راهنمای مواجهه با شوک روانی در شرایط بحران؛ از شناخت علائم تا کمک‌های فوری

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

در شرایط بحران و حوادث ناگهانی، برخی افراد ممکن است دچار شوک روانی شوند؛ حالتی که در آن بدن و ذهن توانایی پردازش لحظه را از دست می‌دهد. آگاهی از نشانه‌های این وضعیت و دانستن نحوه کمک‌رسانی اولیه می‌تواند در کاهش آسیب‌های جسمی و روانی نقش مهمی داشته باشد.

فرد در زمان شوکه شدن در زمان بحران و شرایط جنگی ممکن است احساس کند از خود یا محیط اطراف جدا شده و قادر به فکر کردن یا واکنش مناسب نیست. این وضعیت به عنوان یک اورژانس روانی شناخته می‌شود و نیازمند توجه و اقدام فوری است.

نشانه‌های شوک

شوک می‌تواند با علائم فیزیکی و رفتاری همراه باشد. از جمله علائم فیزیکی آن می‌توان به رنگ‌پریدگی شدید، پوست سرد و مرطوب، لرزش بدن، نبض ضعیف و تند، تنفس سطحی و نامنظم و همچنین تهوع یا سرگیجه اشاره کرد.

از نظر رفتاری و ذهنی نیز ممکن است فرد دچار گیجی و منگی شود، نتواند صحبت کند یا به اطرافیان پاسخ دهد، به یک نقطه خیره بماند، گریه یا خنده بی‌اختیار داشته باشد، دچار بی‌حسی عاطفی شود و هیچ احساسی نشان ندهد، یا با سردرگمی و به‌هم‌ریختگی ذهنی مواجه شود و حتی حرف‌های اطرافیان را نشنود.

کمک‌های فوری در زمان شوک

در صورت مواجهه با فردی که در شرایط جنگی و حملات هوایی دچار شوک شده است، نخستین اقدام انتقال او به محل امن است. در صورتی که خطراتی مانند انفجار یا تیراندازی وجود داشته باشد، باید ابتدا فرد را به محل امن منتقل کرد. سپس می‌توان او را در حالت نشسته یا درازکش قرار داد و در صورتی که ضربه‌ای به سر وارد نشده باشد، پاهای او را کمی بالا آورد.

همچنین توصیه می‌شود با فرد دچار شوک با جملات کوتاه و واضح صحبت شود و با صدایی آرام و محکم به او اطمینان داده شود که تنها نیست. استفاده از جملاتی مانند «من پیش تو هستم»، «امن هستی» و «نفس بکش» می‌تواند کمک‌کننده باشد. در مقابل، جملاتی مانند «هیچ اتفاقی نیفتاده» یا «قوی باش» توصیه نمی‌شود.

از دیگر اقدامات مؤثر می‌توان به گرم نگه داشتن فرد اشاره کرد؛ چرا که شوک معمولاً با افت دمای بدن همراه است. در صورت امکان می‌توان از پتو یا لباس گرم برای پوشاندن فرد استفاده کرد.

تمرین تنفس آرام نیز می‌تواند به کاهش علائم کمک کند. برای این کار می‌توان از فرد خواست با راهنمایی اطرافیان نفس عمیق بکشد؛ به‌طوری که از بینی هوا را وارد کرده و از دهان خارج کند.

در صورتی که فرد هوشیار باشد و توانایی بلع داشته باشد، می‌توان مقدار کمی آب یا نوشیدنی شیرین مانند چای شیرین به او داد، زیرا شوک ممکن است با کاهش قند خون همراه شود.

همچنین توصیه می‌شود فرد تا زمان برطرف شدن علائم شوک تنها گذاشته نشود و حتی پس از بهبود نسبی نیز مدتی در کنار او حضور داشته باشند.

اقداماتی که نباید انجام شود

در مواجهه با فرد دچار شوک، برخی رفتارها می‌تواند وضعیت او را بدتر کند. از جمله این اقدامات می‌توان به سیلی زدن برای به هوش آوردن فرد، داد زدن، ایجاد حرکات ناگهانی در بدن او، خوراندن اجباری غذا یا نوشیدنی و تنها گذاشتن فرد اشاره کرد. همچنین استفاده از جملاتی که فرد را سرزنش یا تحقیر کند، می‌تواند شرایط روانی او را تشدید کند.

مراقبت‌های پس از شوک

پس از کاهش علائم اولیه، بهتر است به فرد اجازه داده شود در صورت تمایل درباره احساسات خود صحبت کند، اما نباید او را مجبور به بیان تجربه‌اش کرد. تأیید احساسات فرد و یادآوری اینکه ترس در چنین شرایطی طبیعی است، می‌تواند به آرامش او کمک کند.

همچنین سپردن کارهای ساده به فرد، مانند آوردن یک لیوان آب یا جمع کردن یک وسیله، می‌تواند به بازگشت تدریجی او به شرایط عادی کمک کند.

لزوم مراجعه به مراکز درمانی در برخی موارد

در صورتی که علائمی مانند بیهوشی طولانی‌مدت، عدم واکنش به صدا، تشنج، مشکلات شدید تنفسی، خونریزی داخلی یا خارجی، ضربان بسیار ضعیف قلب، استفراغ مکرر یا تداوم گیجی و منگی پس از چند ساعت مشاهده شود، لازم است فوراً از خدمات اورژانس استفاده شود و شماره اورژانس در کشور ۱۱۵ است.

واکنش کودکان در شوک

کودکان در شرایط بحران ممکن است سریع‌تر دچار شوک شوند و واکنش‌های متفاوتی نشان دهند. در چنین مواقعی توصیه می‌شود کودک در آغوش گرفته شود، با صدایی آرام برای او شعر یا لالایی خوانده شود و به او اطمینان داده شود که تنها نیست.

همچنین پس از عبور از مرحله شوک، انجام فعالیت‌هایی مانند نقاشی یا بازی می‌تواند به کودک کمک کند احساسات خود را بیان کرده و آرامش بیشتری پیدا کند.

آخرین اخبار جامعه را از طریق این لینک پیگیری کنید.