سهامی که چهارسال پس از عرضه قابل خرید و فروش میشود
گشایش در «سهام عدالت» در ماههای پایانی دولت
عکس: مهدی حاجیوند
گروه اقتصادی: اندکی به انتخابات دولت دهم بیشتر نمانده بود که «محمود احمدینژاد» واگذاری «سهامعدالت» را آغاز کرد و حالا با گذشت چهار سال از آن تاریخ و در ماههای پایانی دولت دهم نیز گشایشی در سهام عدالت ایجاد شده است. نوروز حاجی بابایی، سرپرست دفتر سهام عدالت سازمان خصوصیسازی خبر داد، خرید و فروش سهام عدالت تا پایان سالجاری امکانپذیر خواهد شد. البته مقدمات این تصمیم مهم با آمدن «محمدرحیم احمدوند» به سازمان خصوصیسازی و به دست گرفتن ریاست این سازمان فراهم شد. او در اولین نشست خبری خود در مرداد سالجاری مهمترین ماموریت خود را رسانهای کرد و تحقق این وعده را به پایان امسال یا اوایل سال آینده موکول کرد. این موضوع دو روز پیش با اظهارنظر سرپرست سهام عدالت این سازمان جدیتر شد و توجه دارندگان سهام عدالت که اغلب جزو دهکهای پایین جامعه هستند و حامیان اصلی احمدینژاد بودند را به خود جلب کرد. اینکه چرا دولت این روزها را برای روکردن این برگه آس انتخاب کرده منجر به قوت شایبهای شده که از آن با عنوان بهرهبرداری سیاسی دولت از دهکهای پایین جامعه یاد میشود. برخی کارشناسان معتقدند؛ دولت عمدا ماههای پایانی را برای اجرای این وعده برگزیده تا برای نامزد موردنظرش رای بخرد.
با این حال هستند کسانی که میگویند، دولت ذینفع از این انتخابات نیست چرا که بعید است نامزد مورد نظر دولت به مرحله پایانی انتخابات راه یابد.
حسن صادقی، رییس اتحادیه پیشکسوتان جامعه کارگری در گفتوگو با«شرق» با رد این شایبه میگوید: «دولت از این انتخابات ذینفع نیست که این اقدام را نوعی بهرهبرداری سیاسی تلقی کنیم. در واقع دولت هر جا که میرفت و به هر استانی که پا میگذاشت درخصوص سهام عدالت مورد سوال مردم قرار میگرفت زیرا این پروژه افراد بسیاری را درگیر خود کرده است. دولت در واقع میخواهد یکی از شعارهایش را که در اجرای آن تاخیر هم داشته است اجرایی کند.»
اما از آنجا که این واگذاری در ابهام است و جزییات آن از سوی دولت مورد اشاره قرار نگرفته حداقل تا پایان دولت احمدینژاد بعید است که جامه عمل بپوشد. صادقی هم در خلال سخنانش به این موضوع گریزی میزند و میگوید: «دولت در جریان سهام عدالت برگهای به دست افراد داده که نامش سهام عدالت است و معلوم هم نیست که این برگه متعلق به چه شرکتی است و سود و زیان آن چقدر است تا در بورس قابلیت معامله را داشته باشد. مسایلی از این دست جزو ابهاماتی است که خرید و فروش این سهام را با مشکل مواجه میکند.» در این بین کارشناسان بازار سرمایه ابهامات دیگری را مطرح میکنند. شاهین شایانآرانی، کارشناس بازار سرمایه درخصوص این ابهامات به «شرق» میگوید: «مهمترین نکته در این زمینه این است که ببینیم آیا عملکرد شرکتهای مربوط به سهام عدالت مطلوب بوده یا خیر. اما بعید به نظر میرسد که این شرکتها در این چند سال که شرایط اقتصادی کشور با بحران مواجه بوده نتوانسته باشند خلق ارزش کنند. این ابهام، عرضه این سهام در بورس را زیر سوال میبرد. حالا بیم آن میرود تا افراد برای فروش سهامشان به بورس هجوم ببرند و به دلیل عملکرد ضعیف این شرکتها متوجه شوند که قیمت سهامشان پایین است یا خریداری ندارد. این اتفاق ممکن است به دلیل داشتن آثار روانی منفی بر قیمت سایر سهامهای موجود در بازار نیز تاثیر منفی بگذارد.»
به گفته این کارشناس بعید به نظر میرسد که بورس با عرضه سهام عدالت موافقت کند چرا که شرایط پذیرش شرکتها و عرضه سهام آنها در بورس بسیار دشوار است و امکان دارد این اوراق در فرابورس که شرایط منعطفتری دارد عرضه شود.
محمدرحیم احمدوند، رییس جدید سازمان خصوصیسازی پس از تکیه زدن بر صندلی ریاست این سازمان در اولین نشست خبری خود در تابستان سالجاری اعلام کرد، فرآیند بررسی و تکمیل فرم 5/3میلیون نفر از مشمولان در حال انجام است به طوری که از 45میلیون نفر مشمول سهام عدالت تا پایان سال90، 45میلیون فرم دریافت اطلاعات توزیع شد و تا پایان آذر 91، 41میلیون و 767هزار نفر به تکمیل فرم اقدام کردند و 40میلیون و 514هزار نفر سهامدار نهایی شناخته شدهاند.
به این ترتیب و در حالی که به گفته رییس سازمان خصوصیسازی تا پایان سال یا اوایل سال92 خرید و فروش سهام عدالت امکانپذیر میشود، هنوز اقدامات نهایی ورود 30شرکت سرمایهگذاری استانی به فرابورس همچون افزایش سرمایه و تبدیل به سهامی عام انجام نشده است و با توجه به اینکه این پروسه از سالهای گذشته آغاز شده و تاکنون به نتیجه نرسیده است، به نظر میرسد که انجام آن امری زمانبر باشد.
از سوی دیگر برای اینکه افراد بتوانند سهام عدالت خود را در بازار سرمایه خرید و فروش کنند حتما به یک «کد معاملاتی» در بازار سرمایه نیاز دارند زیرا خرید و فروش سهم چه در بازار بورس و چه در فرابورس تنها با دریافت کد معاملاتی امکانپذیر است و بدون آن هیچ فردی نمیتواند در بورس خرید و فروش کند که با توجه به حجم عظیم 45میلیونی مشمولان و ظرفیتهای محدود نرمافزاری بورس این امکان حداقل تا پایان امسال فراهم نیست و باید ساختار و سازوکار جدیدی برای آن ایجاد شود تا 45میلیون سهامدار بتوانند بهراحتی برگههای خود را به پول نقد تبدیل کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.