روانشناسی در روابط بینالملل
دولتمردان چگونه فکر میکنند؟
بهتازگی کتابی در حوزه روابط بینالملل به فارسی ترجمه و روانه بازار نشر شده که میتوان آن را نمونه کمنظیری به شمار آورد. این کتاب «دولتمردان چگونه فکر میکنند؟ روانشناسی سیاست بینالملل» نام دارد. اوایل این هفته، از این کتاب در دفتر مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت امور خارجه رونمایی شد. نویسنده این کتاب، رابرت جرویس، صاحب تألیفات مهم و متعددی در حوزه روابط بینالملل است؛ ازجمله کتاب معروف برداشت و سوءبرداشت در سیاست بینالملل که نظریههای آن از دهه 70 میلادی تاکنون معتبر بوده است. رابرت جرویس در دهههای اخیر در روانشناسی سیاسی و کاربرد آن در روابط بینالملل پیشرو بوده است. او استاد روابط بینالملل دانشگاه کلمبیا و رئیس پیشین انجمن علوم سیاسی آمریکاست. ترجمه این کتاب را عباس ملکی، استاد دانشکده انرژی دانشگاه شریف و گروهی از همکارانش انجام دادهاند. کتاب حاضر مهمترین دیدگاههای جرویس را در این حوزه عرضه میکند. این کتاب به چهار بخش تقسیم شده و در مجموع 12 فصل دارد. بخش اول، بررسی اجمالی است از مفاهیم کلیدی و مباحث وابسته به آنها در روانشناسی سیاسی؛ بخش دوم دو روش شهودی و اریبدار به نام «نمایندگی» و «نظریه چشمانداز» را بررسی میکند؛ بخش سوم کاربردهای سیاست بینالمللی را در تعامل نظریه روانشناسی سیاسی و روابط بینالملل بیان میکند و بخش چهارم به جزئیات باورها و ادراک از ارتباط مشخص با موضوعات امنیت ملی میپردازد. هریک از فصلهای کتاب، پیشتر به صورت مقالاتی در مجلات علمی چاپ شدهاند؛ بنابراین هر فصل مقدمه و نتیجهگیری جداگانهای دارد. مترجم میگوید «رابرت جرویس در مقدمه کتاب، ارتباط و اتصال مقالات را بهخوبی انجام داده است». عباس ملکی، سرپرست گروه مترجمان این کتاب، درباره علت انتخاب این کتاب میگوید: «هم نویسنده در این زمینه متخصص است و هم متن کتاب کوتاه و گویاست». بهطور مشخص، برتری این کتاب بر سایر کتابهای موجود در این زمینه را میتوان به شرح زیر برشمرد: اول) جرویس بزرگترین واضع نظریات روانشناسی سیاسی است که اکنون در قید حیات است. دوم) نظریههای رفتاری درباره توجیه و تحلیل چگونگی تصمیمگیری رهبران و مسئولان تصمیمگیری در سطوح سیاسی کشورها، تاکنون نتایج درخشانی به همراه داشته است؛ مثلا تجزیهوتحلیل وضعیت روانی و روحیات صدامحسین میتواند تا اندازهای چرایی شروع جنگ ایران و عراق را برای ما مشخص کند. سوم) علوم تصمیمگیری جزء علوم میانرشتهای است که علاوه بر استفاده از نظریات سیاسی و روابط بینالملل، از ریاضیات و بهویژه نظریه بازیها کمک میگیرد. در این زمینه، جرویس بهخوبی در تبیین چگونگی و چرایی تصمیمگیری از سوی چند بازیگر مستقل و استراتژیهای انتخابی آنان برای رسیدن به یک بدهبستان (payoff) استفاده کرده است. چهارم) روابط بینالملل، درحالحاضر، شاید با مدل هرجومرج (chaotic model) تناسب و نزدیکی بیشتری داشته باشد. کتاب، به صورت مشخص، از موارد (cases) عینی و واقعی در تاریخ روابط میان ملتها و دیپلماسی بهره برده است. ملکی، استاد ارشد دانشگاه شریف و از دیپلماتهای باسابقه کشور که با گروهی از همکارانش ترجمه این کتاب را به ثمر رسانده، درباره آن میگوید: «این کتاب نشان میدهد که تنوع وسیع و پیچیدهای در رفتار انسان و روابط بینالملل وجود دارد؛ به علاوه، مطالب آن حاکی از آن است که انتظارات و