داستان ما و استاد «بنا»
علیرضا دبیر: عضو هیاترییسه شورای اسلامی شهر تهران
انگار داستان«بنا»ها در این سرزمین همیشه به همین شکل بوده و هست! بناها که در ساختن یک ساختمان باید بیش از همه - حتی کارگران - کار کنند، مسوولیت عواقب هر نوع حادثه و رویداد ناگواری را برعهده داشته باشند و آخر کار هیچ کجا هم اسمی از آنها در میان نباشد. نه در سند و بنچاقخانه مینویسند «بنایش» که بوده، نه حتی روی آن تابلوهایی که چند سالی است مقابل ساختمانهای شمال شهر قرار داده و کنار تصویر فرضی عمارت نام و نشان صاحب ملک و آرشیتکت را میآورند. استاد «بنا» عنصر فراموش شده هر تولید و تاسیسی است، با کمترین عایدی مادی و بیشترین مسوولیت حقوقی. روزگار برای «محمد بنا»ی ما هم چنین تقدیر نموده است. برای کسی که همه میدانند پیش از رویدادی به بزرگی المپیک، شبانهروز در خانه کشتی زندگی میکرد، بیش از همه - حتی خود مدالآوران - اضطراب و نگرانی چنین رویدادی را متحمل بود و حتی از طبیعیترین حق هر انسان که مجاورت با خانه و خانواده است، محروم شده بود. محمد بنا، اما پس از پایان المپیک (یا به تعبیری تحویل دادن آن ساختمان و عمارت مجهز) فراموش شد. البته شاید برای شما هم این سوال پدید آمده باشد که تقدیر از بنا توسط مسوولان و مردم، اهدای نشان ملی به او و انتصابش به مدیریت تمام امور کشتی فرنگی، تمام کاری بود که میشد انجام داد و «بنا» به این جهت نمیتواند مدعی کمتوجهی باشد. اما شاید برای درک بهتر مفهوم «بیتوجهی» لازم باشد یکبار دیگر از همان مثال استاد «بنا» برای توصیف روزگار«محمد بنا» استفاده کنیم. شما سازنده خبرهای دارید که در یک سرزمین بایر و لمیزرع بنایی به غایت زیبا و سرسبز پدید آورده، با نیروهایی که کسی گمانش را نمیکرد، اثری خلق کرده که در جهان نمونهاش پیدا نبوده، شما «بنایی» دارید که تمام هنر و خلاقیتش را خرج چیزی کرده که پدید آوردنش حتی در مخیله کسی هم نمیگنجید و همه اینها در شرایطی است که او نه آنچنان حمایتی و پشتیبانی داشته که معمولا به هر «استاد بنایی» میدهند و نه آن نهاد بالادست قدرتمندی که سنگهای بزرگ را از سرراهش برداشته و کارش را به روال بیندازد. خلاصه امر، همه چیز مرهون تمام آن چیزی بوده که به مدد اراده و هنر فردیاش حاصل میشده. از همه جالبتر آنکه قیچیکردن روبان افتتاح این عمارت زیبا و دلانگیز را هم به او نسپردهاند. به محض اتمام یافتن عملیات ساخت، انواع مدیران و مسوولان در صف نخست ایستاده و رسیدن به چنین نقطهای را مرهون برنامهریزیهای دقیق و حمایتهای بینظیرشان توصیف کردهاند. همان مدیرانی که با فروکش کردن تب و تاب ساختن این عمارت، حالا آرزوی بریدن روبان عمارتی بزرگتر و مجللتر را در سر دارند و از این «بنای هنرمند» میخواهند کارگرانش را گرد هم آورده و طرحی نو دراندازد. بنایی که برای خالی نبودن عریضه یک دوباری برایش کف و سوت زدهاند و چند کلامی درباره هنرش سخن رانده بودند. «بنا» اما شغلش بنایی است، اصلا کدام استاد بنا را میشناسید که دوست نداشته باشد در فصل کار، کاری جدید دست و پا کرده و دور و بریهایش را مشغول نسازد. این «محمد بنا» اما با تمام استاد بناهایی که ما میشناسیم یک تفاوت عمده دارد. به هزار زبان میگوید که نمیخواهد کمتر از عمارت قبلی برپا سازد، شبیه آن عمارت را دوباره ساختن هم که دیگر حلاوتی نخواهد داشت. میگوید آرزویش پدید آوردن اثری بلند مرتبهتر، زیباتر و مستحکمتر است و بر همین اساس است که تصمیم گرفته فریب«وعده» را نخورد و عنوان و سمت و نشان اغوایش نکند. پشتیبانی کامل میخواهد، عمل به قول طلب میکند، حالا که تمام آبرو و اعتبارش را به میان آورده، کف و سوت و هورا احتیاج ندارد. پس اینکه فلان کشور همسایه دستیارش را به قیمتی بالاتر به اردوی خود میبرد، یا بهمان ورزشکار تربیت شدهاش به خاطر مشکل مالی لباس رقیب به تن میکند و هزار دلیل و برهان دیگر؛ آزارش میدهد. استاد بنای کشتی فرنگی ما، همینها که تصویر کردهایم را تاب نیاورده است و ترجیح میدهد بیکار بگردد و اما آن خاطره خوش که برای خودش و مردمش ساخته را خراب نکند.
«محمد بنا» یک نمونه از هزاران است. یکی از خیل پرشمار آنها که فقط وقتی برایمان افتخار میآفریدند، خاطرشان را میخواستیم، یکی از آنها که میسوزانیمشان و نمیدانیم که در مدیریت اگر هر چیز را بسوزانیم و از میان ببریم جایگزینی دارد، جز «استاد بنا».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.