|

راه‌های مقابله با خشم

شروين نادري

همه ما با احساسی به نام خشم آشنا هستیم. امروزه چنین به نظر می‌رسد که این احساس را می‌توانیم در موقعیت‌های مختلفی ببینیم و شاید به جرات بتوان گفت، یکی از مسایلی که انسان امروزه با آن روبه‌رو است مساله خشم و پرخاشگری و ناتوانی در کنترل و مدیریت صحیح آن می‌باشد. در صورتی که احساس خشم از مسیر درست خود منحرف و منجر به رفتارهای خشونت‌آمیز شود، نه‌تنها مساله را حل نمی‌کند بلکه مسایل بغرنج‌تری را با خود به همراه خواهد داشت. پس با یادگیری کنترل خشم هم می‌توانیم مشکل را راحت‌تر و منطقی‌تر حل کنیم، هم روابط اجتماعی بهتری داشته باشیم و خودمان کمتر اذیت شویم.

قدم اول:

باید مقابل خشم بایستیم و آن را مدیریت کنیم، یعنی پذیرش اینکه من خشمگینم و می‌خواهم کاری انجام دهم بسیار قدم مهمی در ابتداست.

قدم دوم:

ما یک‌سری باورهای اولیه داریم، برای مثال فرض کنید که من وارد محل کارم می‌شوم و می‌بینم همکارم وسایلش را روی میز من گذاشته، به شدت عصبانی می‌شوم. شروع می‌کنم به دادوبیداد در آن لحظه بلافاصله در ذهن من حرف‌هایی زده می‌شود. ممکن است این حرف زده شود که عجب آدم بی‌ملاحظه‌ای است! هیچ وقت آدم‌ها به من احترام نمی‌گذارند! این باورها، باورهای غیرمنطقی هستند، چون ما اطلاع نداریم که چرا این اتفاق‌ها افتاده است. شاید آن فرد حواسش نبوده، شاید ناراحت بوده، شاید مساله‌ای پیش آمده و...

در قدم دوم در آن لحظاتی که با یک اتفاق یا موقعیت روبه‌رو شدیم باید حرفی را که در ذهنمان زدیم پیدا کنیم و اگر آن حرف باور اشتباهی است آن را تغییر دهیم. بهترین راه این است که بتوانیم در مورد کلمات و جملاتی که می‌خواهیم استفاده کنیم، از درجه اهمیت‌شان مقداری کم کنیم، مثلا در همین مورد می‌توانیم به فرد بگوییم که کارش اشتباه است و بحث را با یک تذکر تمام کنیم.

قدم سوم:

روش‌های آرام سازی، مدیتیشن، مراقبه که می‌تواند به فرد برای اینکه بهتر به حل مساله بپردازد، کمک کند که اول خود را آرام کند. چون خشم یک انرژی آزاد شده است. اگر جلوی آن را بگیریم در درونمان می‌ماند و جای دیگری بیرون می‌ریزد. اما اگر بتوانیم خود را آرام کنیم، طبیعتا کمک می‌کند که با ذهنی آرام‌تر به موضوع بپردازیم.

روش‌های آرام‌سازی به شکل‌های مختلفی است. یک‌سری از آرام سازی‌هایی است که فرد می‌تواند جسم خود را آرام وتنفس عمیق را تجربه کند. پیشنهاد من این است که چند لحظه‌ای یک جای آرام بنشیند و چشم‌هایش را ببندد و سعی کند از انقباض عضلات خود را رها کند. قصد ما رها کردن مساله نیست، بلکه آرام کردن خود است.

قدم چهارم:

باید در برابر موقعیت‌هایی که ما را عصبانی و خشمگین می‌کند قوی باشیم. یعنی باید باورهایی به خودمان بدهیم و احساس قدرت بیشتری داشته باشیم. مثلا حس جرات داشته باشیم. احساس جرات یعنی اینکه من می‌توانم با آن فرد روبه‌رو شوم و راحت حرفم را بزنم. من می‌توانم حقم را بگیرم و با آرامش بیان کنم، یعنی من آدم قوی‌ای هستم و حتما از پس این مساله برمی‌آیم. قوی‌سازی خودمان بسیار قدم مهمی است.

