلاچ «پیکان» وارد میکنند. خودروسازان با تکیه بر تغییرات قیمت دلار در بازار، مدام قیمت محصولات خود را افزایش میدهند، از سوی دیگر با کاهش تولید کارخانه، اختلاف قیمت متوسط 22درصدی در بازار خودرو سواری درست شده اما نگاهی به قیمت دلاری که برای واردات قطعات مورد استفاده این صنعتگران قرار گرفته است، نشان میدهد که اگرچه دلار در صرافیها طی یک سال گذشته زیاد نوسان داشته اما برای آنها این نوسانات زیاد قابل توجه نبوده، همان پیچ را هم با دلار کمتر از 1300تومان به کشور وارد کردند، این در حالی است که مردم عادی و مسافران برای خرید دلار باید دلار آزاد بخرند! در شرایطی که همه از
تاثیر تحریمها و قیمت ارز میگویند، واقعا واردات «لوله اگزوز» در اردیبهشتماه از ایالاتمتحده آمریکا ضروری بوده؟ واردات از کشورهای توسعهیافته توجیه دارد اما واردات «انواع رادیاتور خودرو» از نیجر آنهم با دلار 1226تومانی در شرایط فعلی چه ضرورتی داشته؟ این گزارشی است از چگونگی واردات قطعات خودرو در 9ماهه سال نخست جاری و رانتی که خودروسازان در بازار آزاد ایجاد کردند، آنهم در سال تولید ملی.
واردات ماهانه 46میلیون قطعات خودرو
در 9ماهه نخست سال جاری جمعا 474میلیون دلار قطعات خودرو به کشور وارد شده، آمارها نشان میدهد بهطور متوسط هر ماه 46میلیوندلار قطعات خودرو به کشور وارد شده است، بیش از 60میلیون واردات در خردادماه بیشترین و نزدیک به 25میلیون دلار در شهریورماه، کمترین واردات قطعات خودرو به کشور را به خود اختصاص دادند. در فروردین، اردیبهشت، خرداد، تیر، مرداد، شهریور، مهر، آبان و آذر به ترتیب: 33، 52، 60، 48، 50، 24، 58، 44 و 40میلیوندلار از این محصولات ذیل کدهای تعرفه: «87071010»، «87071090»، «87079010»، «87079020»، «87079030»، «87079090»، «87081010»، «87081090»، «87082100»، «87082910»، «87082990»، «87083011»، «87083019»، «87083021»، «87083029»، «87084010»، «87084020»، «87084040»، «87084090»، «87085011»، «87085019»، «87085021»، «87085031»، «87085039»، «87087011»، «87087019»، «87087021»، «87087029»، «87088010»، «87088090»، «87089110»، «87089190»، «87089210»، «87089290»، «87089311»، «87089319»، «87089321»، «87089329»، «87089410»، «87089490»، «87089500»، «87089921»، «87089929»، «87089931» و «87089939» به کشور وارد شدند.
«ارز» ارزان در اختیار قطعات خودرو
خودروسازان، قیمت انواع خودرو را در آذرماه سال جاری نزدیک به 42درصد بهطور میانگین افزایش دادند. این افزایش قیمت اکثرا با توجیه افزایش نرخ ارز انجام شده است. این در حالی است که براساس آمار گمرک جمهوری اسلامی ایران بررسی میانگین قیمت دلاری که با آن قطعات خودرو به کشور وارد شده است، نشان میدهد میانگین قیمت دلاری که برای واردات قطعات خودرو به کشور صرف شده است با سال گذشته تفاوت چندانی نکرده و جز در آذرماه، که آن هم برابر 1850تومان بوده است، از ابتدا تا آبانماه سال جاری، واردات قطعات خودرو با دلار 1224تومانی به کشور انجام شده که حتی از نرخ 1226هم کمتر است. اکثر مسوولان و خودروسازان داخلی علت افزایش قیمت تولیدات خود را افزایش قیمت ارز عنوان میکنند. این درحالی است که بررسی 9ماهه واردات قطعات خودرو به کشور نشان از تغییرات چندانی در قیمت ارز ندارد. اگرچه تغییرات قیمت ارز در یک سال گذشته غیرقابل انکار است، اما ظاهرا این تغییرات چندان دامان خودروسازان را نگرفته است. در نگاهی کلی میانگین قیمت هر دلار برای واردات قطعات خودرو در 9ماهه اول سال جاری برابر 12هزار و 862 ریال برابرهزار و 286 تومان بوده است. بالاترین قیمت دلار برای واردات قطعات خودرو در آذرماه برابرهزار و 851 تومان و پایینترین قیمت مربوط به آبانماه، برابرهزار و 221تومان است.
