چاوز دركما، ونزوئلا در تعليق
عكس :AFP
شرق، مريم اميري: مجمع ملی ونزوئلا سرانجام دیروز درباره مراسم تحلیف چاوز نظر داد. نظری که تنها بر ابهامها افزود: مراسم تحلیف تا تاریخ نامعینی به تعویق خواهد افتاد. مخالفان دولت میگویند تا تاریخ جدید باید رهبر موقتی برای اداره کشور تعیین شود. آنها میگویند قانون اساسی ونزوئلا در این زمینه روشن است و کار مجمع ملی نقض جدی و آشکار قانون اساسی است اما دولت همچنان اصرار دارد که مراسم تحلیف برای چاوز، تنها کاری تشریفاتی است و طرفداران چاوز را برای اعلام حمایت در روز پنجشنبه به خیابان خوانده است. همچنین خبر میرسد روسای کشورهای بولیوی، آرژانتین و اروگوئه با همین هدف قرار است به کاراکاس سفر کنند. شش سال پیش نمایندگان مجلس ونزوئلا در جشن مراسم تحلیف هوگو چاوز چیزی کم نگذاشتند؛ ارکستر مینواخت و چاوز شمع محفل بود. امسال اما قصه، چیز دیگری است. چاوز برای دوره شش ساله جدیدش طی چند روز آینده باید در مراسم تحلیف شرکت کند اما هنوز مشخص نیست اصلا در تاریخ مقرر در ونزوئلا باشد یا خیر. چاوز برای طی مراحل درمان سرطانش در کوباست. یاران نزدیک چاوز وضعیت او را «پیچیده» و «حساس» میخوانند. سردرگمی و ابهام در سرنوشت روز سوگند -10 ژانویه- این کشور نفتخیز با بیش از 28 میلیون نفر را مشوش کرده است. روزنامهها و سایر رسانهها درباره آینده کشور سوالات زیادی دارند: اگر چاوز بازنگردد چه خواهد شد؟ اگر در جنگ با سرطان شکست بخورد یا آنقدر ناتوان شود که نتواند دولت را اداره کند، آن وقت چه میشود؟ اگر آنقدر بیمار باشد که در مراسم تحلیف نتواند شرکت کند، چه؟ قانون اساسی ونزوئلا درباره آنچه بعد از مرگ یا اعلام ناتوانی چاوز قرار است اتفاق بیفتد سناریوهای روشنی دارد که در هر دو صورت نتیجه برگزاری انتخابات مجدد است. با این حال چالشها و رایزنیها به شدت ادامه دارد؛ اگر چاوز در کوبا بماند و نتواند ریاستجمهوری را در کاراکاس تحویل بگیرد چه اتفاقی خواهد افتاد. در این مقاله نگاهی به سناریوهای مختلف که شاید در روزهای آتی واقعی شوند، میاندازیم. این سناریوها با توجه به قانون اساسی ونزوئلا و پس از مصاحبه با کارشناسهای مرتبط تدوین شدهاند.
سناریوی اول: اگر مجلس اعلام کند چاوز در روز تحلیف غایب است یا پیش از 10 ژانویه بمیرد:
«نیکلاس مادورو»، معاون رییسجمهور دوره چاوز را تا آخر هفته پایانیافته اعلام میکند. سپس رییس شورای ملی ونزوئلا -که در حال حاضر «دیوسدادو کابللو» است- به مدت 30روز تا زمانی که انتخابات ریاستجمهوری جدید برگزار شود، نقش رییسجمهور را بر عهده میگیرد.
سناریوی دوم: اگر چاوز 10ژانویه ، حاضر يا غايب ، سوگند بخورد ولی پس از آن بمیرد یا بیماریاش آنقدر وخیم باشد که برای همیشه نتواند در دفتر کارش ظاهر شود:
معاون رییسجمهور نقش رییسجمهور را به مدت 30روز تا زمانی که انتخابات مجدد برگزار شود، بر عهده میگیرد.