قدم پنجم:

یک‌سری روش‌های بیرونی، جسمی و خلاقانه است برای اینکه بتوانیم از آن موقعیت‌های خشمگینانه بیرون بیاییم. مثل ورزش کردن و یوگا. در ورزش انرژی خشم تخلیه می‌شود مثلا افرادی که از کودکی خیلی دچار خشم هستند، در خانواده‌هایشان خیلی کنترل شدند و خشم‌هایشان را در درونشان جمع کردند، معمولا ورزش‌های رزمی را انتخاب می‌کنند. این یک فرآیند طبیعی است که به آن مکانیسم والایش می‌گوییم. این فشار می‌تواند به طریق دیگری نیز خالی شود مثل با ولع غذاخوردن که کار اشتباهی است. آدم‌هایی که معمولا جلوی خشم‌های خود را می‌گیرند زیاد غذا می‌خورند یا کارهای تکراری زیادی انجام می‌دهند.

قدم ششم:

اینکه یک‌سری محدودیت‌هایی که برای ما وجود دارد و معایبی که داریم را بپذیریم. من بپذیرم که ظاهرا این من هستم که زیادی خشمگین می‌شوم و چرا دوستانم به این اندازه خشمگین نمی‌شوند؟ یعنی در این قدم باید توقعات و بایدهای زیادی‌ام را بپذیرم که اینها دارد کار را خراب می‌کند و بعد شروع به تجدیدنظر در آنها بکنم. طبیعتا یک‌سری از بایدها بهتر است حذف شود. اگر من در این شرایط قرار گرفتم حتما می‌توانم آن شرایط را به درستی مدیریت کنم که این یک باور صحیح است.

قدم هفتم:

اکثر کسانی که دچار خشم می‌شوند احساس ضعف در درون می‌کنند. کسی که احساس ضعف نکند خشمگین نمی‌شود. پس باید روی این احساس ضعفش کار کند. باید مهارت‌هایش را در موقعیت‌هایی که نمی‌تواند خوب احساسش را در چهره‌اش بیان کند تقویت کند، چون دیگران درکش نمی‌کنند، عصبانی می‌شود. این افراد معمولا احساسات و زبان بدن ضعیفی دارند که باید روی آن کار کنند.

قدم هشتم:

گفت‌وگو و مذاکره است که شاید مهم‌ترین قدم این باشد که من بلد باشم چگونه حرف بزنم. ما حق عصبانی شدن را داریم، حق خشمگین شدن را داریم اما اینکه هر طور که می‌خواهیم خشم خود را نشان دهیم، حق ما نیست. این یک مهارت و هنر است. گفت‌وگو یکی از بهترین‌هاست. اگر زمانی که من دچار غم و ناراحتی می‌شوم، بتوانم این غم و ناراحتی را با طرف مقابلم در میان بگذارم، مثلا با همسرم (که برای یک رابطه سالم این اتفاق باید بیفتد)، باید گفت‌وگو وجود داشته باشد. در طول روز باید حداقل 10 تا 15 دقیقه با همسرمان گفت‌وگو کنیم و به او ابراز احساس کنیم و در این بیان احساس، خوب است مواقعی ناراحتی خود را هم بگوییم. مثلا از آن حرکت یا برخوردت ناراحت شدم. اگر بتوانیم خود را به آن نقطه برسانیم که خالص آن احساس خود را بیان کنیم و بگوییم از چه چیزی ناراحت شدیم دیگر خشمی جمع نمی‌شود که بعدا به صورت پرخاشگری بروز کند.

قدم نهم:

یادگیری گذشت کردن از رفتارها و برخوردهای اشتباه دیگران بسیار مهم است. گاهی اوقات ما باید ببخشیم. باید بپذیریم که بعضی چیزها حل شدنی نیست و باید ببخشیم و حاضر شویم کوتاه بیاییم.

پاپیچ نشوید

در زمان پرخاشگری بهتر است فرد پرخاشگر را تنها بگذاریم یا سعی در آرام‌سازی او کنیم؟ بستگی به شخصیت فرد دارد و همچنین میزان پرخاشگری او. اگر طی شناختی که از او داریم پی برده باشیم که در مواقع عصبانیت و ناراحتی ترجیح می‌دهد تنها باشد، چند دقیقه‌ای به او فرصت دهیم. گاهی فرد مقابل آنقدر پاپیچ می‌شود که خود این عمل خشم ایجاد می‌کند. شاید فرد در تنهایی بخواهد خودش را آرام کند و بهتر است بعدا به موضوع بپردازیم. وقتی که فرد خشمگین با ما حرف می‌زند، گوش دادن ما، نه فقط از روی انجام وظیفه بلکه با همه وجود شنیدن حرف‌های طرف مقابل و قضاوت نکردن در مورد او بسیار مهم و تاثیرگذار است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.