وقتی لنت پیکان هم وارداتی است
در فروردینماه امسال نزدیک به پنجهزار دلار «لوازم یدکی بدنه خودرو سواری» با دلارهزار و 200 تومانی از چین به کشور وارد شده است. در تیرماه شاهد واردات نزدیک به صدهزار دلار «شفت تاج خروسی و مهره مارپیچ جعبه فرمان وانت پیکان» از چین به کشورمان هستیم. قیمت دلاری که برای این واردات از آن استفاده شده 1226 تومان بوده است.
در مهر نیز بیش از 101میلیون دلار صرف واردات «سیلندربدنه بوستر ترمز پیکان و سیلندر قطعه چرخ عقب» از چین با دلار 1226 تومانی شده است. «کفشکی لنت ترمز» ظاهرا قطعه بسیار پیچیدهای است، که باید 145هزار دلار از کشور با نرخ 1226 تومانی به چین فرستاده میشده! بازهم در مهر نزدیک به صدهزار دلار 1226 تومانی از کشور خارج شده تا «صفحه کلاچ سواری پراید و پیکان» از چین به کشور وارد شود. در همین آذرماه نیز با دلار 1226 تومانی به گواه آمارهای گمرک انواع: کاسه نمد، واشر، لوازم استارت، روکش سپر، سینی جلو، لنتترمز سمند و 405، نیسان پراید زانتیا، لنت، رادیاتور بخاری، جعبه فرمان، وایرشمع، آینه بغل، لنت ترمز جلوسواری سمند، لنت ترمزجلو و عقب پژو206و جلو سمند، لنت ترمز خودرو سواری، لنت ترمز و کمکفنر و قالپاق چرخ سواری و... به کشور از چین وارد شده است. صنعت خودرو کشور ظاهرا در وضعیتی است که طی فروردین مجبور بودیم 20 کیلو پیچ از آلمان با دلار 1226 تومانی وارد کنیم، در اردیبهشت، واردات «پیچ» خالی از آلمان افزایش یافته و به 68 کیلو رسیده است. لنتترمز کالایی است که از آن در فروردین، 18 تن با دلار 1226تومانی به کشور وارد شده است. واردات 9کیلوگرم کمربند ایمنی با دلار 1226تومانی به کشور از امارات هم حتما جزو ضروریات بوده است. پیکان که در ایران قبر شد و تنها خودرویی است که فکر میکردیم کاملا در ایران تولید میشود، اما صبر کنید، در خرداد امسال نزدیک به 18تن «کاور نیمهساخته کلاچ پیکانوانت» از امارات بازهم با دلار 1226 تومانی به کشور وارد شده است. هفت تن «دو شاخهکشویی گاردان پیکان» هم در اردیبهشت امسال با دلار 1226 تومانی به کشور وارد شده است. 50 تن «شفت تاجخروسی جعبه فرمان وانتپیکان»، 20 تن «کرانویل و پینیون وانت پیکان» و... نمونههای دیگری از واردات قطعات خودرو به کشور با ارز دولتی است. با این تفاسیر که از آمار گمرک جمهوریاسلامی ایران برمیآید، سوالی که ایجاد میشود این است که این «خودروهای ملی» که با تشریفات و جشنهای باشکوه از آنها پردهبرداری میشد کجا هستند، که حتی «پیچ» و لنت و... پیکان هم باید به کشور وارد شود! قطعهسازان داخلی دقیقا مشغول تولید چه قطعاتی هستند و وضعیت اشتغال در این بخش چگونه است؟ این سوالی نیست که در اینجا بتوان پاسخ گفت اما مسوولانی که آمارهای دقیقتری در دست دارند، حتما پاسخ آن را میدانند!
