|

سرمقاله

«مرسی»، ایران و مساله سوریه

حسین شیخ الاسلام / معاون سابق عربی وزارت خارجه

مصر و ایران، دو کشور مهم و تاثیرگذار در جهان اسلام و صاحب دو تمدن بزرگ بوده و نقاط مهم جغرافیایی جهان را در اختیار دارند. ایران بر تنگه هرمز مسلط است و 40 درصد نفت صادراتی دنیا از آن عبور می‌کند و مصر نیز کانال‌سوئز را در اختیار دارد که به نوعی ارتباط شرق و غرب جهان است. از نظر تمدنی و تاریخی، این دو کشور دو قطب جهان اسلام هستند و محبت اهل بیت(ع)، محور مشترک آنهاست. پس از بیداری اسلامی و تحولات سریع پس از آن، ارتباط مصر و ایران بسیار کلیدی و حایز اهمیت است. اخوان‌المسلمین درخصوص سوریه، با ایران اختلاف دیدگاه دارد و برای سقوط حکومت بشار و روی کار آوردن اخوان‌المسلمین سوریه، تلاش می‌کند. این در حالی است که ایران از بشار اسد پشتیبانی می‌کند و کاری که اخوان می‌کند، همان خواسته غرب، اسراییل و برخی کشورهای عربی است. حادثه دیگر که موضوع روابط دو کشور را با اهمیت می‌کند، رژیم اسراییل است. در سه دهه پس از انقلاب اسلامی و به ویژه امروز، قدرت صهیونیست‌ها رو به افول گذاشته و امروز حتی در خود آمریکا نیز این موقعیت تقلیل یافته و اوباما کابینه‌ای معرفی کرده که صهیونیست‌ها علیه آن تبلیغ می‌کنند. عقب‌نشینی اسراییل از جنوب لبنان و شکست‌های 2006، 2008 و2012 از حزب‌الله و حماس، محور مقاومت با حضور ایران، سوریه، حماس و حزب‌الله را تقویت کرده است. مصر در زمان ناصر، در جبهه مقاومت بود اما با روی کار آمدن سادات و مبارک، آنها از این محور دور شدند. حالا با موقعیت جدیدی که پیش آمده و نزدیکی میان اخوان‌المسلمین و حماس، می‌توان به تقویت این محور خوشبین بود چه اینکه در زمان تشکیل اخوان‌المسلمین، موضع ضد صهیونیستی از اصول آن بود. تفاوت میان مواضع ایران و مصر را باید در شرایط انقلاب آنها ارزیابی کرد. در ایران به دلیل حرکت امام (ره)، همه چیز روشن بود. در یک کلام، انقلاب مصر متاسفانه از ابتدا با ایران نزدیک نشد و تجریبات ما را منتقل نکرد اما مصر این روزها، کمبودهای خود را دریافته است. با این حال، همچنان مرسی و اخوان‌المسلمین به گونه‌ای رفتار می‌کنند که متوجه یک جبهه اسلامی قوی در مقابل جبهه کفر نیستند. اخوان‌المسلمین دارای قرائتی منسجم از اسلام است اما به اطاعت از اولی‌الامر و آنچه ما در شیعه درخصوص ظلم و عدالت دنبال می‌کنیم -که ریشه در ماجرای کربلا دارد- ملتزم نیستند. البته آنها در میان تفکرات برادران اهل سنت، بهترین و پیشرفته‌ترین دیدگاه را دارند و دخالت در سیاست را از همان ابتدا دنبال کردند و درست به همین دلیل توسط جمال عبدالناصر سرکوب شدند اما سلفی‌های مصر از همان ابتدا به این موضوع قانع نبودند. با این حال این سلفی‌ها با پول عربستان، حزب نور را ساختند و در انتخابات مجلس شرکت کردند و گروهی از آنها در یک انشعاب، حزبی به نام « وطن» را پایه‌گذاری کردند تا نیروهای ملی‌گرا را نیز جذب کنند. محمد مرسی، جمع‌بندی همه این دیدگاه‌هاست؛ از اخوان تا سلفی‌ها. ایران از حرکت‌های مثبت در مصر حمایت می‌کند. تصویب پیش‌نویس قانون‌اساسی مصر مبتنی بر اسلام، یک پیروزی برای حاکمیت اسلامی در جهان است. روابط دیپلماتیک فی‌مابین و روشن‌شدن مواضع، به دلیل اهمیت استراتژیک روابط و موضوع سوریه، دارای اهمیت غیرقابل انکاری است. در شرایطی که برخی اشتباهات در سوریه و تداوم حالت فوق‌العاده، مردم را از برخی حقوق مدنی محروم کرده بود، غرب با استفاده از نقطه‌ضعف در حال تمرکز بر روی محور مقاومت است و همه را برای رفتن بشار، متحد ساخته و ترکیه، عربستان، قطر و مصر نیز در این طرح، سهیم شده‌اند. اخوان‌المسلمین نیز برای به قدرت رسیدن اخوان‌المسلمین سوریه، مواضعی همسو با غرب گرفته که در مقابل دیدگاه اسلامی است. البته ایران محکم ایستاده و اجازه شکستن محور مقاومت را نداده است، آقای بشار نیز لیاقت نشان داد و چین و روسیه هم بعد از جریان لیبی که پایگاه خود در منطقه را از دست داده‌اند، قطعنامه‌های ضدسوریه را وتو کرده‌اند. ایران به ابتکار عمل دیپلماتیک باور دارد و به همین دلیل با وجود ترکیب ناموزون گروه پیشنهادی آقای مرسی، دعوت وی برای حضور در اجلاس عربستان با حضور ایران، مصر، ترکیه و عربستان را پذیرفت هر چند عربستانی‌ها از حضور در آن سر باز زدند. در طرح شش ماده‌ای ایران نیز بر اهمیت نقش و خواست مردم سوریه، تاکید شده است. روابط دیپلماتیک با مصر و مذاکره با آنها، در این پروسه اثر‌گذار است. آنها مدعی هستند که باید مکانیزمی طراحی شود تا نظر واقعی مردم سوریه از صندوق رای بیرون آید و ایران هم این مساله را می‌پذیرد. سفر آقای صالحی و متعاقب آن سفر آقای احمدی‌نژاد فرصت خوبی است تا برای بزرگ‌ترین موضوعی بین‌المللی، با مصر و ترکیه به نتیجه برسیم. ما راه‌حلی می‌خواهیم که همه کشورها جزو آن باشند و خصومت‌ها باقی نماند. در عین حال اگر بر سر سوریه با مصر توافق نکردیم، همه روابط ما نباید به این حوزه خلاصه شود. موضوعات مهم و بزرگتری وجود دارد که سوریه می‌تواند در دل آنها تعیین تکلیف شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.