امسال بیشترین غیبت در کلاس‌های مدارس را داشتیم

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

تعطیلی‌های رسمی و غیررسمی مدارس، خطر افت تحصیلی دانش‌آموزان را بیشتر کرده است. این ماجرا در سال جاری شکل پیچیده‌تری به خودش گرفته است و علاوه بر تعطیلی‌هایی که نهادهای رسمی اعلام می‌کنند، غیبت دانش آموزان به دلیل نگرانی والدین از ناآرامی‌های اجتماعی اخیر هم به ماجرا اضافه شده است. بنابراین طبق گفته کارشناسان بیشترین غیبت‌های مدارس را امسال شاهد بودیم. در همین زمینه، نرگس ملک‌زاده، کارشناس آموزش‌وپرورش، با توصیف وضعیت فعلی مدارس به «شرق» می‌گوید: «مدرسه دچار نوعی رهاشدگی شده که تاثیر آن در سال‌های آینده بسیار جدی‌تر خواهد بود».

آینده نگران‌کننده برای دانش‌آموزان

طی هفته‌های گذشته بسیاری از والدین در گفت‌وگو با «شرق» از نگرانی عمیق خود نسبت به افت تحصیلی فرزندانشان گفته‌اند؛ نگرانی‌ای که به گفته آنها ریشه در تعطیلی‌های پی‌درپی، آموزش‌های ناپیوسته و فضای بی‌ثبات سال‌های اخیر دارد.

مادر یک دانش‌آموز کلاس‌اولی می‌گوید: «پسر من امسال هنوز به‌درستی حضور در فضای مدرسه را تجربه نکرده است. تعطیلی‌ها زیاد بود و بعد از آن هم خودم چند روزی از ترس جنگ اجازه ندادم به مدرسه برود.» به‌گفته او، فرزندش هنوز با قواعد ساده کلاس، ارتباط با همسالان و نظم آموزشی به‌طور کامل خو نگرفته است.

مادر دیگری که فرزندش در کلاس چهارم ابتدایی تحصیل می‌کند، روایت مشابه دارد: «از روزی که بچه من مدرسه را شروع کرد کرونا بود، بعد از آن هم هر سال یک ماجرا پیش آمد؛ از آموزش آنلاین گرفته تا آلودگی‌های مکرر هوا، هر سال وقفه‌ای بوده که آموزش را قطع کرده است». او می‌گوید پایه ریاضی فرزندش به‌شدت آسیب دیده و با افزایش تعطیلی‌ها این ضعف بیشتر هم شده است.

این نگرانی تنها محدود به والدین نیست. یک دانش‌آموز دوره متوسطه دوم نیز به «شرق» می‌گوید: «امسال خیلی تعطیلی داشتیم. با اینکه من جزو بچه‌های درسخوان کلاس هستم، اما راستش از این وضعیت بدم نمی‌آید. بیشتر روزهای بهمن را به بهانه احتمال جنگ من و دوستانم مدرسه نرفتیم.» جمله‌ای که بیش از هر چیز از عادی شدن غیبت و کمرنگ شدن احساس ضرورت حضور در مدرسه حکایت دارد.

داده‌های رسمی نیز نشانه‌هایی از این افت را بازتاب می‌دهد. مقایسه میانگین معدل پایه دوازدهم در سه سال گذشته نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۳ میانگین معدل در رشته علوم تجربی ۱۲، در ریاضی ۱۱.۸۲ و در علوم انسانی ۹.۱۳ بوده است؛ ارقامی که در برخی رشته‌ها حتی به زیر ۱۰ رسیده و زنگ هشدار را برای نظام آموزشی به صدا درآورده است. کارشناسان هشدار می‌دهند اگر روند تعطیلی‌های مکرر، آموزش‌های ناپیوسته و بی‌ثباتی در برنامه‌های درسی ادامه یابد، باید در سال‌های آینده منتظر افت تحصیلی گسترده‌تری باشیم؛ وضعیتی که نه‌تنها کیفیت آموزش، بلکه آینده تحصیلی و شغلی نسل فعلی دانش‌آموزان را به طور مستقیم تحت تأثیر قرار خواهد داد.

