|

عصر پسا اپلیکیشن و نقش‌آفرینی ایجنت‌های خودمختار

گزارشی از سخنرانی مهدی صفری، مدیرعامل پلتفرم هوش مصنوعی هلیکس‌ورلد در دومین رویداد ملی روز هوش مصنوعی

عصر پسا اپلیکیشن و نقش‌آفرینی ایجنت‌های خودمختار

دومین رویداد ملی روز هوش مصنوعی، ۲۶ آبان‌ماه ۱۴۰۵ به همت آزمایشگاه پژوهشی یادگیری عمیق دانشگاه تهران و انجمن علمی دانشجویی این دانشکده و با حمایت پلتفرم هوش مصنوعی «هلیکس‌ورلد»، در تالار علامه امینی دانشگاه تهران برگزار شد. این رویداد میزبان طیف وسیعی از فعالان، پژوهشگران، شرکت‌های دانش‌بنیان و دانشجویان علاقه‌مندان به حوزه هوش مصنوعی بود تا به بررسی تازه‌ترین تحولات، چالش‌ها و چشم‌اندازهای این فناوری پرداخته شود.

 

 

ضرورت کوچ به معماری‌های مبتنی بر قصد

مهدی صفری، مدیرعامل هلیکس‌ورلد یکی از سخنرانان رویداد روز هوش مصنوعی بود که در آن به ویژگی‌های جهان دیجیتال پس از ظهور هوش مصنوعی پرداخت. صفری با طرح این پرسش که آیا زمان وداع با اپلیکیشن‌های سنتی فرا رسیده است یا خیر، سخنرانی خود را آغاز کرد. او با اشاره به تحولات دهه گذشته و تلاش شرکت‌های فناوری برای جذب کاربران از طریق طراحی ظاهری جذاب و اسکرول بیشتر، تأکید کرد که جهان فناوری اکنون وارد عصر «پسا اپلیکیشن» (Post-Application) شده است؛ جایی که ابزارهای جستجو جای خود را به «ایجنت‌های خودمختار» می‌دهند.

به گفته مدیرعامل هلیکس‌ورلد، تفاوت بنیادین میان دستیارهای هوشمند نسل پیشین (مانند نسخه‌های اولیه چت‌جی‌پ‌تی) و ایجنت‌های خودمختار در میزان عاملیت آن‌هاست. دستیارهای هوشمند قدم‌به‌قدم بر اساس دستورات کاربر عمل می‌کنند، در حالی که ایجنت‌های واقعی با دسترسی به داده‌ها، هویت و ترجیحات کاربر، قادرند فرآیندهای پیچیده از جمله برنامه‌ریزی سفر، رزرو پرواز، تنظیم جلسات و حتی مدیریت تعاملات را به صورت سرتاسری و مستقل به سرانجام برسانند.

 

مرگ سئو و ظهور بهینه‌سازی هوش مصنوعی

مهدی صفری در بخش دیگری از سخنان خود، چالش‌های پیش روی این پارادایم‌شیفت را در سه محور خلاصه کرد: مرگ سئو (SEO) و ظهور بهینه‌سازی هوش مصنوعی (AIO)، گذار از طراحی بصری به «معماری مبتنی بر قصد» (Intent-Based Architecture)  برای تسهیل مسیر ایجنت‌ها به سوی اهداف، و چالش خطیر امنیت، حریم خصوصی و تعیین مسئولیت حقوقی در تصمیم‌گیری‌های خودکار ایجنت‌ها. او در بخش‌هایی از سخنرانی تاکید کرد: «در دنیایی که امروز در آن زندگی می‌کنیم، پلتفرم‌ها دیگر صرفاً محیط‌های ساکن و ثابتی نیستند که کاربران بخواهند تنها با آن‌ها تعامل کنند. از نگاه من، دوران تنهایی اپلیکیشن‌ها به سر رسیده است. دلیل این موضوع آن است که ما اکنون در آستانه ورود به عصر «پسا ‌اپلیکیشن» قرار داریم؛ دورانی که در آن، ابزارهای جستجوی سنتی جای خود را به «ایجنت‌ها» یا همان دستیاران خودمختار می‌دهند تا کارهای پیچیده را به صورت خودکار و مستقل برای ما انجام دهند.»

