مقصر نیست؛ پاسخگو کیست؟
علی مندنیپور / حقـوقدان
مصاحبه جناب آقای «توکل حیدری»، رییس کل دادگستری آذربایجانغربی با خبرگزاری ایسنا، باعنوان: «کارشناسان هیچ شخص و نهادی را در آتشسوزی شینآباد مقصر نشناختند» مرا بر آن داشت تا با شتاب و از سر احساس درد، پیامی داشته باشم خطاب به مسوولان این حادثه دلخراش! آبان 82 را به یاد میآورم از زبان یکی از اعضای خانوادههای عزادار قربانیان حادثه سقوط هواپیمای توپولوف 54 در نزدیکی شهر خرمآباد (منطقه سفید کوه) خطاب به وزیر وقت راه و ترابری: «آقای وزیر! من فقط دو دست فرزندانم را از شما میخواهم» دیدن عکسها و صحنههای تکاندهنده از وضعیت بازماندگان این فاجعه ملی آنگونه که شاهدیم نه اولینش بوده و نه آخرینش. انگار تا امروز در روی همین پاشنه چرخیده و همچنان نیز میچرخد. روی سخنم با رییس کل محترم دادگستری آذربایجانغربی نیست؛ چه ایشان به عنوان مسوول قضایی استان و با بهرهگیری از نظریه کارشناسان آنچنان که خود عنوان کرده، سخن گفتهاند، روی سخنم با کارشناسانی است که در نظریه ارایه شده بهعنوان «نظر کارشناسی» تا آنجا که از متن این مصاحبه برمیآید از اصول روی بر تافته و حاشیهپردازی کردهاند! و سپس مسوولان از این حادثه دلخراش و حوادثی از این دست از مدیر مدرسه بگیر تا آموزش و پرورش پیرانشهر، آموزش و پرورش آذربایجانغربی و در راس همگان وزیر محترم آموزش و پرورش. شاید سادهترین، بیدردسرترین و کمهزینهترین راهحل در این قضیه و قضایایی از این جنس چنان که تجربه نشان داده این باشد که آنهایی را که دمدست هستند و به قولی در دسترساند مقصر قلمداد کرده و به نیابت از همه به مجازات برسانیم! !؟ چنانچه در این قضیه نیز راهی کوتاهتر از مستخدم نگونبخت و ایضا معلم کلاس را در برههای پیدا نمیکنیم.! راستی مسوول عدمنصب کپسول آتشنشانی در یک فضای آموزشی کیست؟ تا آنجایی که اخبار موثق آتشسوزی این مدرسه از قول مسوولان محلی حکایت دارد مردم روستا از گاز لولهکشی استفاده میکنند، چگونه است که مدرسه ابتدایی این روستا از چنین امکانی برخوردار نبوده است؟ قصور و تقصیر متوجه چه کسانی است؟ جایگاه مسوولیت در عرصه اخلاق، حقوق عرفی و حقوق نوشته ما کجاست؟ چگونه میتوان تصور کرد کارشناسان محترم با نظریه کارشناسیشان از بخاری مدرسه و اینکه از رده خارج یا فرسوده بوده سخن به میان نیاورند، امری که در بررسی قضایی پرونده میتواند به تعیین جایگاه مقصران حادثه کمک کند. با این کارشناسی چگونه به این نظریه قطعی رسیدهاند که «هیچ شخص یا نهادی» در این آتشسوزی مقصر نیست. توجیه این نتیجهگیری با کدام منطق و استدلال حقوقی و قضایی سازگار است؟ با وجود فوت تعدادی از دانشآموزان و صدمات جسمانی و روحی سنگین و غیرقابل جبران چگونه به «تقصیر به معنای قضایی» مسوولان این فاجعه اشاره نشده است. آیا از نظر مقامات محترم قضایی صرف عدمشکایت اولیای این دانشآموزان از مسوولان، دلیل شرعی، قانونی، عرفی و اخلاقی بر رضایت آنان تلقی میشود؟ به راستی انجام معالجات و ترمیم جراحی پلاستیک روی دستها و صورت این دختران نوجوان و پرداخت دیه، به معنی جبران تمامی زیانهای وارده مادی و معنوی به آنان و اطرافیانشان تلقی میشود. هرگز از خود پرسیدهایم دختری 9، 10 ساله در این سن رشد و پویایی و سرزندگی با آن زخمهای وحشتناک در جمع زندگان جایی نداشته و مردهای است متحرک که یک عمر وبال گردن خانواده و یادآور درد و رنج همیشگی آنان خواهد بود؟ ریاست محترم دادگستری آذربایجانغربی با عنایت به جایگاه رفیع قضاییشان به این مهم واقفند که در چنین وضعیتی وظیفه دادستان محل وقوع حادثه ایجاب میکند، خود عملا به دفاع از حقوق عمومی برخیزند! پاسخگویی در راستای احترام دستگاه عمومی با تقبل کامل مسوولیت این حادثه و دیگر حوادثی از این نوع به جد صداقت و شفافیت مسوولان را میطلبد. بیاییم برای یکبار هم که شده ضعفهای زیبای دنیای پیرامونی خویش را در رابطه با مسوولیت و احترام به افکار عمومی به کار بندیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.