مدرسه دچار رها شدگی شده است

گفته‌های نرگس ملک‌زاده، کارشناس آموزش‌وپرورش با شرق تصویری از نوعی «رهاشدگی» در مدرسه‌های امروز ارائه می‌دهد؛ وضعیتی که به باور او نه صرفا محصول عملکرد آموزش‌وپرورش، بلکه حاصل برهم‌کنش خانواده‌ها، دانش‌آموزان و شرایط اجتماعی سال‌های اخیر است. او با اشاره به کاهش محسوس حضور دانش‌آموزان، به‌ویژه در هنرستان‌ها و مقاطع متوسطه، می‌گوید: «معلم سر کلاس حاضر است، چه برای ۱۰ نفر درس بدهد چه برای ۳۰ نفر، اما وقتی دانش‌آموز با اختیار خودش به مدرسه نمی‌آید، دیگر نمی‌توان همه چیز را متوجه آموزش‌وپرورش دانست». به گفته او، در برخی مدارس حتی کلاس‌ها به دلیل غیبت دانش‌آموزان عملا تشکیل نمی‌شود.

ملک‌زاده ریشه این وضعیت را در تداوم بی‌ثباتی آموزشی از دوران کرونا تا امروز می‌داند: تجربه طولانی آموزش مجازی، تعطیلی‌های مکرر به دلایلی مانند آلودگی هوا، ناآرامی‌های اجتماعی و مناسبت‌های متعدد، باعث شده مرز آموزش حضوری و غیرحضوری برای دانش‌آموزان کمرنگ شود. به گفته این کارشناس: «دانش‌آموز پایه دهم می‌گوید نمی‌آیم مدرسه، فیلمش‌های آموزشی درس‌ها را می‌بینم؛ این تفکر اهمیت مدرسه را برای کودکان زیر سوال می‌برد. از نگاه او، مدرسه دیگر تنها مرجع آموزش تلقی نمی‌شود و برای دانش‌آموز جایگزین پیدا شده است».

این کارشناس آموزش‌وپرورش معتقد است سخت‌گیری‌های انضباطی نیز در چنین فضایی کارآمدی سابق را ندارد چرا که هر گونه برخورد با واکنش خانواده‌ها مواجه می‌شود و معلم و مدیر را در موقعیت دفاعی قرار می‌دهد. او می‌گوید: «انگار نوعی بلاتکلیفی در آموزش‌وپرورش شکل گرفته، کسی دقیق نمی‌داند چه تصمیمی درست است و چطور می‌شود مدرسه را به همان معنای اصیلش برگرداند».

به باور ملک‌زاده، پیامدهای این وضعیت پیش از هر کجا، در افت تحصیلی نمایان شده است. او به تجربه امتحانات نیم‌سال اشاره می‌کند که به دلیل تعطیلی‌های پی‌درپی چند بار لغو شدند و در نتیجه انگیزه مطالعه در دانش‌آموزان کاهش یافت: «دانش‌آموز وقتی می‌بیند به هر شکل که باشد در پایان قبول می‌شود و امکان استفاده از تبصره و تسهیلات وجود دارد، احساس عقب‌ماندن نمی‌کند. بنابراین در این شرایط مدرسه برایش ضرورتی حیاتی ندارد».

این کارشناس هشدار می‌دهد که «شکاف میان آموزش مجازی و حضوری به‌درستی مدیریت نشده و تسهیل‌گری‌های نظام آموزشی، هر چند با هدف کاهش فشار نمره و اصلاح سخت‌گیری‌های گذشته انجام شده، در عمل بخشی از فرایند یادگیری را رها کرده است؛ مساله‌ای که در پایه دوازدهم و امتحانات نهایی خود را به صورت ناگهانی و جدی نشان می‌دهد».

از نگاه این کارشناس، مدرسه امروز آینه‌ای از تحولات اجتماعی و سیاسی بیرون از خود است؛ تحولی که اگر برای آن چاره‌ای اندیشیده نشود، می‌تواند در سال‌های آینده پیامدهای عمیق‌تری بر کیفیت آموزش در کشور بر جای بگذارد.

آخرین اخبار جامعه را از طریق این لینک پیگیری کنید.