|

بررسی عملکرد اقتصادی «بوش»

  • خداحافظی «بوش» پسر از کاخ سفید در حالی صورت‌گرفت که روز‌به‌روز به گرفتاری‌های دوران هشت ساله او افزوده شده بود. ناکامی عملکرد نظامی آمریکا در عراق و افغانستان، نگرانی جامعه بین‌الملل از افزایش کشت مواد مخدر در افغانستان، تغییر موازنه قدرت در جهان، گسترش ناموفق ناتو در شرق و تلفات آنها در پاکستان و افغانستان، بحران مالی و اقتصادی آمریکا و غرب و گسترش پدیده رکود اقتصادی و بیکاری در این کشورها و افول روزافزون قدرت آمریکا در قرن بیست‌ویکم برخی از ناکامی‌ها و تلخی‌های دوران ریاست‌جمهوری «جورج دبلیو بوش» بود.

او در حالی دولت را از «کلینتون» تحویل گرفت که اقتصاد آمریکا از توانمندی بالایی برخوردار بود، زیرا کلینتون توانسته بود اقتصاد بحران زده آمریکا را که در بسیاری از حوزه‌ها از رقبای اروپایی و ژاپنی خود عقب مانده بود، به جایگاه قدرتمند جهانی بازگرداند. این مساله درحالی اتفاق افتاد که بسیاری از اقتصاددانان، سقوط آزاد سریع اقتصاد آمریکا را پیش‌بینی کرده بودند، اما این اتفاق نیفتاد و رونق مثال زدنی دوران ریاست‌جمهوری کلینتون در کنار رکود شدید در ژاپن و رکود نسبی در اروپا به وقوع پیوست.

کلینتون از قدرت سیاسی ایالات متحده در عرصه اقتصاد حداکثر استفاده را برد و از این طریق با تحمیل انواع قراردادها به ژاپن و کشورهای اروپایی و با سازماندهی مجدد صنایع آمریکا، به برخی شرکت‌های معتبر آمریکایی که در آستانه ورشکستگی قرار داشتند، جان تازه‌ای بخشید، تا اینکه نوبت به بوش پسر رسید و جمهوریخواهان وارث دموکرات‌ها شدند. جورج بوش که سیاست‌های اقتصادی خود را بر کاهش بیشتر مالیات‌ها و لیبرالیزه کردن اقتصاد متمرکز کرده بود، هزینه‌های نظامی را به شدت افزایش داد و بدون هراس از کسری بودجه، مالیات‌ها را کاهش داد.

اتخاذ این رویه، باعث شد تا اوضاع اقتصادی آمریکا به‌تدریج رو به وخامت رفته و نشانه‌های بحران از همان سال‌های آغازین ریاست‌جمهوری بوش به تدریج آشکار شود. پس از حوادث 11 سپتامبر سال 2001 و وارد آمدن شوک عظیم روانی ناشی از عدم اعتماد به آینده به بازارهای مالی آمریکا و ایجاد زمینه‌های رکود، تیم اقتصادی بوش مرتکب بزرگ‌ترین خطای تاریخی خود شد و با کاهش دادن نرخ بهره در مدت کوتاهی از شش درصد به یک درصد، پیش زمینه لازم را برای وقوع بحران مالی اخیر به وجود آورد.

در سال‌های 2002 و 2003 و بر اساس آمار رسمی دولت آمریکا، نرخ فقر در این کشور شروع به افزایش کرد و به 5/12 درصد رسید. این مساله درحالی اتفاق افتاد که طبق اعلام نتایج آماری سازمان آمار ایالات متحده، فقر گسترده و شکاف طبقاتی هیچ‌گاه تا به این اندازه وخیم نبوده است. بوش در سال 2005، حدود 455 میلیارد دلار از بودجه خود را به مجتمع‌های صنعتی، نظامی سرازیر نمود و با این کار نیمی از کل هزینه‌های دفاعی و نظامی دنیا را از جیب مالیات‌دهندگان آمریکایی پرداخت کرد و در سال‌های انتهایی حکومت خود، این رقم را به 600 میلیارد دلار افزایش داد. جورج بوش در سال 2006 از محل کاهش بودجه مراکز کنترل بیماری‌ها و یارانه‌های مربوط به کشاورزان بودجه نظامی ایالات متحده را به میزان 5/4 درصد افزایش داد و غرامت پرداختی به سربازان آمریکایی را از رقم 5/2 میلیون دلار به 5/1 میلیون دلار رساند. این عمل باعث شد که ثروتمندان آمریکا روزبه‌روز ثروتمندتر و فقرا فقیرتر شوند. در سال 2007 علایم بحران مالی در اقتصاد آمریکا به‌روشنی آشکار شد و با وقوع بحران مالی و اقتصادی در سال 2008 که به‌زعم برخی از اقتصاد‌دانان بزرگ‌ترین بحران مالی تاریخ بشریت بود، این موضوع بیش از پیش مشهود شد. زمانی‌که جورج بوش کار خود را به عنوان رییس‌جمهوری ایالات متحده آغاز کرد، هنوز دلار یکه‌تاز دنیای ارزها بود. «یورو» چند صباحی بود که به جریان افتاده بود، اما هنوز جدی گرفته نمی‌شد. در تمام طول دوران صدارت جورج بوش در آمریکا، دولت او توانست دلار را به عنوان یک ارز قدرتمند در مقابل یورو حفظ کند، اما از ماه فوریه 2007 تقریبا این توان از دست رفت. به گونه‌ای که این مساله اکنون به یک مشکل برای اقتصاد ایالات متحده تبدیل شده است. در این میان برخی تحلیلگران عقیده دارند که سقوط ارزش دلار سیاستی عامرانه است تا از این طریق توان صادراتی ایالات متحده افزایش پیدا کند. هم‌اکنون ارزش یورو در برابر دلار به 48/1رسیده است که پایین‌ترین حد در تمام طول دوران زمامداری جورج بوش به حساب می‌آید.

طبق گزارش‌های سازمان‌های بین‌المللی، دوران ریاست‌جمهوری بوش باعث کاهش شدید هفت شاخص مهم اقتصاد آمریکا شد. در نهایت با وجود این آمار‌ها به جرات می‌توان گفت که تمامی شاخص‌های مهم اقتصادی آمریکا از ابتدای دوره بوش تا آخر او روندی به شدت منفی طی کرده و در سال پایانی این دوره، اکثر این شاخص‌ها بدترین رکوردهای تاریخ این کشور را یکی پس از دیگری می‌شکنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.