سناریوی سوم: اگر چاوز نتواند در مقابل مجلس شورای ملی سوگند بخورد:
قانوناساسی میگوید چاوز میتواند به عوض سوگند خوردن در مقابل شورای ملی در مقابل دادگاهعالیکشور سوگند بخورد. اما سوال این است که سوگند در مقابل دادگاه عالی هم باید درچه تاريخي صورت بگيرد. قانون اساسی در اینباره چیزی نگفته است. اگر بتوان تاریخ را به تعویق انداخت چه کسی در این اثنا امور کشور را رتق و فتق خواهد کرد؟ خِسوس ماریا کازال، استاد حقوق دانشگاه «آندرهبلاکاتولیک» در کاراکاس میگوید قانون اساسی درباره اینکه مراسم تحلیف در حضور دادگاه عالی باید پیش از 10ژانویه برگزار شود سکوت کرده است.
کابللو، رییس شورای ملی، یکی از مقامات بلندپایه طرفدار چاوز است که اصرار دارد مراسم تحلیف میتواند به تعویق بیفتد. «فلیکسراک»، حقوقدان میگویدچاوز میتواند در مقابل قضات دیوان عالی در سفارت کوبا سوگند بخورد. در مقابل برخی کارشناسان نیز میگویند تاریخ 10ژانویه برای تحلیف قابل تغییر نیست. «خوزه ویسنت هارو» حقوقدان به سی ان ان میگوید مراسم تحلیف باید درست در روز 10ژانویه برگزار شود و در سفارت، در کوبا هم نمیتواند باشد زیرا «آنجا قلمرو ونزوئلا نیست». خاویر کورالس، استاد علوم سیاسی کالج آمرست معتقد است 10 ژانویه «واقعا مساله شده است» و میافزاید:«چالش این است که مردم بهراحتی میتوانند روز تحلیف را به تعویق بیندازند اما اگر این کار را کنند از طرفی در مقابل قانون اساسی و از طرف دیگر در مقابل دموکراسی ایستادهاند.» در نهایت «جنیفر مککوی»، مدیر برنامه آمریکا در مرکزآتلانتای کارتر، میگوید این دادگاه عالی ونزوئلا است که باید در این زمینه تصمیم بگیرد. مککوی و کازال میگویند اگر چاوز به کشور بازنگردد و نتواند در 10 ژانویه سوگند بخورد مجلس ملی ناچار است وارد کارزار شود. قانونگذاران چارهای ندارند جز اینکه یا اعلام کنند چاوز برای همیشه از دفتر ریاستجمهوری غایب است یا به طور موقت.
سناریوی چهارم : اگر قانونگذاران اعلام کنند چاوز موقتا از کارش کناره میگیرد:
یک مقام دولتی دیگر میتواند تا 90روز جای او را پر کند. مجلس میتواند این مدت را 90روز دیگر تمدید کند. این به آن معناست که مجلس با این کار میتواند پیش از آنکه اعلام کند چاوز دیگر توان ریاستجمهوری را ندارد تا 180 روز زمان بخرد. اما این سناریو بحث دیگری پیش میکشد: جانشین چاوز در این مدت چه کسی خواهد بود؟ و آیا در این مدت شانس بهبود چاوز وجود دارد؟ قانون اساسی میگوید معاون رییسجمهور میتواند جای او را پر کند ولی اگر چاوز نتواند سوگند بخورد آیا جانشینی معاونش مشروع خواهد بود؟ برخی طرفداران چاوز میگویند از آنجا که او دوره پیش نیز رییسجمهور بوده است، سوگند دوره پیش خود به خود به دور جدید منتقل میشود. در مقابل مخالفان میگوید دولت موجود تا 10 ژانویه خاتمه مییابد، بنابراین رییس مجلس شورای ملی باید رییسجمهور شود.
منبع: CNN
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.