عوارض بعد از عمل تومور هیپوفیز

تومور هیپوفیز چیست؟

در بخش‌های مختلف مغز غددی وجود دارند که هر کدام وظایف مهمی در عملکرد صحیح بدن انسان بر عهده دارند. یکی از این غدد مهم غده هیپوفیز است که در بخش ساقه مغز قرار دارد. مهمترین وظیفه این غده، تنظیم هورمون‌های تولید شده در بدن و هدایت آن‌ها به جریان خون در گردش است. به واسطه عملکرد این غده کارکرد بسیاری از اندام‌های بدن تحت کنترل قرار می‌گیرد. عمل جراحی تومور هیپوفیز همچون دیگر عمل‌های جراحی مغز با خطرات و عوارضی همراه است که تشخیص به موقع عوارض احتمالی در مهار یا کنترل کردن آن‌ها تأثیر قابل توجهی دارد.

عوارض بعد از عمل تومور هیپوفیز

نشت مایع نخاعی

یکی از عوارض رایج عمل تومور هیپوفیز، نشت مایع مغزی نخاعی است که در صورت شدت عارضه ممکن است بیمار به عمل جراحی دیگری نیاز پیدا کند. نشت این مایع ممکن است از مسیر بینی یا گوش از بدن خارج شده و سلامت بیمار را تحت تأثیر خود قرار دهد.

عارضه مننژیت

بسیاری از بیماران وابسته به عوارض عمل تومور هیپوفیز به عارضه مننژیت مبتلا می‌شوند. مننژیت نوعی بیماری عفونی بوده که احتمال رخداد آن در مغز و نخاع وجود دارد. در اثر عوارض بعد از عمل تومور هیپوفیز ممکن است به بخش‌های طبیعی غده هیپوفیز آسیب‌هایی جدی وارد شده و جراح متخصص مجبور به جایگزینی هورمون پس از عمل جراحی شود. سرگیجه، سردرد شدید، تهوع، انقباض عضلات سر و گردن و... از مهمترین عوارض وجود مننژیت در بیمار هستند.

دیابت بدون طعم

دیابت بی مزه یا بدون طعم یکی دیگر از عوارض عمل تومور هیپوفیز بوده که بر روی کنترل ادرار تأثیر مستقیم دارد. افرادی که درگیر این عارضه می‌شوند مجبور به تخلیه مداوم و مکرر مثانه خود در طول روز بوده و همچنین در اکثر اوقات، احساس تشنگی شدید دارند. در واقع دیابت بی مزه باعث رشد غیرطبیعی هورمونی تحت عنوان آنتی دیورتیک در بدن می‌شود. معمولا این عارضه پس از گذشت مدت زمانی کوتاه برطرف شده و جای نگرانی برای تشدید آن وجود ندارد.

اختلالات بینایی

رایج‌ترین عوارض بعد از عمل تومور هیپوفیز، بروز مشکل در بینایی شخص است. در صورتی که عمل جراحی به عصب‌های نزدیک چشم فشار وارد کند، احتمال ایجاد اختلالات بینایی مانند کاهش دید یا دوبینی در بیمار وجود خواهد داشت. شدت گرفتن این اختلال به وضعیت سلامتی بیمار پس از جراحی بستگی دارد و ممکن است شخص در اثر عوارض عمل، بینایی خود را به طور کامل از دست بدهد.

خونریزی شدید

تسلط جراح متخصص بر روی عمل جراحی، یکی از مهمترین اصول جهت حفظ سلامت بیمار محسوب می‌شود. یکی از مشکلاتی که عدم تسلط جراح باعث بروز آن می‌شود، آسیب دیدن رگ‌های خونی هنگام جراحی است. این رخداد باعث ایجاد خونریزی بسیار شدید در ناحیه مغز یا بینی شخص خواهد شد.

سکته مغزی

همانطور که اشاره کردیم، تسلط و مهارت در جراحی امری بسیار مهم و حیاتی تلقی می‌شود. یکی از رایج‌ترین خطاهای پزشکی که در عمل‌های جراحی مغز معمولا رخ می‌دهد، آسیب دیدن شاهرگ اصلی واقع شده در مغز است که منجر به عوارض جبران ناپذیری مانند سکته مغزی می‌شود.

گرفتگی بینی

وارد شدن لخته خون و ترشح به مسیر بینی یکی دیگر از عوارض عمل تومور هیپوفیز است که باعث بروز انسداد مجرای بینی می‌شود. این عارضه مشکل چندان جدی نبوده و با شستشوی بینی به سرعت برطرف می‌شود.

نکات مهم قبل از عمل تومور هیپوفیز

در صورتی که اقدامات و اصول مرتبط به عمل جراحی (قبل و بعد از عمل) به درستی رعایت شود، احتمال بروز عوارض بعد از عمل تومور هیپوفیز به شکل قابل توجهی کاهش پیدا می‌کند. در قدم اول توصیه می‌کنیم که پیش از انجام جراحی به متخصص غدد مراجعه کرده و برای عمل آماده شوید.

از آنجا که انجام جراحی بر روی این تومور کار پیچیده و سختی است، رعایت اصول پیش از عمل اهمیت بسیاری دارد. پس از گذشت ساعاتی از نیمه شب بیمار باید از خوردن و آشامیدن مواد خوراکی صرف نظر کند. چند هفته قبل از عمل، جراح متخصص خود را از مصرف داروهای خاص مطلع کنید. بسیاری از داروها منجر به خونریزی داخلی هنگام جراحی می‌شوند. انجام آزمایش‌های پیش از عمل مانند آزمایش خون، آزمایش کنترل ضربان و سلامت قلب و... نیز از امور ضروری در این زمینه محسوب می‌شوند.

مراقبت‌های پس از عمل جراحی

مصرف منظم مایعات پس از عمل جراحی و همچنین رعایت تغذیه و رژیم سالم از دیگر عواملی هستند که بر روی بهبود وضعیت بیمار تأثیر داشته و عوارض بعد از عمل تومور هیپوفیز را کنترل می‌کند.

رایج‌ترین و در عین حال ساده‌ترین عوارض عمل تومور هیپوفیز، سردرد است که پس از جراحی می‌توانیم این عارضه را کنترل کنیم. بیماران در دوره بهبودی باید از انجام فعالیت‌های سخت و سنگین پرهیز کنند و زمان زیادی را به استراحت اختصاص دهند. ویزیت‌های منظم پس از عمل در دوره نقاهت، انجام تست‌های تصویربرداری مانند MRI و... از دیگر اصول مراقبتی هستند که همه بیماران در جهت پیشرفت در روند بهبودی به انجام آنها نیاز دارند.

اهمیت فعالیت جسمانی

در این مطلب اشاره کردیم که فعالیت‌های سخت و سنگین برای افرادی که به تازگی عمل جراحی داشته‌اند، مناسب نبوده و بیمار به استراحت نیاز دارد. این موضوع بدین معنا نبوده که بیمار تحت هیچ شرایطی از بستر خارج نشده و تحرکی نداشته باشد. فعالیت‌های روزانه سبک به تقویت روحیه بیمار کمک کرده و از بروز مشکلاتی مانند ایجاد لخته خون در عروق جلوگیری می‌کند.