«دانشنامه «اس» دکتر شریعتی» هم آمد
از اسطوره تا واقعیت
پژمان موسوی / <a href="/cdn-cgi/l/email-protection" class="__cf_email__" data-cfemail="d383b6b9beb2bdfdbebca6a0b2a5ba93b4beb2babffdb0bcbe">[email&#160;protected]</a>
شریعتی را نمیتوان انکار کرد؛ میتوان از او آموخت، میتوان او را الگویی برای زندگی و تفکر دانست و حتی میشود او را مایه طنز و استهزا قرار داد اما بیشک نمیتوان او را انکار کرد. علی شریعتی نامی است که هنوز هم پس از 40 سال از طرح اولیه آن در محافل و جمعهای دانشجویی، بر سر زبانهاست و کتابهایش در قفسه کتابخانهها. دوست داشته باشیم یا نداشته باشیم علی شریعتی و جایگاهش در میان مردم، آرمان هر روشنفکر و نویسندهای است چرا که هنوز هم پس از 40 سال، هیچ نویسنده و روشنفکری نه تیراژ کتابهای او را به دست آورده است و نه محبوبیتش را در میان مردم (شما بخوانید عوام). داستان پیامکهای طنزآمیز علیه دکتر علی شریعتی اما چندی است که تمامی فضای مجازی و شبکه پیامکی ما را درنوردیده است و هر «فرد درگیر در این ماجرا» میکوشد که در این داستان از دیگری عقب نیفتد و گوی سبقت را از همقطاران خود برباید. داستان اما واقعا چیست؟
برداشت اول
«بابا بیخیال بذار حالمونو بکنیم؛ دکتر شریعتی کیلویی چند؟» این واکنش مشترک طیف زیادی از آنانی است که به قول خودشان با این جوکها «حال» میکنند. کاری هم ندارند که شریعتی که بوده و چه کرده یا این جوکها چه تبعاتی میتواند در جامعه داشته باشد. آنها «دم» را غنیمت میشمرند و کاری هم به عواقب کارشان ندارند. میگویند: «ببین تو رو خدا این جملات رو: ای تف به گور پدر سازنده این بازی، دکتر شریعتی پس از Game Over شدن/ یا حسین کفشم کو؟ دکتر شریعتی هنگام بیرون آمدن از هیات/ «السیدی» چه گرون شده، دکتر شریعتی در بازگشت از سفر بانه/ در عجبم از مردمی که به دلیل یکی، دو لیوان شربت مفت چندین لیتر بنزین آزاد میسوزانند، دکتر شریعتی در ترافیک نیمه شعبان/ حال نمیکنی خداییش؟»
برداشت دوم
خسته شدیم از بس از دکتر شریعتی شنیدیم! اینقدر پدران ما روی آرا و افکار دکتر شریعتی تاکید میکنند و راه درست را پیروی از او میدانند که او را برای ما تبدیل به اسطوره کردهاند. عکس یک بیشتر مجلات و روزنامهها در این سالها شده علی شریعتی، در دانشگاهها بعضا راه و روش او توصیه میشود. طبیعی است که در یک چنین فضایی ما این راه را برگزیدهایم تا اسطوره شریعتی را بشکنیم. ما میخواهیم او را هم زمینی کنیم و در حد یک انسان جایزالخطا پایین بیاوریم... موضعگیریهایی از این دست هم واکنش طبیعی و مشترک آنانی است که به نوعی در فضایی فکری بزرگ شدهاند و پدرانشان به قول معروف «شریعتیست» بودهاند.
برداشت سوم
«محبوبیت دکتر شریعتی در جامعه بالاست. بد نیست با یک فضاسازی، کمی از محبوبیت او را در جامعه کم کرده و او را مورد استهزا و طنز نسل جدید قرار دهیم.» این هم یک احتمال از چرایی رواج این پدیده در جامعه ماست و عدهای بر این باورند که این مخالفان فکری دکتر شریعتی هستند که این «اساماسها» را در جامعه رواج دادهاند تا به خیال خود اندکی از محبوبیت او در جامعه بکاهند.
هر کدام از این دلایل به نوبه خود میتواند دلیلی باشد بر رواج این پدیده فراگیر. پدیدهای که اخیرا و با راهاندازی «دانشنامه «اس» دکتر شریعتی» در فضای مجازی و جمع کردن همه جملات طنز منتسب به او در آن، نمود بیشتری هم یافته است. به قول سوسن شریعتی: «شریعتی چه اسطوره باشد و این پیامکها به قصد شکستش ارسال شود و چه دستهای پنهان دستاندرکار توطئهای به قصد تخریب اندیشمندی محبوب و معتبر باشند، هر دو مبارک است. در شق اول باید خوشحال بود که بار دیگر شریعتی بهانهای شده است برای برداشتن گامی به سوی گسترش فرهنگ تساهل و بردباری. در شق دوم معلوم میشود که پدیده شریعتی چالشی است جدی و باید بدلش ساخت به موضوع خنده. شریعتی در این میان، اگر اسطوره نباشد که خب با این طنزها نمیشکند و اگر هم اسطوره باشد که با این توطئهها اسطوره را نمیشود محو کرد. بگذارید حالشان را بکنند: نسل جوان باشد یا دستهای پنهان.»...
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.