نیازهای سیاسی و روانشناختی، محرکهای اصلی برداشتها در روابط بینالمللاند. «دولتمردان چگونه میاندیشند؟» توضیح میدهد که چگونه تصمیمگیران برای جستوجو و پردازش اطلاعات در عرصه سیاست خارجی و امنیت ملی از میانبرهای متعدد استفاده میکنند و چگونه برخی از رفتارها که از مقوله سوءبرداشتهاست، اغلب به شکست میانجامد. اهمیت این کتاب در چگونگی برخورد با تحولات سیاسی ـ اعم از سیاست داخلی و خارجیـ و همچنین روابط بینالملل است. نیاز به آشنایی با نظریههای جدید در رشتههایی مانند علوم سیاسی، علوم تصمیمگیری، روابط بینالملل و روانشناسی سیاسی انکارناپذیر است. این کتاب از این نظر اهمیت دارد که به خوانندگان نشان میدهد که از منظر روانشناسی سیاسی، بسیاری از رویدادهای سیاسی چرا رخ دادهاند؛ مثلا چرا هیتلر، با وجود معاهده برستـ لیتوفسک، به اتحاد شوروی حمله کرد؟ چرا اتحاد شوروی در مسئله خلیج خوکها، از مواضع خود عقبنشینی کرد؟ چرا ولادیمیر پوتین به شبهجزیره کریمه لشکرکشی کرد؟». برخی از مترجمان کتاب در رشته روابط بینالملل فعالیت میکنند و سالهاست در دانشگاههای کشور موضوعات و مفاهیم روابط بینالملل را تدریس میکنند. آنان آثاری در زمینههای سیاسی و بینالمللی نوشته و چاپ کردهاند. عباس ملکی میگوید: «این کتاب میتواند برای پژوهشگران منبع خوبی جهت تحقیق باشد. مطالعه آن به تصمیمگیران و دولتمردان نشان میدهد که چگونه تصمیمهای آنها ساخته شده و چه پیامدهایی دارد و سرانجام برای مخاطبان عمومی، این کتاب موجب آگاهی بیشتر در زمینه علم روابط بینالملل و علوم وابسته مانند تصمیمگیری، روانشناسی سیاسی و تاریخ میشود».انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، این کتاب را راهی بازار کرده است.
بهتازگی کتابی در حوزه روابط بینالملل به فارسی ترجمه و روانه بازار نشر شده که میتوان آن را نمونه کمنظیری به شمار آورد. این کتاب «دولتمردان چگونه فکر میکنند؟ روانشناسی سیاست بینالملل» نام دارد. اوایل این هفته، از این کتاب در دفتر مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت امور خارجه رونمایی شد. نویسنده این کتاب، رابرت جرویس، صاحب تألیفات مهم و متعددی در حوزه روابط بینالملل است؛ ازجمله کتاب معروف برداشت و سوءبرداشت در سیاست بینالملل که نظریههای آن از دهه 70 میلادی تاکنون معتبر بوده است. رابرت جرویس در دهههای اخیر در روانشناسی سیاسی و کاربرد آن در روابط بینالملل پیشرو بوده است. او استاد روابط بینالملل دانشگاه کلمبیا و رئیس پیشین انجمن علوم سیاسی آمریکاست. ترجمه این کتاب را عباس ملکی، استاد دانشکده انرژی دانشگاه شریف و گروهی از همکارانش انجام دادهاند. کتاب حاضر مهمترین دیدگاههای جرویس را در این حوزه عرضه میکند. این کتاب به چهار بخش تقسیم شده و در مجموع 12 فصل دارد. بخش اول، بررسی اجمالی است از مفاهیم کلیدی و مباحث وابسته به آنها در روانشناسی سیاسی؛ بخش دوم دو روش شهودی و اریبدار به نام «نمایندگی» و «نظریه چشمانداز» را بررسی میکند؛ بخش سوم کاربردهای سیاست بینالمللی را در تعامل نظریه روانشناسی سیاسی و روابط بینالملل بیان میکند و بخش چهارم به جزئیات باورها و ادراک از ارتباط مشخص با موضوعات امنیت ملی میپردازد. هریک از فصلهای کتاب، پیشتر به صورت مقالاتی در مجلات علمی چاپ شدهاند؛ بنابراین هر فصل مقدمه و نتیجهگیری جداگانهای دارد. مترجم میگوید «رابرت جرویس در مقدمه کتاب، ارتباط و