«التحرير» از درون
جمعه 28 ژانویه: جمعه خشم... روز فصل
نویسنده:سعد القرش،ترجمه:مریم حیدری
«عبدالرزاق عید» با من تماس نگرفت. مرد منظمی است و به حکم کارش، یعنی تدریس در دانشگاه «قاهره» و مشارکتهای داوطلبانه در بسیاری از فعالیتهای سیاسی، صبح زود از خواب بلند میشود. مثل من نیست که آخر شب بخوابد، یا اصلا نخوابد و امروزش را به فردا، وصل کند.
خیابان فیصل، بهطوری غیرمعمول از مردم و ماشین، خالی بود. خودم را توی اولین «میکروباس» انداختم و چند بار به عبدالرزاق تلفن کردم، ولی جوابی نمیآمد. تلفنم را خاموش و روشن کردم. گفتم شاید مشکل از موبایلم باشد. مرد کناردستیام، حیرتم را دید و گفت هر سه شبکه تلفن همراه، از صبح، قطع شدهاند. اینجا بود که متوجه شدم جنگ، آغاز شده. اینترنت هم از پنج روز پیش، قطع شده بود. شبکه عربی اطلاعات حقوق بشر، بیانیهای خطاب به نماینده مصر صادر کرد و خواستار پرسش از وزیرمخابرات و دیگر مسوولان و شرکتهای تلفن همراه و اینترنت، در رابطه با «مسوولیت جزایی مشارکت در آسیبرساندن به تظاهرکنندگان و کشتار آنان در اثر قطع ظالمانه خدمات اینترنت و مخابرات از شهروندان» و عدم امکان تماس مجروحان با اورژانس شد. عبدالرزاق عید نیامد و تا روزهای بعد هم خبری از او نداشتم.
به میدان «جلا» رسیدیم. مجسمه طه حسین، با غرور ایستاده بود و به جزیره و اپرا و سپس به میدان تحریر نگاه میکرد. زرهپوشهای پلیس در خیابانها و میدانها پراکنده بودند و پلیس، آماده حمله. پل «جلا» را بسته بودند و هر که میخواست از آنجا بگذرد، باید به سمت راست یعنی میدان جیزه یا به سمت چپ میرفت و از پل اکتوبر میگذشت. فرصت رفتن به میدان تحریر از طریق پل «قصر النیل» را از دست دادم و نتوانستم درگیریهایی را که منجر به ورود به میدان تحریر در ابتدای شب شده بود، ببینم. البته، از طرف میدان طلعتحرب در منطقه «وسط البلد» هم آن را در اختیار داشتیم. همانطور که پیش میرفتم، صدای شعار شنیدم. به پشت سرم نگاه کردم. به فاصله دوری از من، زیر پل و در خیابانهای باریک، جمعیت بسیاری داشتند از گازاشکآور فرار میکردند و به طرف ساختمان تلویزیون میرفتند. شعارهایشان را نمیشنیدم. وارد خیابان «طلعت حرب» شدم؛ قلب واقعه. اینجا، شعار سقوط حسنی مبارک هم معنا داشت و هم رسا بود.
گاز اشکآور زدند.
در خیابان طلعت، داشتیم در مساحتی که بیشتر از 500متر نبود، حرکت میکردیم. نه میتوانستیم به میدان طلعت حرب، برویم و نه توان مواجهه با گلولههایی را داشتیم که آن طرفتر، از روبهروی اتحادیه روزنامهنگاران در خیابان عبدالخالق ثروت، از طرف زرهپوش پلیس شلیک میشدند و به سرعت، از خیابان طلعت حرب میگریختند و به میدان میرسیدند، بعد از خیابان رامسس چرخ میخوردند و به سویمان میآمدند. چشمهایمان از دود گاز اشکآور، کور شده بود. زنان و مردان مسن از بالکن خانهها، روی ما آب میریختند، اما آب، درد چشمها را بیشتر میکرد. تعدادی افراد خبره، با خلال پیاز و دستمالکاغذی آغشته به سرکه به دادمان رسیدند و هشدار دادند که چشمهایمان را با آب نشوییم؛ فقط کمی آب معدنی. مردم هم از توی خانهها، پیاز و سرکه و آب معدنی و گاهی هم سیب، به سویمان میانداختند.
همیشه خبر و شایعه در انقلابها، نقش بارزی در بالابردن روحیه مبارزان دارد. در فضایی محدود، میان «میدان عرابی» و انتهای «خیابان توفیقیه» و خیابان 26جولای، محاصره شده بودیم. صدای گلولهها، قطع شده بود. ناگهان، یکی از معترضان، از سمت «میدان عرابی»، جمعیت را کنار زد و مژده داد:
پلیس اسکندریه به تظاهرکنندگان پیوست.
برایمان مهم نبود که از حقیقت خبر، مطمئن شویم. این خبر را با خوشحالی به هم میگفتیم. افسران و سربازان، شنیدند و دست از گازاشکآور و چماق برداشتند ولی همچنان، مانع از حرکت ما میشدند. هنوز بازمانده توانی در آنان بود که محاصره ما را ادامه میداد تا به طرف اتحادیه وکلا و روزنامهنگاران نرویم.
محاصرهشدن در «وسط البلد» نگذاشت درگیریهای دیگر را در میدان تحریر و بهخصوص، بالای پل «قصرالنیل» ببینم. جنگ میان میدان طلعت حرب و التحریر تا فرارسیدن شب، ادامه داشت.
پلیس داشت در آخرین درگیری و دفاع از آخرین دژ، یعنی میدان تحریر، همت به خرج میداد. ما هم منتظر ارتش بودیم که بیاید و ما را از دست پلیس نجات دهد و بتوانیم بزرگترین میدان پایتخت را آزاد کنیم. کاری که با مقاومت مردم با موفقیت انجام شد.
شب، در را باز کردم. لباسهایم را که پر از عرق و گردوخاک و بازمانده باروت و گاز اشکآور بود، درآوردم و خودم را در آب گرم انداختم. خوابم برد. وقتی بیدار شدم، داشتم این سوال را از خودم میپرسیدم که: آیا واقعا پیروز شدیم؟
تا تلویزیون را روشن کردم، فریاد هیستریک «عبدالله کمال» به گوشم رسید: «این، جمعه خشم نیست؛ جمعه اغتشاش و تخریب است.»تلویزیون را خاموش کردم و عبدالله کمال را تنها، در تاریکی جعبه، رها کردم و دوباره، خودم را به خواب سپردم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.