|

دوشنبه ۳۱ ژانویه

حکومت شادی در میدان

نویسنده‌:سعد القرش.ترجمه:مریم حیدری

امروز در راه میدان‌التحریر، اتفاق تازه‌ای نیفتاد. هفت روز، گذشته، اما هنوز اثری از یک تظاهرکننده به‌ هواداری مبارک در خیابان نیست. حتی کسی فکر نکرد یک پلاکارد به طرفداری مبارک بنویسد و روی سردرِ یک مغازه یا یک ماشین بگذارد. میلیون‌ها آدمی که گفته می‌شد عضو حزب ملی‌اند، کجا رفته بودند؟

همه در میدان با هم ملاقات می‌کنیم و انگار که به خانه‌های خود آمده‌ایم، در آن، احساس امنیت می‌کنیم؛ میدان، به خانه و صدای ما تبدیل شده بود.

در میدان، هیچ‌کس بر دیگری برتری ندارد. تو، آقای خودت هستی. هر پلاکاردی که می‌خواهی بلند کن و هر شعار و فریادی که دلت می‌خواهد، سر بده و به این راه‌پیمایی یا آن تجمع ملحق شو یا سکوت، اختیار کن. میدان، تنها فضای آزاد قاهره است. فقط هشدار که کسی را با حرفی یا رفتاری، نیازاری. چشم‌چرانی و انداختن دستمال کاغذی یا بقیه غذا یا قوطی خالی آبمیوه، ممنوع است. کسی سرت داد نمی‌کشد و کسی هم به تو نمی‌گوید بلندش کن؛ خودت می‌بینی که این رفتار که در خیابان‌های مصر، عادی است، اینجا ناهنجار است و شایسته خودت و اینجایی که حالا، پاک است، نیست.

خودت، با دیدن دختر یا پسر جوانی که آشغال جمع می‌کنند و در کیسه‌های پلاستیکی می‌گذارند، ناراحت می‌شوی. آنها این کار را داوطلبانه می‌کنند تا میدان، نماد ارزش‌های زیبای انقلابیان بماند و این موضوع را به افراد تازه‌وارد هم گوشزد کنند؛ افرادی که هر کدام از سن و هر طبقه اجتماعی و فرهنگی و کاری متفاوتی هستند، اما هدف والایی که دارند، آنان را متحد کرده و بسیاری از کسانی را که حتی سقوط مبارک برای‌شان اهمیتی ندارد، به خود جلب کرده است. این تعداد بسیار، از ظلم‌هایی کوچک رنج برده‌ و سعی می‌کنند حقوق ازدست‌رفته‌شان را بازیابند. این افراد، میدان را تریبون عدالت مفقود در حکومتی به‌شمار آورده‌اند که دیگر حکومت نیست؛ هر روز به میدان می‌آیند.

روز سوم بعد از «جمعه خشم»، میدان، شور و شادی و لبخند ملیح مصری‌ها و امید به تغییر نزدیک را به آنان بازگرداند.

روی آسفالت خیابان، پلاکاردهایی بود که از سنگ ساخته بودند و انقلابیون، می‌خواستند به عنوان نماد انقلابی که از فضای الکترونیکی به فضای مصر وارد شده، آسیبی به آنها نرسد:

«Welcome to facebook»

بعد، پلاکاردهای دیگر بالا رفت که مبارک را به شکل آدولف هیتلر نشان می‌دادند یا ستاره داوود را روی پیشانی‌اش گذاشته بودند؛ اما مشهورترین و موجزترین‌شان، تابلویی بود که می‌گفت: «ارحل» (برو).

روزهای بعد، انقلابیون، این کلمه را روی تابلوها و تی‌شرت‌های‌شان به حدود 20زبان نوشتند؛ حتی به زبان‌های هیروگلیفی، هندی و عبری.

امروز، خبر وزارت جابر عصفور اعلام شد. همه بر انتقاد از او به‌دلیل این کار، اتفاق‌نظر داشتند. من هم دلیلی برای توجیه کارش نیافتم.

در میدان، منتظر یک خبر بودیم و تنها از طریق یک صفحه بزرگ روی رادیوی میدان که نزدیک دانشگاه آمریکایی و متعلق به شبکه الجزیره بود، خبرها و حوادث سیاسی را دنبال می‌کردیم.

در ازدحام میدان، متوجه نشدم که عمر سلیمان، معاون رییس‌جمهور، اعلام کرد که رییس‌جمهور او را به آغاز گفت‌وگو با نیروهای سیاسی، مکلف کرده است. از این تعلیمات تازه، غافلگیر شدم. مثل بیدارشدن از یک کمای مزمن بود. تعلیمات تازه، شامل ارتباط با سردمداران نیروهای سیاسی بدون هیچ استثنایی بود؛ اخوان و جنبش ششم آوریل و کفایه و احزاب رسمی و غیررسمی و نظرخواهی از آنها، درخصوص گفت‌وگوی ملی، اینجا و اکنون.

در رمان «بچه‌های محله ما»، نجیب محفوظ از قول راوی می‌گوید: «آفت محله ما، فراموشی است»؛ و این همان آفت مدعیان ملی‌گرایی است که نمی‌دانند تنها ابزاری در دست حکومت‌اند که هرجا و هرزمان بخواهد، آنان را سوق می‌دهد.

عبدالحلم قندیل با این گفت‌وگو مخالفت کرد و بر موضع خود، پافشاری کرد. «الاهرام المسایی» روز بعد، یکم فوریه، در صفحه اول خود از زبان قندیل، مخالفت حزب «کفایه» را با چنین گفت‌وگویی چاپ کرد. قندیل، حتی شرکت‌کنندگان در این گفت‌وگو را به خیانت به انقلابیون و اهداف انقلاب، متهم کرد. از مکر و طنز تاریخ، تعجب کردم. به همکارانم گفتم وقتی انقلاب در سال 1952 اتفاق افتاد، جمال عبدالناصر، به زندان رفت و فتحی رضوان را آزاد و به عنوان وزیر، منصوب کرد.

حالا هم انقلاب 2011، عبدالحلیم قندیل را به صفحه اول یک روزنامه دولتی کشانده تا مخالفتش را با گفت‌وگو با یک سيستم نامشروع اعلام کند و شرکت‌کنندگان در این گفت‌وگو را به خیانت به خون شهدا و ناکام‌کردن انقلاب، متهم کند. دو روز بعد با قندیل تماس گرفتم و داستان را برایش گفتم؛ یاد شبی افتادیم که ربوده شده بود و خندیدیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.