آخرین ارمنی
محمود اشرفی
در آن پگاه سرد قایقها به خشکی رسیدند. کرانه جنوبی ارس و دشتهای پیشرو مهآلود و اندوه و اشک مسافران ارمنی ناپیدا بود. آنها سراسیمه راهی سرزمینهای میانه ایران شدند. این کوچی اجباری نبود. 409 سال پیش امپراتور ایران از مسیر پیشروی سپاه عثمانی تا رود ارس عقب نشست و در طول مسیر ارمنیها را به سرزمین ایران کوچانید. برخی تاریخنگاران از این ماجرا به عنوان کوچی ناخواسته یاد میکنند. ارمنیها در جامعه ایران به گرمی پذیرفته شدند. برخی به عنوان شهروند ماندند و گروهی براساس ایدههایشان به سرزمینهای دیگر کوچیدند.
اما داستان «آخرین ارمنی» روستای «چهار طاق» خمین تمثیلی از دوری ایرانیان از نژادپرستی است. ارمنیها 400 سال پیش به چهار طاق آمدند و در کنار ساکنان قبلی آن روزگار گذراندند. چند دهه پیش ارمنیهای این روستا کوچ کردند. اما «توماس داودی» به عنوان آخرین ارمنی در روستا ماند و نمادی شد بر پندار مسالمتجوی ایرانیان؛ اندیشهای که انسانیت را فراتر از مرزها و نژادها تکاپو میکند. تاریخ گذشتگان پر از قوممداری و نسلکشی در سرزمینهای دور و نزدیک است.
اما تاریخ ایران گویای شواهدی از رویارویی با ستمگری و مقابله با نسلکشی است. در عهد باستان امپراتور ایران قوم بنیاسراییل را از بند بابل رهانید و در زمره قدیسین آنها درآمد.
ایران خاستگاه والاترین اندیشههای بشردوستانه؛ امروز آماج پدیده ناپسند «نسلکشی پست مدرن» است. سیاستسازان به جای اینکه اختلافات خود را به گونه دیگری حل کنند؛ شیوه تحریم علیه شهروندان ایرانی را پیش گرفتهاند. نسلکشیهای گذشته آثار یکباره و مقطعی داشت اما تحریم به عنوان شیوه نوین نسلکشی، پیامدهای دامنهداری بر سلامت جسمی و روانی جامعه دارد. اینکه ما باید چگونه آثار «نسلکشی پست مدرن» را ببخشیم؛ در این گستره سرد و مهآلود ناپیداست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.