به گفته او، برای ایجنت‌ها شرایط کاملاً متفاوت است؛ از آنجا که ایجنت‌ها بر اساس هدف نهایی کاربر فکر و برنامه‌ریزی می‌کنند، وظیفه اصلی ما این خواهد بود که مسیر حرکت آن‌ها را تا رسیدن به آن هدف تا جای ممکن هموار و ساده کنیم.

صفری با اشاره به اینکه این کار می‌تواند با ابزارهای مختلفی نظیر APIها، پروتکل‌های MCP و هر فناوری دیگری انجام شود، توضیح داد: «در واقع، رقابت میان غول‌های فناوری دنیا بر سر همین موضوع جریان دارد؛ این رقابت دیگر بر سر تعامل گام‌به‌گام انسان با سیستم نیست (اینکه کاربر مسیر طولانی و پرپیچ‌وخمی را از نقطه A به B و C برود)، بلکه مبارزه‌ای است تا ایجنت بتواند با هوشمندی، مستقیم و بدون اتلاف وقت، کاربر را به هدف نهاییش برساند. هر شرکتی که در این زمینه موفق‌تر عمل کند، برنده این میدان خواهد بود.»

مدیرعامل هلیکس‌ورلد در بخش پایانی صحبت‌های خود با تاکید بر این نکته که آینده متعلق به پلتفرم‌ها و سیستم‌هایی است که به جای گرفتن زمان کاربران، آن را به انسان بازگردانند، تاکید کرد: «برگ برنده در دست کسی خواهد بود که هنگام طراحی پلتفرم‌های آینده، این پرسش کلیدی را مطرح کند، در دنیایی که دیگر هیچ‌کس نیازی به باز کردن اپلیکیشن‌ها نخواهد داشت، چطور می‌توان ارزش محصول را دوچندان کرد؟  و آینده را بدون شک کسانی رقم می‌زنند که جرات داشته باشند این ساختارها و الگوهای کهنه را به چالش بکشند.»

22

 

تبادل دیدگاه در پنل تخصصی: از ضرورت تغییر نگرش تا شکاف صنعت و دانشگاه

در بخش دیگری از رویداد، پنل تخصصی هوش مصنوعی با حضور جمعی از فعالان صنعت و دانشگاه برگزار شد؛ فرصتی مغتنم برای تبادل دیدگاه‌ها، طرح پرسش‌ها و بررسی ابعاد مختلف تحولات هوش مصنوعی که موضوعات کلیدی آن در سه سطح «نیازها»، «داده‌ها» و «پرورش مهارت‌ها» و ضرورت هم‌افزایی بیشتر میان صنعت و دانشگاه متمرکز بود.

33

مسلم تقی‌زاده، مشاور استراتژی هوش مصنوعی و تحول دیجیتال که مدیریت این پنل را بر عهده داشت، در حاشیه رویداد درباره نقطه ورود سازمان‌ها به حوزه هوش مصنوعی گفت: «تحول واقعی در یک سازمان زمانی رخ می‌دهد که نگرش مجموعه‌ای نسبت به حوزه‌های دیجیتال و هوش مصنوعی، کاملاً با فناوری هم‌سو شود. شکل‌گیری چنین نگرشی در گروی شناخت، نگاه مثبت و انعطاف‌پذیری مدیران ارشد سازمان است؛ به گونه‌ای که در برابر فناوری مقاومت نکنند. پس از ایجاد این بسترسازی فکری، سازمان‌ها برای ورود هدفمند به این حوزه نیازمند تدوین نقشه راه هستند؛ در این راستا، ما با دو مسیر مجزا روبه‌رو هستیم: نخست، نقشه راه تحول دیجیتال و دوم، نقشه راه تحول هوش مصنوعی.»

