|

انگیزه مداخله نظامی

فریدون مجلسی: تحلیلگر مسایل بین‌المللی

دخالت نظامی فرانسه در مالی، از منظر افکار عمومی جهانیان، اقدامی ناشایست و درخور تقبیح است اما به آن اندازه که تصور می‌رود یکجانبه و دور از موازین رایج بین‌المللی نیست. اگر آمریکا برای دخالت در افغانستان سعی کرد مجامع بین‌المللی را توجیه کرده و مجوزی از طریق اجماع جهانی برای حضور در این کشور کسب کند، دلیل آن مستقر بودن دولتی در افغانستان بود که هر چند فقط توسط سه کشور به رسمیت شناخته شده بود اما رویه غیرقابل قبول و اقدامات خشونت‌آمیز انجام‌شده توسط این کشور، فضا را برای اجماع جهانی کاملا مهیا کرد اما در مالی رییس‌جمهور همچنان در قدرت است بنابراین نیروهایی که در شمال مالی ناآرامی ایجاد کردند یاغی و شورشی تلقی می‌شوند. رییس‌جمهور این کشور نیز نه‌فقط از فرانسه بلکه از اتحادیه کشورهای غرب آفریقا و سایر کشورها نیز تقاضای کمک کرده و اتفاقا هر کدام با تعدادی نیروی نظامی یا کمک مالی، این تقاضا را پذیرفته‌اند. نکته دیگری که نباید از نظر دور داشت این است که فرانسوی‌ها نیز با مستعمرات سابق خود یعنی کشورهای فرانسه‌زبان آفریقا، ارتباطاتی دارند و حتی روابط اتحادیه اروپا با کشورهای مستعمره سابق نه‌تنها در آفریقا بلکه در پاسیفیک، به گونه‌ای است که امتیازات متقابلی پدید آمده که بعضا مورد اعتراض آمریکا نیز قرار گرفته است. البته این امتیازات به کشورهای آفریقایی، امری ظاهری است چون کشورهای آفریقایی کالای دارای ارزش افزوده‌ای صادر نمی‌کنند و فقط مواد خام از این کشورها صادر می‌شود که حقوق گمرکی بالایی ندارند. در عوض این گمرکات کشورهای آفریقایی است که به روی کشورهای استعمارگر سابق باز است و اندکی هم عادت و آشنایی با این کشورها سبب می‌شود تا سطح رابطه افزایش یابد. در چنین شرایطی، قبیله‌های شورشی در شمال مالی با رفتاری خشونت‌آمیز، سمبل‌های اسلامی را ویران کردند و حسینیه‌های شیعه که مسجد نیست اما در حکم مسجد است و نیایش‌های مسلمانان در آنها انجام می‌شود را با قدمت 700 ساله ویران کرده‌اند.روش اینها از نوع سلفی‌ها و طالبان است که در دنیای امروز، چهره مخدوش دارند و کمتر کسی برای آنها دل می‌سوزاند. همان‌طور که اشاره شد، در حال حاضر از کشورهای دیگر هم تعدادی نیرو وارد مالی شده‌اند تا رییس‌جمهور مالی را که فقط بر جنوب این کشور احاطه دارد، تقویت کنند. آسیبی که عمده کشورهای آفریقایی را تهدید می‌کند بقای بیش از حد دولت‌های آنهاست که جامعه را منزجر می‌کند. ماندن دایمی در قدرت شاید برای خود رییس‌جمهور لذیذ باشد اما برای مردم، عکس این حالت است. این روند، کشوری با قدمتی مثل مصر را دچار ناآرامی و اعتراض کرد و طومار حکومتش را در هم پیچید. تغییرات دموکراتیک، استمرار حکومت را به طور طبیعی تداوم می‌بخشد اما در کشورهای آفریقایی، بعضا روسای‌جمهور تا این حد می‌مانند که سرنگون می‌شوند. این وضعیت عدم انسجام به دلیل دوام‌پذیر نبودن حکومت‌هاست. با توجه به وجود رییس‌جمهور در مالی، بهانه درخواست وی کافی است تا فرانسه وارد عمل شود. آنها بیش از آنکه بخواهند از رییس‌جمهور مالی حمایت کنند، نگران شدت گرفتن سلفی‌گری در مستعمرات سابق خود هستند. همچنین ممکن است منافعی که آنها از معادن این کشورها اعم از اورانیوم و غیره به دست می‌آورند و احتمال قطع صدور آنها به اروپا در این تصمیم، اثرگذار باشد.

ادامه در صفحه 4

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.