محاسبه حجم اینترنت همراه اول زیر ذره‌بین خبرنگاران

شفاف‌سازی مدل‌های محاسبه ترافیک
در این نشست، مصطفی درجزی، معاون تجاری همراه اول، ریشه اصلی التهابات و ابهامات اخیر در فضای مجازی پیرامون حجم بسته‌های اینترنت را «عدم آگاهی دقیق مشترکان از قوانین و مقررات پیچیده شارژینگ (تعرفه محاسبه مصرف)» دانست. وی تاکید کرد که اپراتورها نقشی در تعیین این ضرایب ندارند و سیستم شارژینگ دقیقا بر اساس مصوبات نهادهای بالادستی نظیر سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی و شورای عالی فضای مجازی عمل می‌کند.
معاون تجاری همراه اول با تشریح لایه‌های مختلف محاسبه ترافیک گفت: در حال حاضر بر اساس قوانین ابلاغی، ترافیک پلتفرم‌های آموزشی مانند «شاد» کاملا رایگان، پیام‌رسان‌های داخلی تاییدشده با تعرفه 25 درصد (یک‌چهارم) و وب‌سایت‌ها و پلتفرم‌های داخلی که IP آن‌ها در سامانه مرکز ملی فضای مجازی ثبت شده باشد، با تعرفه ۳۷ درصد (حدود یک‌سوم) محاسبه می‌شوند. سایر مصارف از جمله سایت‌های بین‌المللی و پلتفرم‌های داخلی ثبت‌نشده، به‌صورت تمام‌بها محاسبه می‌گردند.
وی برای روشن شدن دلیل تصور کاربران مبنی بر زود تمام شدن بسته‌ها، به مدل‌های تجاری پلتفرم‌های نمایش خانگی اشاره کرد و افزود: کاربران برای تماشای فیلم دو حق انتخاب دارند؛ یا اشتراک ماهانه پلتفرم را خریداری می‌کنند که در این صورت ترافیک آ‌نها با تعرفه ۳۷ درصد محاسبه می‌شود و یا بدون خرید اشتراک فیلم می‌بینند که در این حالت، ترافیک به‌صورت تمام‌بها محاسبه شده و اپراتور هزینه اشتراک را مستقیما به پلتفرم پرداخت می‌کند. اما عدم اطلاع کاربر از اینکه در حالت بدون اشتراک ترافیک او تمام‌بها محاسبه می‌شود، این شائبه را ایجاد می‌کند که حجم بسته اینترنت زودتر از موعد به پایان رسیده است.

کیلوبایتی بیشتر از بسته مشترک کسر نخواهد شد
در بخش بعدی این نشست، حامد جعفری، مدیرکل توسعه محصولات و خدمات اپراتوری به تشریح دقیق و فنی مکانیزم کسر ترافیک پرداخت: معادله کسر حجم در سیستم شارژینگ ما کاملا شفاف و قطعی است. به ازای هر ۱۰۰ مگابایت مصرف در پیام‌رسان‌های داخلی مورد تایید تنها ۲۵ مگابایت از بسته مشترک کسر می‌شود. برای وب‌سایت‌ها و پلتفرم‌های داخلی منتخب نیز این عدد دقیقا ۳۷ مگابایت (۳۷ درصد) است. مابقی مصارف، شامل ترافیک بین‌الملل، با تعرفه تمام‌بها محاسبه می‌شوند و به صراحت اعلام می‌کنیم که در بدترین حالت ممکن، کسر ترافیک معادل مصرف واقعی است و به هیچ‌وجه حتی یک کیلوبایت بیشتر از حجم دانلودی، از بسته مشترک کسر نخواهد شد.
یکی از ابهامات، دلیل تمام‌بها شدن ترافیک برخی سایت‌ها و اپلیکیشن‌های داخلی بود. مدیرکل محصولات همراه اول توضیح داد که سرویس‌های داخلی باید IP و URL خود را در سامانه سازمان فناوری اطلاعات ثبت و پس از تایید، اطلاعاتشان در اختیار اپراتورها قرار گیرد. اگر سرویسی ثبت‌نام نکرده باشد یا IP خود را به‌روزرسانی نکند، ترافیک آن ناشناس و تمام‌بها محاسبه می‌شود.

