سران اتحادیه اروپا در قبرس جمع می شوند/ حل بحران انرژی فوری ترین دغدغه

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

سران اتحادیه اروپا در سایه جهش جهانی بهای انرژی و تشدید تبعات اقتصادی جنگ تجاوزکارانه ایالات متحده و رژیم صهیونیستی علیه ایران گردهم آمده‌اند تا برای بحرانی که از ماجراجویی‌های واشنگتن و تل‌آویو به اقتصاد و معیشت آن‌ها تحمیل شده، چاره‌جویی کنند.

دان یورگنسن کمیسر انرژی اتحادیه اروپا امروز پنجشنبه هشدار داد که حتی اگر این بحران همین فردا پایان یابد، قیمت‌های انرژی به سطح پیش از جنگ بازنخواهد گشت و اروپا باید خود را برای ماه‌ها و حتی سال‌های دشوار آماده کند. این هشدار در آستانه آغاز نشست رهبران کشورهای عضو اتحادیه اروپا در قبرس، به‌خوبی نشان می‌دهد که اروپا دیگر با یک شوک گذرا روبه‌رو نیست، بلکه با بحرانی فرسایشی دست به گریبان شده که مستقیم به جیب شهروندان و هزینه تولید در این قاره منتقل شده است.

آنتونیو کاستا رئیس شورای اروپا در دعوت‌نامه خود خطاب به سران اروپا تصریح کرد که آن‌ها باید درباره پاسخ اروپا به تحولات خاورمیانه، سهم این بلوک در کاهش تنش و صلح، آزادی کشتیرانی و نیز آثار قیمت بالای سوخت‌های فسیلی بر زندگی روزمره شهروندان و شرکت‌های اروپایی بحث کنند. به این ترتیب، خود دستور کار رسمی نشست قبرس نشان می‌دهد که بحران انرژی و تبعات جنگ علیه ایران به یکی از فوری‌ترین دغدغه‌های رهبران اروپایی تبدیل شده است.

کمیسیون اروپا نیز روز گذشته، با رونمایی از بسته تازه «اتحادیه انرژی» اعتراف کرد که ساختار انرژی اروپا همچنان در برابر شوک‌های خارجی آسیب‌پذیر است. در این سند آمده است که ۵۷ درصد انرژی مصرفی اروپا همچنان از سوخت‌های فسیلی وارداتی تأمین می‌شود و اتحادیه اروپا تنها در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۴۰ میلیارد یورو برای واردات این سوخت‌ها پرداخت کرده است.

کمیسیون افزود که از زمان آغاز جنگ در مارس ۲۰۲۶ و بسته‌شدن تنگه هرمز، ۲۴ میلیارد یوروی دیگر نیز به هزینه واردات سوخت فسیلی اروپا اضافه شده و آثار این وضعیت دست‌کم برای چند ماه ادامه خواهد داشت و از حوزه انرژی فراتر رفته و پیامدهای اقتصادی، اشتغالی و اجتماعی به همراه خواهد داشت.

فهرست اقداماتی که بروکسل روی میز گذاشته، بیشتر ناظر بر مهار فوری تبعات بحران است تا درمان ریشه‌ای آن. کمیسیون اروپا از انعطاف در روند پر کردن ذخایر گاز تا سقف ۱۰ درصد و حتی احتمال افزایش بیشتر آن سخن گفته، آزادسازی هماهنگ ذخایر نفتی از جمله سوخت جت و دیزل را مطرح کرده و وعده داده است «رصدخانه سوخت» را برای پایش ذخایر و تبادل داده‌ها ایجاد کند.

در همان سند تصریح شده که حدود ۴۰ درصد سوخت جت مصرفی اروپا وارداتی است و حدود نیمی از این واردات از تنگه هرمز عبور می‌کند. همین ارقام توضیح می‌دهد که چرا بحران کنونی برای اروپا فقط یک مسئله نفتی نیست و اکنون به حمل‌ونقل، زنجیره تأمین و فصل شلوغ سفرهای تابستانی نیز سرایت کرده است. از سویی بانک مرکزی اروپا در تازه‌ترین ارزیابی خود اعلام کرده که از پایان فوریه تاکنون قیمت نفت ۴۷ درصد و قیمت گاز اروپا ۵۲ درصد افزایش یافته است.