افزایش 67درصدی قیمت خودرو
یک مقایسه انجام دهیم بین قیمت خودروهای سواری پرطرفدار در آذر سال جاری با آذر سال 1390. بر این اساس میانگین قیمت «کارخانه» خودروهایی که در ادامه خواهد آمد، در آذر امسال نسبت به آذر سال قبل 42درصد افزایش داشته است! در این بخش قیمت کارخانه و بازار آزاد حال حاضر 15خودرو سواری و یک وانت بار با قیمت زمان مشابه سال قبل (هفته آخر آذر 1390) که بیشترین طرفدار را دارند مقایسه شده است. این بررسی نشان میدهد به ترتیب قیمت کارخانهای خودروهای: ماکسیما، مزدا 3 (تیپ3 صندوقدار)، وانتباردو،امویام (530)، سمند سورن، پراید (132)، تندر 90 (e2)، پژو207 دندهای، مگان (2000)، پژو 206 SD -V20، پژو 206 (تیپ5)، قشقایی (mid)، پژو 206 (تیپ2)، پژو پارس (سال) و لیفان 620 بیشترین افزایش قیمت را در آذر امسال نسبت به زمان مشابه سال قبل داشتهاند. از دیگر سو به ترتیب قیمت بازار آزاد خودروهای: ماکسیما، پژو207 دندهای، پژو 206 (تیپ5)، قشقایی (mid)، پژو 206 SD -V20، پژو 206 (تیپ2)، مزدا 3 (تیپ 3 صندوقدار)، وانت باردو، لیفان 620، سوزوکی ویتارا (کلاس8)، مگان (2000)،ام ویام (530)، تندر90(e2)، پراید (132) و پژو پارس (سال) بیشترین رشد قیمت را داشتهاند. اختلاف قیمت بازار و کارخانه: پژو 206 (تیپ2)، پژو پارس (سال)، پژو 206 (تیپ5)، پژو207 دندهای، قشقایی (mid)، مگان (2000)، ماکسیما، مزدا 3 (تیپ 3 صندوقدار) و تندر90 (e2) به ترتیب از همه بیشتر بوده است. اطلاعات کامل را میتوانید در جدول زیر مشاهده کنید. این در حالی است که میانگین قیمت ارز در بخش واردات قطعات خودرو مثل بازار آزاد تغییر چندانی با سال گذشته نداشته است. به عبارتی خودرو با ارز دولتی 1226 تومانی تولید شده اما خودروسازان اصرار دارند قیمت تمام شده را با قیمت ارز آزاد محاسبه کنند!
رانت 22درصدی در بازار خودرو
از ابتدای امسال تا پایان آذرماه، نزدیک به 582هزار دستگاه خودرو سواری در کشور تولید شده است، بررسی قیمت کارخانه و بازار آزاد خودروهای سواری نشان میدهد هماکنون بین قیمت کارخانه و بازار آزاد نزدیک به 22درصد اختلاف وجود دارد. این 22درصد رانتی است که کاهش تولید خودروسازان از یک سو و افزایش قیمت محصولات از سوی کارخانهها از سوی دیگر را در بازار ایجاد کرده است. خود این رانت بازار جذابی است که نه مصرفکنندگان، بلکه دلالان حرفهای و آماتور میتوانند وارد آن شوند. قرار بود در امسال، سمت و سوی فعالیتهای اقتصادی به سمت تولید برود، این در حالی است که با این وضعیت بازار خودرو، علاوه بر بازارهایی نظیر: «سکه»، «طلا»، «مسکن» و «ارز» با چنین رانتی، خودرو نیز احتمالا به بازارهای قبلی خواهد پیوست. این اختلاف قیمت 22درصدی زمانی خطرناک میشود که گردش مالی صنعت خودرو نیز در نظر گرفته شود. صنعتی که به گفته معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت در فروردین سال جاری سالانه گردش مالی بالغ بر 90هزارمیلیاردتومان دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.