پایش چندلایه و پایان شایعه «حجم خوری اینترنت»
جعفری با رد قاطعانه شایعات مربوط به کم‌فروشی اینترنت، به مکانیزم‌های سخت‌گیرانه نظارتی اشاره کرد و افزود: ما دو لایه نظارت مستمر داریم. در داخل اپراتور، پیش از پیاده‌سازی هر تعرفه‌ای، تست‌های مفصلی انجام می‌شود و تیم‌های تضمین و کنترل تقلب مدام سیستم را پایش می‌کنند. در لایه خارج از اپراتور نیز، سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی از طریق سامانه ۱۹۵ به شکایات رسیدگی کرده و تیم‌های فنی رگولاتوری به صورت دوره‌ای با استفاده از تجهیزات خاص، سیستم شارژینگ ما را اعتبارسنجی و صحت‌سنجی می‌کنند. بررسی تمامی شکایات سال‌های اخیر نشان می‌دهد که تاکنون هیچ خطای سیستمی در شارژینگ همراه اول که منجر به تضییع حق مشترک شود، وجود نداشته است.
مدیرکل محصولات همراه اول در پایان سخنان خود، ابزار اصلی شفافیت را برنامه «همراه من» دانست و گفت: ما در زمان خرید بسته از طریق پیامک به مشترک اطلاع‌رسانی می‌کنیم. علاوه بر این، لیست کامل سایت‌های مشمول تعرفه ترجیحی در پورتال همراه اول قرار داده شده است. با این حال، مطمئن‌ترین راهکار، مراجعه مشترکان به بخش عملکرد مصرف در اپلیکیشن همراه من است. در این بخش، کاربر می‌تواند با ذکر تاریخ، ساعت و دقت مگابایت ببیند که ترافیک مصرفی‌اش داخلی محاسبه شده یا بین‌الملل.

راستی‌آزمایی سیستم شارژینگ همراه اول
نقطه اوج این نشست خبری، برگزاری یک تست زنده و عملیاتی پیش چشم خبرنگاران بود تا فرآیند کسر ترافیک به صورت شفاف راستی‌آزمایی شود. یکی از کارشناسان فنی همراه اول، با اتصال یک گوشی تلفن همراه به صفحه نمایش سالن، اجرای این سناریو را بر عهده گرفت.
وی پیش از آغاز دانلود، وارد برنامه «همراه من» شد تا حجم اولیه بسته اینترنت را به خبرنگاران نشان دهد و گفت: همان‌طور که مشاهده می‌کنید، این کاربر یک بسته ۷ روزه ۴ گیگابایتی دارد که در حال حاضر حدود 3 گیگ و 990 مگابایت از ترافیک عادی (بین‌الملل) آن باقی مانده است.
پس از نمایش حجم اولیه، تست با دانلود یک فایل از وب‌سایت داخلی شروع شد. پس از اتمام دانلود، کارشناس همراه اول بلافاصله گوشی را روی «حالت پرواز»  قرار داد و دلیل این اقدام فنی را این‌گونه تشریح کرد: برای اینکه بتوانیم میزان دقیق کسر حجم مربوط به یک فایل خاص را ببینیم، باید گوشی روی حالت پرواز قرار گیرد تا مصرف اینترنت قطع شود. در حالت عادی، اپلیکیشن‌های فعال در پس‌زمینه گوشی مدام در حال مصرف اینترنت بین‌الملل هستند و همین امر باعث می‌شود کاربر تصور کند حجم فایل دانلودی او بیشتر محاسبه شده است.
در پایان این تست، نتایج نشان داد که کسر ۳۷ درصدی ترافیک برای سایت‌های داخلی با دقت کامل اعمال می‌شود. در ادامه نیز یک فایل ۱۰۰ مگابایتی از یک سایت خارجی دانلود شد و دقیقا ۱۰۰ مگابایت از حجم بسته اینترنت کسر شد.