گوگل‌ارث ایرانی در راه است

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

گوگل‌ارث ایرانی حالا در مرحله آزمایش است. «ایران‌زمین»، سامانه‌ای که پژوهشگاه فضایی ایران آن را برای ارائه داده‌های مکانی و ماهواره‌ای توسعه داده، قرار است به‌زودی رونمایی شود؛ سامانه‌ای که به گفته نادر مکاری، سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران، بخشی از خلأ ایجادشده در دسترسی به گوگل‌ارث را پوشش می‌دهد و قرار است در دو سطح عمومی و تجاری در اختیار کاربران قرار گیرد.

مکاری در نشست خبری هفته جهانی فضا با اشاره به توسعه این سامانه گفت «ایران‌زمین» اکنون در مرحله تست قرار دارد و دموی آن نیز آماده شده است. به گفته او، محدودیت و قطع‌شدن دسترسی به گوگل‌ارث از دلایل توسعه این سامانه بوده است.

نسخه عمومی ایران‌زمین برای دسترسی کاربران به داده‌های مکانی و ماهواره‌ای طراحی شده و در نسخه تجاری، علاوه بر داده‌ها، ابزارهای مختلف پردازش اطلاعات فضایی نیز در اختیار کاربران قرار می‌گیرد.

داده فضایی، ماده خام اقتصاد دیجیتال

اما ایران‌زمین تنها پروژه پژوهشگاه فضایی ایران برای نزدیک‌تر کردن داده‌های فضایی به کاربردهای اقتصادی نیست. مکاری در این نشست، اقتصاد فضا را یکی از پایه‌های اقتصاد دیجیتال دانست و توضیح داد که اقتصاد دیجیتال به داده نیاز دارد و یکی از مسیرهای تأمین این داده، ماهواره‌ها هستند. داده خام ماهواره‌ای پس از پردازش به خدمت تبدیل می‌شود و از دل این خدمات، امکان شکل‌گیری کسب‌وکار و اقتصاد فراهم می‌شود.

در همین راستا، پژوهشگاه فضایی پلتفرم «راز» را نیز برای یکپارچه‌سازی سامانه‌های کاربردی خود در حوزه سنجش از دور توسعه داده است. این پلتفرم قرار است داده‌های مختلف فضایی و ابزارهای پردازشی را در یک بستر تجمیع کند و امکان دسترسی پژوهشگران و دانشگاهیان به داده‌ها و توسعه الگوریتم‌های هوش مصنوعی را فراهم آورد.

مکاری همچنین از آغاز فعالیت «سکوی هوشمند اقتصاد فضا» خبر داده که قرار است بستری برای تحلیل‌های اقتصادی صنعت فضا باشد.

تمرکز بر کاربرد داده‌های فضایی بخشی از تغییر رویکرد پژوهشگاه فضایی ایران است؛ رویکردی که در آن قرار است توسعه فناوری صرف، جای خود را به توسعه فناوری کاربردمحور بدهد و صنعت فضایی بتواند به نیازهای دستگاه‌ها و بخش‌های مختلف پاسخ دهد.

در همین چارچوب، ایجاد پژوهشکده کاربردها نیز در دستور کار قرار گرفته است. قرار است سامانه‌های توسعه‌یافته در این بخش در حوزه‌هایی مانند پایش، نظارت، پیش‌بینی و تصمیم‌گیری مورد استفاده دستگاه‌ها و صنایع قرار گیرند.

از پرتاب تا کاهش هزینه شکست

این تغییر رویکرد فقط به داده‌های ماهواره‌ای محدود نیست. پژوهشگاه فضایی ایران دو نرم‌افزار شبیه‌ساز سه‌بعدی نیز توسعه داده است که می‌توانند پیش از پرتاب برای ارزیابی عملکرد مأموریت مورد استفاده قرار گیرند و پس از پرتاب نیز به‌عنوان ابزار کمکی در اختیار مرکز کنترل مأموریت قرار بگیرند.

هدف از توسعه این شبیه‌سازها کاهش ریسک و هزینه شکست مأموریت‌های فضایی عنوان شده است؛ مسئله‌ای که با توجه به هزینه بالای شکست در اقتصاد فضا اهمیت دارد.

مکاری با اشاره به تغییر رویکرد صنعت فضایی در جهان گفت نسل جدید پرتابگرها به سمت استفاده از سوخت‌های ارزان‌تر و انجام مأموریت‌های تکرارپذیر حرکت کرده‌اند و اقتصاد به یکی از مبناهای اصلی توسعه فناوری فضایی تبدیل شده است. به گفته او، این تغییر تنها به پرتابگرها محدود نیست و بلوک‌های انتقال مداری را نیز دربر می‌گیرد.

شعار امسال هفته جهانی فضا نیز «انقلاب ماهواره‌برها» انتخاب شده است؛ شعاری که از نگاه پژوهشگاه، بر فراهم‌شدن دسترسی آسان، ارزان و اقتصادی به فضا برای ارائه مستمر خدمات فضاپایه به صنایع مختلف تأکید دارد.

پژوهشگاه پس از جنگ؛ پروژه‌های بازتعریف‌شده

بخشی از صحبت‌های سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران نیز به تأثیر جنگ بر فعالیت این مجموعه اختصاص داشت. به گفته مکاری، بخشی از ساختمان‌ها و تجهیزات پژوهشگاه آسیب دیده و فعالیت‌های این مجموعه برای مدتی متوقف شده است. با این حال، برخی پروژه‌ها متناسب با شرایط جدید بازتعریف شده‌اند و در فناوری‌های مورد استفاده و شیوه اجرای پروژه‌ها نیز تغییراتی ایجاد شده است.

مکاری درباره میزان خسارت‌های واردشده نیز گفت به دلایلی امکان اعلام رقم دقیق خسارت وجود ندارد و این مسئله ناشی از نبود داده در پژوهشگاه نیست.

با وجود این آسیب‌ها، به گفته او پروژه‌های پژوهشگاه ادامه پیدا کرده‌اند و در کنار آنها پروژه‌ها و فناوری‌های جدیدی نیز در دستور کار قرار گرفته است.

یکپارچه‌سازی سامانه‌های کاربردی، توسعه ایران‌زمین و راه‌اندازی مرکز رشد فضایی از جمله برنامه‌های این دوره پژوهشگاه است. مرکز رشد فضایی نیز با هدف افزایش حضور پژوهشگران و شرکت‌های نوپا در صنعت فضایی و توسعه زیست‌بوم این حوزه راه‌اندازی می‌شود.

برنامه‌های راهبردی پژوهشگاه از جمله ماهواره‌های پارس ۳، ناهید ۳ و سامان نیز همچنان در حال توسعه هستند.

در کنار این پروژه‌ها، پژوهشگاه برنامه‌هایی برای ترویج حوزه فضایی نیز دنبال می‌کند که از جمله آنها می‌توان به هنرستان فضایی، تولید فیلم‌های فضایی و انتشار مجلات فضایی اشاره کرد.

در مجموع، آنچه از برنامه‌های اعلام‌شده پژوهشگاه فضایی ایران برمی‌آید، تغییر تمرکز این مجموعه از توسعه فناوری به سمت استفاده از فناوری و داده فضایی برای پاسخ به نیازهای مختلف است؛ مسیری که «ایران‌زمین»، «راز»، پژوهشکده کاربردها و ابزارهای شبیه‌سازی بخشی از زیرساخت‌های آن را تشکیل می‌دهند.