|

گذر

خارج از قاعده

احمد حاتمی‌یزد: مدیرعامل اسبق بانک صادرات

در اروپا شرکت‌هایی وجود دارند که افراد را در تامین مالی برای خرید خانه و در برخی اوقات خودرو یاری می‌کنند. این شرکت‌ها ثبت شده‌اند اما تحت نظارت بانک مرکزی هستند، به این دلیل که حق جذب سپرده را ندارند. برای نمونه در انگلیس، نحوه فعالیت این شرکت‌ها به این شکل است که 50‌درصد قیمت خانه یا کمتر از آن را به صورت وام در اختیار افراد قرار می‌دهند و در صورتی که فرد نتواند بدهی خود را به این شرکت‌ها بازپرداخت کند، خانه فروخته می‌شود و شرکت مزبور طلب خود را وصول می‌کند. این شرکت‌ها هرگز خانه را به تملک خود در نمی‌آورند. سود این شرکت‌ها در ازای پرداخت وام بسیار بالاتر از نظام بانکی آن کشور است. مثلا در انگلیس که نرخ سود شبکه بانکی چهار تا شش‌درصد است نرخ سود این شرکت‌ها حدود 14 تا 16‌درصد محاسبه می‌شود. مدت زمان پرداخت اقساط وام هم زیر یک‌سال است. این شرکت‌ها که با نام شرکت‌های پرداخت وام‌های مصرفی کوتاه‌مدت شناخته می‌شوند حق جذب سپرده را ندارند و از محل سرمایه خود اقدام به تامین اعتبار می‌کنند. در واقع مشتریان این گروه از شرکت‌ها افرادی هستند که واجد شرایط دریافت وام مسکن از بانک‌ها نیستند. حجم فعالیت این شرکت‌ها بسیار کم است به‌طوری که گردش مالی‌شان از یک میلیارد دلار تجاوز نمی‌کند، حتی کل سرمایه آنها، بیشتر از صد میلیون دلار نیست. حالا این شرکت‌ها چند سالی است که سر از بازار ایران درآورده‌اند و با این وجود نحوه فعالیت‌شان چندان معلوم نیست. رشد این شرکت‌ها که روزبه‌روز بر تعدادشان هم افزوده می‌شود به این دلیل است که نیاز به دریافت وام در سال‌های اخیر شدت یافته است. بانک‌ها در طول چند سال گذشته به دلیل پرداخت انواع و اقسام وام‌های مورد نظر دولت قدرت وام‌دهی خود را از دست داده‌اند. آخرین آمار موجود نشان می‌دهد بانک‌ها بیش از 110‌درصد منابع خود را تسهیلات داده‌اند. یعنی علاوه بر کل منابع جذب شده، 10‌درصد نیز از خزانه بانک مرکزی برداشت کرده‌اند. حالا دیگر توانی برای بانک‌ها جهت پرداخت تسهیلات نمانده پس طبیعی است که چنین شرکت‌هایی ایجاد شوند تا پاسخگوی نیاز مالی مردم باشند و البته کار و بارشان هم سکه شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.