|

رجعت کارگردان به دهه‌ 70

افسانه ماهیان

پس از تماشای نمایش «برهان» به کارگردانی محمد یعقوبی اولین نکته‌ای که به ذهنم رسید این بود که انگار «برهان» به نوعی رجعت این کارگردان به دهه‌های پیشین خودش و دهه 70 است. جنس بازی‌ها، کارگردانی و اتفاقاتی که بر صحنه نمایش «برهان» رخ می‌دهد همگی برایم این حس را تداعی کردند که جنس این اتفاقات دور از تجربه‌های اخیر یعقوبی است. چون از تکنیک‌های اخیر او مثل تقطیع نور، تکرار یک میزانسن، در «برهان» خبری نبود یا اگر هم بود به قدری ظریف اجرا شده بود که آنچنان به چشم نمی‌آمد. «برهان» به لحاظ تراژیک اثری بسیار قوی و تاثیرگذار است و مرا در وهله اول به یاد اثر فراموش‌نشدنی این کارگردان یعنی «یک دقیقه سکوت» انداخت. و باز حس کردم که محمد یعقوبی به سال‌های پیش از این رجعت کرده. نه که موضوع «یک دقیقه سکوت» و «برهان» به هم شبیه باشند، نه! دقیقا به خاطر بار تراژیکی که هر دو اثر برای مخاطب به همراه دارند و البته فضای کارگردان در هر دو این نمایش‌ها باعث شد که «برهان» برای من یادآور آن نمایش باشد. همین رجعت نامحسوس یعقوبی به سال‌های دهه 70 و تازگی سبک «برهان» برای مخاطب این روزهای آثار یعقوبی سبب می‌شود تا تماشای «برهان» به جان مخاطب بنشیند و از آن حظ کافی ببرد و حال و هوایی که محمد یعقوبی در بازنویسی این نمایشنامه پدید آورده سبب شده تا این نمایش جان مخاطب را به هنگام تماشای اثر و پس از آن سیطره کند. تغییراتی که یعقوبی در بازنویسی این کار اعمال کرده، با تکنیک‌های ظریفش به هنگام اجرا دست به دست هم داده‌اند تا مخاطب از تماشای «برهان» لذت ببرد.

و اما بازی آیدا کیخایی مرا شگفت‌زده کرد. جنس بازی او در «برهان» جنسی متفاوت بود که برای تماشاگر نقش را باورپذیر می‌کرد. البته سایر بازیگران هم واقعا مناسب نقش‌هایشان بودند و شاهد بازی‌های بسیار خوبی در طول اجرا بودیم.

طراحی صحنه هم در عین سادگی اما کاملا درست و بجا بود و نشان می‌داد کارگردان و طراح صحنه کاملا نظر و فکر هم را تکمیل کرده‌اند. و البته یعقوبی اگرچه در متن این نماش کمتر با کلمات بازی می‌کند، اما با یک ویدیو پروژکشن همان تکنیک تکرار و بازی با کلمات را در قالبی تصویری به کار گرفته است.

به هرحال «برهان» با این وجود که در فرهنگسرای نیاوران که جزو یکی از سالن‌های مهجور تئاتر است، اجرا می‌شود، اما مخاطب را به سمت خودش کشیده و برای من هم نقطه عطف تازه‌ای در کارنامه این کارگردان بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.