آزادی 48 اسیر ایرانی از اسارت 159 روزه
شرق، امید محدث: 48 ایرانی گروگان گرفته شده در سوریه پس از 159 روز اسارت، روز گذشته آزاد شدند. این عده را گروههای مسلح مخالف دولت دمشق در چهارم آگوست (14 مرداد) در منطقه «زینبیه» دمشق به گروگان گرفته بودند. آزادی گروگانهای ایرانی حاصل مذاکرات فشرده ایران با دولتهای ترکیه و قطر و توافق میان تهران، آنکارا و دمشق بود. «بولنت یلدرم» رییس هیات امدادرسانی و کمکهای بشردوستانه ترکیه، میانجیگری بر سر مبادله گروگانهای ایرانی با زندانیان مخالف دولت سوریه را موفقیتآمیز توصیف کرد. بر اساس ادعای این مقام ترک، طبق توافقات صورت گرفته میان ایران، ترکیه و سوریه آزادی گروگانهای ایرانی پس از آن امکانپذیر شد که دولت سوریه پذیرفت، در برابر آزادی این گروگانها 2130 نفر از مخالفان زندانی دولت بشار را آزاد کند. این درحالی است که «خلف المفتاح» معاون وزیر اطلاعرسانی سوریه در گفتوگو با «العالم» گفت: «هیچ معاملهای برای آزادی زایران ایرانی صورت نگرفته است.» در این میان، «فارس» به گفته یک مقام ناشناس سوری مدعی شد در میان کسانی که از سوی دولت سوریه آزاد میشوند چهار خلبان جنگندههای ترکیه که در حلب توسط نیروهای دولت دستگیر شده بودند نیز وجود دارد. این در حالی است که پیش از این مقامات ترکیه دستگیری چهار خلبان ترکتبار در سوریه را تکذیب کرده بودند.
ماجرا از کجا آغاز شد؟
در 14 مرداد سالجاری، رسانهها از ربوده شدن اتوبوس حامل ایرانیان از فرودگاه بینالمللی سوریه خبر دادند. «فارس»، با انتشار این خبر نوشت: افراد مسلح یک اتوبوس حامل چندین زایر ایرانی را در «زینبیه» دمشق ربودند. تروریستهای مسلح حدود ساعت 11 (به وقت محلی) با حمله به یک اتوبوس حامل زایران ایرانی، همه 48 سرنشین آن را ربودند. ساعاتی پس از گروگانگیری، «ریاض اسعد» فرمانده ارتش آزاد سوریه دخالت نیروهای تحت امر خود در این گروگانگیری را رد کرد اما بامداد روز بعد، تلویزیون «العربیه» تصاویر گروگانها و گروگانگیران را پخش کرد که در آن، فردی که «مصطفی شمیر» معرفی شد و یونیفورم نظامی با درجه سرگردی به تن داشت اعلام کرد مسوولیت این گروگانگیری را به عهده گرفته است. مصطفی شمیر در آن فایل ویدیویی مدعی شد که گروگانهای ایرانی ربوده شده افسران سپاه پاسداران هستند که در حال کمکهای فنی به دولت سوریه بودند. ادعای مخالفان حکومت سوریه در مورد نظامی بودن ایرانیهای گروگان گرفته شده، پاسخ مقامات ایرانی را در پی داشت. حسین امیر عبداللهیان، معاون وزیر امور خارجه ایران با رد ادعای شورشیان سوری درباره عضویت زایران ایرانی گروگان گرفته شده در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، گفت: «برنامه ربودن زایران ایرانی از پیش طراحی شده بود.» چندی بعد، علیاکبر صالحی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی در سفر خود به ترکیه و پس از دیدار با همتای ترک خود اعلام کرد، برخی زایران بازداشت شده، بازنشستگان سپاه و ارتش بودهاند.
مرگ سه ایرانی و شرط گروگانگیرها برای ایران
با شدت گرفتن بمباران مراکز نظامی مخالفان دولت سوریه اوضاع کمی پیچیده شد. پیچیدگی اوضاع در سوریه به نفع گروگانها نبود. در همین زمان خبرگزاری «رویترز» در گزارشی از کشتهشدن سه نفر از ایرانیان به دست ربایندگان خبر داد. رویترز در گزارش خود اعلام کرد ربایندگان تهدید کردهاند در صورتی که حملات نیروهای دولتی علیه مناطق حومه دمشق متوقف نشود، همه گروگانهای ایرانی در اختیار خود را خواهند کشت. پس از انتشار این خبر، در تاریخ 5 آگوست نیز شورشیان ویدیویی را پخش کردند و مدعی شدند که سه نفر از گروگانها در بمباران توسط نیروهای دولتی کشته شدند. در آن زمان گردان البراء، در صفحه فیسبوک خود اعلام کرد که این گروگانهای ایرانی در حمله نبردهای دولت کشته شدهاند ولی در صورت تداوم بمباران مواضع مخالفان دولت، آنها تمام گروگانهای ایرانی خود را اعدام خواهند کرد.
رفتوآمدهای دیپلماتیک
پس از اینکه مشخص شد چه کسانی اتوبوس حامل ایرانیان را ربودهاند، رایزنیها برای برقراری ارتباط و گفتوگو با آنها به جریان افتاد. در این زمان از وزیر خارجه و دبیر شورایعالی امنیت ملی گرفته تا رییس مجلس، همه و همه دست به کار شدهاند تا با رایزنیهای فشرده خارجی حتی احضار حافظ منافع آمریکا، زمینه آزادی ایرانیان ربوده شده در سوریه را فراهم کنند. ترکیه و قطر از جمله کشورهایی بودند که در روند آزادی زایران ایرانی فعالیت کردند، هرچند، گروه سوری که اقدام به ربودن زایران ایرانی کرده بود با هیچ کشوری برای آزادی ایرانیها تماسی نداشته است. تحول عمده در این ماجرا، هنگامی رقم خورده که «علیاکبر صالحی» به ترکیه رفت و در حدود دوساعتونیم پشت درهای بسته با همتای ترک خود به گفتوگو نشست. صالحی پس از این نشست، اعلام کرد که طرف ترک قبول کرده است که تمامی تلاش خود را برای آزادی گروگانهای ایرانی به کار خواهد بست. این پایان تلاش دیپلماتیک ایران نبود، حتی کار به نامهنگاری به «بانکیمون» هم رسید و علی اکبرصالحی در نامهای به «بانکیمون» دبیرکل سازمان ملل متحد با ابراز نگرانی از وضعیت اتباع ایرانی ربوده شده در سوریه و لیبی خواستار همکاری و مشارکت دبیرکل سازمان ملل متحد برای آزادی فوری آنها شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.