اتصال مقالات را بهخوبی انجام داده است». عباس ملکی، سرپرست گروه مترجمان این کتاب، درباره علت انتخاب این کتاب میگوید: «هم نویسنده در این زمینه متخصص است و هم متن کتاب کوتاه و گویاست». بهطور مشخص، برتری این کتاب بر سایر کتابهای موجود در این زمینه را میتوان به شرح زیر برشمرد: اول) جرویس بزرگترین واضع نظریات روانشناسی سیاسی است که اکنون در قید حیات است. دوم) نظریههای رفتاری درباره توجیه و تحلیل چگونگی تصمیمگیری رهبران و مسئولان تصمیمگیری در سطوح سیاسی کشورها، تاکنون نتایج درخشانی به همراه داشته است؛ مثلا تجزیهوتحلیل وضعیت روانی و روحیات صدامحسین میتواند تا اندازهای چرایی شروع جنگ ایران و عراق را برای ما مشخص کند. سوم) علوم تصمیمگیری جزء علوم میانرشتهای است که علاوه بر استفاده از نظریات سیاسی و روابط بینالملل، از ریاضیات و بهویژه نظریه بازیها کمک میگیرد. در این زمینه، جرویس بهخوبی در تبیین چگونگی و چرایی تصمیمگیری از سوی چند بازیگر مستقل و استراتژیهای انتخابی آنان برای رسیدن به یک بدهبستان (payoff) استفاده کرده است. چهارم) روابط بینالملل، درحالحاضر، شاید با مدل هرجومرج (chaotic model) تناسب و نزدیکی بیشتری داشته باشد. کتاب، به صورت مشخص، از موارد (cases) عینی و واقعی در تاریخ روابط میان ملتها و دیپلماسی بهره برده است. ملکی، استاد ارشد دانشگاه شریف و از دیپلماتهای باسابقه کشور که با گروهی از همکارانش ترجمه این کتاب را به ثمر رسانده، درباره آن میگوید: «این کتاب نشان میدهد که تنوع وسیع و پیچیدهای در رفتار انسان و روابط بینالملل وجود دارد؛ به علاوه، مطالب آن حاکی از آن است که انتظارات و نیازهای سیاسی و روانشناختی، محرکهای اصلی برداشتها در روابط بینالمللاند. «دولتمردان چگونه میاندیشند؟» توضیح میدهد که چگونه تصمیمگیران برای جستوجو و پردازش اطلاعات در عرصه سیاست خارجی و امنیت ملی از میانبرهای متعدد استفاده میکنند و چگونه برخی از رفتارها که از مقوله سوءبرداشتهاست، اغلب به شکست میانجامد. اهمیت این کتاب در چگونگی برخورد با تحولات سیاسی ـ اعم از سیاست داخلی و خارجیـ و همچنین روابط بینالملل است. نیاز به آشنایی با نظریههای جدید در رشتههایی مانند علوم سیاسی، علوم تصمیمگیری، روابط بینالملل و روانشناسی سیاسی انکارناپذیر است. این کتاب از این نظر اهمیت دارد که به خوانندگان نشان میدهد که از منظر روانشناسی سیاسی، بسیاری از رویدادهای سیاسی چرا رخ دادهاند؛ مثلا چرا هیتلر، با وجود معاهده برستـ لیتوفسک، به اتحاد شوروی حمله کرد؟ چرا اتحاد شوروی در مسئله خلیج خوکها، از مواضع خود عقبنشینی کرد؟ چرا ولادیمیر پوتین به شبهجزیره کریمه لشکرکشی کرد؟». برخی از مترجمان کتاب در رشته روابط بینالملل فعالیت میکنند و سالهاست در دانشگاههای کشور موضوعات و مفاهیم روابط بینالملل را تدریس میکنند. آنان آثاری در زمینههای سیاسی و بینالمللی نوشته و چاپ کردهاند. عباس ملکی میگوید: «این کتاب میتواند برای پژوهشگران منبع خوبی جهت تحقیق باشد. مطالعه آن به تصمیمگیران و دولتمردان نشان میدهد که چگونه تصمیمهای آنها ساخته شده و چه پیامدهایی دارد و سرانجام برای مخاطبان عمومی، این کتاب موجب آگاهی بیشتر در زمینه علم روابط بینالملل و علوم وابسته مانند تصمیمگیری، روانشناسی سیاسی و تاریخ میشود».انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، این کتاب را راهی بازار کرده است.
