مخالفان «بشار»: «اسد» را محاکمه نمیکنیم
عکس:AFP
حسن هانیزاده*:آن چه که از مجموع رخدادهای جاری در سوریه به نظر میرسد، تعمیق درگیریها و خشونتها در این کشور است. تا این جای کار، طرحهای کوفی عنان و اخضر ابراهیمی فرستاده سابق و کنونی سازمان ملل متحد برای حل بحران سوریه با شکست مواجه شده است و طرح شش مادهای تهران هم با مخالفت صریح مخالفان مسلح روبهرو شد. در این میان، آن طرفی که سازوبرگ نظامی دقیقتر و بیشتری در اختیار دارد و بتواند درآینده نقاط حساستری را به دست آورد، به پیروزی نزدیکتر است. مخالفان مسلح که گروههای سلفی در میان آنها قدرت ویژهای پیدا کردهاند، تلاش میکنند تا با پیش گرفتن تاکتیکهای ویژهای، هر چه بیشتر ارتش بشار اسد را از مناطق تحت کنترل نیروهای دولتی عقب برانند. اطلاعات موجود نشان میدهد، 55 درصد سرزمینهای سوریه که مناطق استراتژیکی هم در میانشان وجود دارد، در اختیار مخالفان است. آنها به مراتب بیش از گذشته به سرنگونی بشار اسد امیدوار شدهاند و به همین دلیل طرح مشترک روسیه و آمریکا را که متضمن حفظ موقتی اسد در قدرت بود، رد کردند. پر بیراه نیست که در چنین شرایطی، اخضر
ابراهیمی از نتیجه بخشی هرگونه راهکار مبتنی بر مذاکره قطع امید کرده و صراحتا گفته است که آینده سوریه، به شدت شبیه رخدادی است که امروز در سومالی میگذرد. این بدان معناست که از یک سو طرفهای درگیر به اندازه کافی توان غلبه بر دیگری را ندارند و از سوی دیگر نیروهای بینالمللی هم مسیر روشنی برای اتمام بحران سوریه مطرح نمیکنند و البته ادامه زدوخوردها در این کشور میتواند به تقویت جنگ سالاران در این کشور کمک کند.
*تحلیلگر مسایل خاورمیانه
بحران سوریه همچنان چشمانداز روشنی را پیش رو نمیگذارد. رایزنیهای چند جانبه اخیر «اخضر ابراهیمی» نماینده سازمان ملل و اتحادیهعرب در مسکو و قاهره نیز تاکنون نتوانسته است نتیجه مشخصی را ارایه کند. به گزارش رویترز، مسکو هنوز میگوید «اسد» حاضر به کنارهگیری از قدرت نیست و ابراهیمی نیز میگوید اگر از طریق گفتوگوها در همین سال 2013 که از امروز شروع شد نتوان به توافقی رسید سوریه به زودی به یک سومالی دیگر تبدیل خواهد شد. در این میان، ائتلاف مخالفان اسد که پیشنهاد حضور در مذاکرات چند جانبه مسکو را نپذیرفتند میگویند تنها امتیازی که میتوانند به اسد بدهند این است که پس از برکناری، تحت تعقیب قضایی قرار نگیرد. در همین حال خبر میرسد که روسیه ناوگانهای جنگی خود را برای مقابله با شرایط اضطراری به سواحل سوریه فرستاده است. یک منبع در فرماندهی ستاد ارتش روسیه با تایید این خبر میگوید کشتیهای جنگی روسیه اواسط ماه ژانویه به بندر طرطوس سوریه که یکی از پایگاههای دریایی مهم روسیه در آن قرار دارد، وارد میشوند. به گزارش ایسنا، این منبع همچنین یاد آور شد دو کشتی جنگی دیگر اخیرا دریای سیاه را به مقصد آبهای سوریه ترک کردهاند. بیش از پنج هزار نفر از اتباع روسیه در سوریه زندگی و کار میکنند و روسیه پیشتر هدف از اعزام این کشتیها را انتقال اتباعش در شرایط اضطراری عنوان کرده بود.
نشست سه جانبه مسکو
شبکه خبری روسیه الیوم به نقل از وزارت خارجه روسیه اعلام کرد مسوولان روسیه و آمریکا ماه آتی میلادی نشستی را با اخضر الابراهیمی درخصوص حل و فصل بحران سوریه برگزار میکنند. این نشست که به «نشست BBB» معروف شده قرار است بین اخضر ابراهیمی و ویلیام بارنز و میخاییل بوگدانف معاون وزارت خارجه روسیه برگزار شود. به نظر میرسد این نشست سرنوشت نهایی بشار اسد را بررسی خواهد کرد. زیرا تا پیش از این همه طرفها بر سر تشکیل یک دولت انتقالی به توافق رسیدهاند. روسیه این دولت انتقالی را در چارچوب طرح ژنو مطرح میکند و کشورهای غربی نیز به نمایندگی آمریکا تا حدودی این طرح را پذیرفتهاند به این شرط که دولت مذکور اختیار کامل داشته باشد و تکلیف اسد نیز پیش از آن روشن شود. اخضر ابراهیمی روز یکشنبه از مسکو روانه قاهره شد تا با مقامات مصری و اتحادیه عرب دیدار داشته باشد. در قاهره ابراهیمی طی اظهاراتی اعلام کرد اگر بحران سوریه از طریق گفتوگو حل نشود این کشور به یک سومالی دیگر تبدیل خواهد شد. از سوی دیگر محمد کامل عمرو، وزیر خارجه مصر در پی دیدارش با اخضر ابراهیمی، با بعید دانستن امکان استفاده از گزینه نظامی در سوریه خواهان آغاز فوری عملیات «تحول دموکراتیک» در این کشور شد. این حرف به معنای درخواست برای تشکیل هرچه زودتر یک دولت انتقالی در سوریه تفسیر شد. هم زمان ولید البنی، سخنگوی ائتلاف مخالفان سوریه اعلام کرد تنها امتیازدهی مخالفان به دولت سوریه این است که بشار اسد بدون محاکمه شدن از قدرت برکنار شود. وی که در ترکیه بهسر میبرد در مصاحبه با خبرگزاری آناتولی ترکیه گفت: مذاکره درخصوص بحران سوریه تنها پس از برکناری اسد از قدرت ممکن خواهد بود. در طرح توافقی مسکو - واشنگتن آمده بود که با تشکیل یک دولت انتقالی کامل تنها به اسد اجازه داده خواهد شد تا زمان انتخابات آینده به شکل صوری در قدرت باقی بماند.
اظهارات اردوغان
از سوی دیگر به گزارش ایسنا، رجب طیب اردوغان نخستوزیر ترکیه در اظهاراتی مدعی شد: بیش از صد کشور جهان، دیگر اسد را به رسمیت نمیشناسند و این به معنای آن است که اسد باید از قدرت برکنار شود. اردوغان در جمع آوارگان سوری ساکن منطقه آقجاقلعه در استان اورفه واقع در جنوب شرق ترکیه گفت: من ایمان دارم و معتقدم که تولد سوریه جدید به دست خود مردم این کشور محقق خواهد شد اما باید بگویم هر ولادتی به ناچار درد و مشکلاتی را به دنبال دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.