تقی‌زاده افزود: «برای اینکه درگیر فرآیندهای طولانیِ تدوین سند نشویم، معمولاً پیشنهاد می‌شود روی پروژه‌های زودبازده یا همان کویک‌وین‌ (Quick Win) تمرکز کنیم؛ پروژه‌هایی که پیاده‌سازی آن‌ها در دنیای امروز دیگر یک مزیت فناورانه محسوب نمی‌شود، بلکه به امری بدیهی و پایه‌ای مانند داشتن «میز و صندلی» تبدیل شده است.»

همچنین دکتر جعفر زمانی، استاد دانشگاه استنفورد و استادیار گروه هوش مصنوعی دانشگاه تهران، به عنوان دیگر سخنران این پنل، بر چالش ارتباط میان دانشگاه و صنعت و موضوع نگهداشت نخبگان تأکید کرد.

این پژوهشگر حوزه هوش مصنوعی در حاشیه برگزاری رویداد ضمن بیان این موضوع که ارتباط میان دانشگاه و صنعت در کشور ما در مقایسه با کشورهای توسعه‌یافته ضعیف‌تر است و نیازمند تقویتی جدی است، عنوان کرد: «یکی از راهکارهای مؤثر در این زمینه، گنجاندن مسائل و چالش‌های واقعی صنعت در فرآیند آموزش است؛ به گونه‌ای که دانشجویان با انجام پروژه‌های کاربردی، مستقیماً با نیازهای صنعتی درگیر شوند. از سوی دیگر، دانشگاهیان باید ارتباط مستمری با بدنه صنعت داشته باشند و بخش صنعت نیز با اشتیاق از این هم‌افزایی استقبال کند.

به گفته او، نگاه به تجربیات جهانی نشان می‌دهد که بسیاری از بزرگ‌ترین استارتاپ‌های سیلیکون‌ولی از دل دانشگاه استنفورد بیرون آمده‌اند و حتی دانشجویان مقطع کارشناسی نیز توانسته‌اند بنیان‌گذار چنین شرکت‌های بزرگی باشند. ما نیز می‌توانیم با الگوبرداری از همین رویکرد، در مسیر پیوند واقعی صنعت و دانشگاه گام برداریم.

وی در خصوص حفظ نخبگان در کشور نیز خاطرنشان کرد: «اگر بتوانیم فضایی مبتنی بر استانداردهای صنعتی و پویایی‌های واقعی ایجاد کنیم، بستر مناسبی فراهم می‌شود تا به نخبگان و استعدادهای برتر کشور بهای واقعی بدهیم. با ایجاد جایگاه‌های شغلی متناسب، ارزش‌آفرینی برای دستاوردهای آنان و فراهم کردن فضایی آزاد برای ارائه و استمرار فعالیت‌های حرفه‌ای‌شان، می‌توانیم امیدواری زیادی به حفظ سرمایه‌های انسانی در کشور داشته باشیم؛ درست همان رویکردی که کشورهای پیشرفته در پیش می‌گیرند. اگر بتوانیم حتی درصد قابل‌توجهی از این نخبگان را در کشور حفظ کنیم، گام بسیار بزرگ و ارشمندی برداشته‌ایم.»

 

رونمایی از «دستنامه حکمرانی هوش مصنوعی»

در بخش پایانی دومین رویداد ملی روز هوش مصنوعی، آیین رونمایی از کتاب «دستنامه حکمرانی هوش مصنوعی» برگزار شد؛ رویدادی که به عنوان گامی مؤثر، فرصتی مغتنم برای توجه هرچه بیشتر به ابعاد سیاست‌گذاری، راهبری کلان و حکمرانی اخلاقی و ساختاری در مسیر توسعه و به‌کارگیری فناوری هوش مصنوعی در کشور فراهم آورد.

 

گزارش ویدئویی این رویداد را می‌توانید در این آدرس: aparat.com/v/ada7qvj مشاهده کنید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.