شهر، گالری بزرگ آثار هنری
فرشید مثقالی
مخاطبان یک اثر هنری (چه نقاشی و چه مجسمه) که در یک گالری به نمایش گذاشته میشود، عموما افراد خاص و معدودی هستند که از لحاظ انتظار، سلیقه و فرهنگ در سطح خاصی قرار دارند. آثار موزهای هم همین خاصیت را دارند. مخاطبان موزهها و گالریها کسانی هستند که به دلیل تجربههای ممتد بصری و فرهنگی در حیطه انواع آثار هنرهای تجسمی، دارای علایق و سلیقههای خاص و متفاوتی میشوند. همین گروه با انتخاب آزاد به دیدن آثار هنری میروند اما ما در شهری مثل تهران با یک طبقه خاص فرهنگی سر و کار نداریم، ما با طیف وسیعی از سلیقهها و فرهنگهای گوناگون سر و کار داریم. در مملکت ما یکدستی فرهنگی که در غرب طی 400 سال گذشته به وجود آمده، وجود ندارد. ما با فرهنگهای گوناگونی روبهرو هستیم؛ از آنها که سالیان دراز در شهر بزرگ زندگی کرده یا متولد شدهاند گرفته، تا روستاییانی که تازه از شهری کوچک به شهرهای بزرگ مهاجرت کردهاند. در واقع، در شهری مثل تهران ما با لایههای مختلف فرهنگی و اجتماعی درگیریم. این لایههای مختلف دارای سلایق، عادات و انتظارات مختلفاند. بنابراین انتخاب آثار هنری برای نصب در مکانهای عمومی مسوولیت بزرگی است. اینکه چه اثری در کدام نقطه نصب شود، امر سادهای نیست. فقط این نیست که ما به عنوان تصمیمگیرنده به عنوان فرد یا شورا و گروه از اثری خوشمان بیاید؛ بلکه مهمتر از آن مناسبت و جایگاه آن اثر در مکان عمومی است. ما با میلیونها همشهری سروکار داریم که بدون انتخاب آزاد هر روزه با یک اثر هنری در یک گذرگاه روبهرو میشوند. بنابراین ملاحظه ظرفیت پذیرش فرهنگی عام، باید به نوعی در نظر گرفته شود. اگر بخواهم خیلی خلاصه جمعبندی کنم، من قایل به تقسیمبندی آثار هنری برای مکانهای عمومی بر مبنای قابلیت ارتباط آنها با مخاطبان هستم. باید بررسی و تصمیم گرفته شود که اولا چه مکانهایی نیاز به نصب آثار هنری دارند و اینکه چه آثاری از لحاظ سطح فرهنگی برای آن مکان مناسباند. اینکه چه نسبتی از آثار، فیگوراتیو باشند و چه نسبتی تجریدی، امری قابل بررسی و ملاحظه است. ما نیاز به آثاری برای لذت و درک عام و آثاری دارای جوهر هنری بالا برای آشنا کردن مردم با سطوح متفاوت داریم. نیاز به انواع مختلف آثار برای لایههای مختلف فرهنگی - مناسب با فضاهایی که در آن نصب میشوند - داریم؛ و این، البته راهی طولانی و سخت است. در غایت امر، من امر زیباسازی را در نصب این اثر و آن اثر در اینجا و آنجا خلاصه نمیکنم. زیباسازی شهری، مقولهای بسیار کلی است که به عوامل مختلفی بستگی دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.