این نهاد پیش‌بینی متوسط تورم منطقه یورو در سال ۲۰۲۶ را به ۲.۶ درصد رسانده که نسبت به برآورد دسامبر ۰.۷ واحد درصد بالاتر است و علت اصلی آن را افزایش بهای انرژی ناشی از جنگ دانسته است. این در حالی است که رشد اقتصادی منطقه یورو برای سال جاری به ۰.۹ درصد کاهش یافته و نسبت به برآورد قبلی ۰.۳ واحد درصد پایین آمده است. بانک مرکزی اروپا همچنین پیش‌بینی کرده که تورم در سه‌ماهه دوم سال جاری به ۳.۱ درصد برسد.

شاخص‌های تازه اقتصادی نیز نشان می‌دهد که تبعات این بحران اکنون در عملکرد اقتصاد اروپا نمایان شده است. بر اساس گزارش مؤسسه اس‌اندپی گلوبال، شاخص ترکیبی مدیران خرید منطقه یورو در آوریل از ۵۰.۷ به ۴۸.۶ سقوط کرده و برای نخستین بار از اواخر ۲۰۲۴ وارد محدوده انقباض شده است.

این مؤسسه می‌گوید این عدد معادل افت حدود ۰.۱ درصدی تولید ناخالص داخلی فصلی پس از رشد ۰.۲ درصدی سه‌ماهه نخست است و بیشترین ضربه فعلا به بخش خدمات وارد شده است. در آلمان نیز شاخص ترکیبی به ۴۸.۳ کاهش یافته و برای نخستین بار در نزدیک به یک سال گذشته وارد محدوده انقباض شده است.

هم‌زمان، مؤسسه «ایفو» گزارش داده که ۷۸.۶ درصد شرکت‌های آلمانی اکنون ارزیابی آینده فعالیت خود را دشوار می‌دانند و این رقم در صنایع انرژی‌بر مانند شیمیایی به حدود ۹۵ درصد رسیده است. اندیشکده‌های اروپایی نیز تصویر روشنی از تنگنای بروکسل ارائه می‌کنند. شورای روابط خارجی اروپا تصریح کرده است که این بلوک راه‌حل فوری زیادی در اختیار ندارد و ناچار است هم‌زمان برای مهار آشفتگی بازار و کاهش تنش‌های سیاسی تلاش کند.

اندیشکده بروگل هم در ارزیابی خود از بحران انرژی ناشی از جنگ علیه ایران، هشدار داده است که اگر قیمت گاز دو برابر شود، فقط در ۱۲ ماه آینده حدود ۱۰۰ میلیارد یورو به هزینه واردات گاز اروپا افزوده خواهد شد. همین برآورد نشان می‌دهد که چرا بحث امروز سران اتحادیه اروپا در قبرس فقط درباره چند سنت افزایش قیمت در پمپ‌بنزین نیست، بلکه درباره فشار مستقیم بر بودجه دولت‌ها، توان رقابت‌پذیری صنایع و سطح رفاه خانوارهاست.

در این میان، برخی تحلیلگران اروپایی از یک تناقض آشکار هم سخن می‌گویند. اندیشکده انگلیسی چتم‌هاوس نوشته است که جنگ علیه ایران، بار دیگر آسیب‌پذیری این قاره در برابر شوک‌های خارجی را آشکار ساخته است. برای اروپایی‌ها، این بدان معناست که بحرانی که از ماجراجویی‌های واشنگتن و تل‌آویو آغاز شد، اکنون فشار بر اقتصاد داخلی اروپا را به‌طور محسوسی تشدید کرده و محاسبات سیاسی و اقتصادی این قاره را پیچیده‌تر کرده است.

اهمیت این چرخش زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم همین سران در نشست ماه گذشته، با رونمایی از دستورکار «یک اروپا، یک بازار»، از تقویت رقابت‌پذیری، افزایش تاب‌آوری، خودمختاری راهبردی و تأمین انرژی مقرون‌به‌صرفه سخن گفته بودند و وعده می‌دادند که اروپا با اتکا به ظرفیت‌های خود، مسیر رشد و ثبات را هموار خواهد کرد.

اما تنها یک ماه بعد، همان رهبران در قبرس ناچار شده‌اند به جای بحث درباره رونق اقتصادی و جهش رقابت‌پذیری، درباره ذخایر سوخت، حمایت‌های موقت، فشار فزاینده بر خانوارهای آسیب‌پذیر و راه‌های مهار تبعات جنگی گفت‌وگو کنند که به اروپا تحمیل شده است؛ وضعیتی که بیش از هر چیز، استیصال مقام‌های اروپایی در برابر بحرانی را نشان می‌دهد که از بیرون بر آنان تحمیل شده و اکنون به درون اقتصاد و معیشت این قاره رسیده است.