پناه بردن به طلا؛ وقتی «سرمایه امن» خودش تبدیل به دام میشود
ریزش مداوم ارزش ریال در سالهای گذشته سبب شده است که شمار قابل توجهی از ایرانیان برای حفظ ارزش دارایی خود به بازار طلا روی آورند .در واقع این افزایش تقاضا برای طلا را می توان واکنشی به کاهش ارزش پول ملی و تلاش مردم برای حفظ قدرت خرید و دارایی هایشان دانست. با این حال، این بازار به خصوص برای افرادی که شناخت کافی از نحوه خرید و فروش و اصالت و اعتبار کالا ندارند می تواند پر ریسک باشد. به خصوص در شرایطی که اتحادیه طلافروشان هشدارهایی درباره افزایش موارد تقلب در بازار طلا را گوشزد کرده اند.
گزارش تقلب در بازار طلا حالا به سکه پارسیان رسیده است. فعالان بازار طلا می گویند سکه پارسیان به دلیل امکان خرید با مبالغ کمترنسبت به سکه تمام بهار آزادی، طی سال های اخیر به گزینه ای محبوب برای پس اندازهای کوچک تبدیل شده است و بسیاری از افرادی که توان خرید سکه های با مبالغ بیشتر را ندارند با خرید قطعات کوچک سکه به دنبال حفظ ارزش پول خود هستند. اما افزاش موارد گزارش شده از تقلب و عرضه نمونه های غیر معتبر این روزها به یکی از چالش های خرید طلای فیزیکی تبدیل شده است.
در همین زمینه رییس اتحادیه طلا و جواهر کاشان خبر از کشف 21 کیلو طلای تقلبی در بازار کاشان خبر داد و بیان کرد: برخی از کارگاه های زیرزمینی اقدام به ضرب سکه می کنند که حتی اگرعیار آنها درست باشد، چون زیر نظر بانک مرکزی نیستند حدود 8 تا 10 میلیون تومان حباب غیرواقعی دارند و خریداران هنگام فروش متوجه این موضوع می شوند.
او در ادامه از کشف سکه های بهار آزادی تقلبی در بازار کاشان خبر داد و خواستار ایجاد شعبه تخصصی برای رسیدگی به پرونده های تخلفات حوزه طلا در دستگاه قضایی شد. موضوعی که برخی خریداران نیز بدون اطلاع قبلی این محصولات، اقدام به خرید کرده بودند و باعث شد بار دیگر اهمیت خرید از واحد های صنفی مجاز را نشان دهد.
محمد کشتی آرای، عضو کمیسیون تخصصی طلا و جواهر اتاق اصناف ایران، درباره گزارش سکه های طلای تقلبی و اینکه اتحادیه چه ابزار نظارتی در دست دارد به شرق توضیح می دهد: اتحادیه در صورت مشاهده تخلف، موضوع را در چارچوب وظایف نظارتی خود پیگیری می کند و در صورت نیاز، مدارک و مستندات را برای رسیدگی به مراجع زی صلاح مانند پلیس آگاهی و بانک مرکزی ارسال می کند. همچنین مواردی مانند نمونه کالا، نتیجه عیارسنجی و گزرش بازرسی می تواند در اختیار مرجع قانونی قرار بگیرد. با این حال، وظیفه اتحادیه صرفا نظارت، راهنمایی و ارایه هشدا های لازم است و اتحادیه امکان حسابرسی تک تک واحد های صنفی را ندارد و در تهران حدود 8 هزار واحد صنفی فعال هستند و بررسی روزانه و جزیی تمامی معاملات آنها عملا امکان پذیر نیست. بنابراین مردم نیز باید هنگام خرید طلا دقت داشته باشند تا فروشندگان مشخصات کامل معامله را در فاکتور درج کنند.
حجت شفایی، رییس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا و جواهر دیگر مقام صنفی در این زمینه به شرق می گوید: نظارت بر عملکرد واحد های صنفی دارای مجوز، بر عهده اتحادیه هر استان و شهر است و هر واحد صنفی نیز تنها در چارچوب مجوزی که دریافت کرده، اجازه فعالیت دارد. به عبارتی واحدی که مجوز فروش سکه دارد، مجاز به فروش سکه است و واحدی که مجوز طلافروشی دارد می تواند در چارچوب مجوز خود به عرضه طلا بپردازد. نکته مهم این است که پلاک های پارسیان از نظر صنفی سکه محسوب نمی شوند و بنابراین فرد یا وادی که اقدام به تولید این پلاک ها می کند باید مجوز تولید داشته باشد و تولیدات آن نیز باید تحت نظارت مراجع مربوطه قرار گیرد.
همچنین تولید کننده باید از اداره استاندارد مجوز و کد استاندارد دریافت کند. در برخی موارد ممکن است عیار محصول پایین تر از میزان اعلام شده باشد یا حتی محصول اساسا طلا نباشد در نتیجه حتما باید از واحد صنفی معتبر طلا را خریداری کرد. از طرف دیگر، درباره طلای دستدوم، کماجرت و بدون اجرت نیز باید با احتیاط رفتار کرد. ارزانتر بودن یک محصول لزوماً به معنای مناسبتر بودن آن نیست و باید مشخص شود دلیل اختلاف قیمت دقیقاً چیست. ممکن است محصول دارای مشکلات فنی، عیار پایینتر یا هزینههای پنهان باشد. برای مثال، در برخی مصنوعات مانند زنجیر، ممکن است بخشهایی مانند قفل و فنر دارای قطعات فلزی غیرطلا باشد و اگر خریدار بدون اطلاع از این موضوع، محصول را صرفاً بر اساس وزن کلی خریداری کند، ممکن است متضرر شود. بنابراین مهم است که خریدار قبل از پرداخت، دقیقاً درباره قیمت طلای خام، اجرت، سود فروشنده و سایرهزینهها سؤال کند.
خریداران؛ قربانیان سکه های پارسیان تقلبی
در ادامه این گزارش، سری به بازار بزرگ تهران زدیم تا موضوع سکههای پارسیان تقلبی و مشکلات خریداران را از نزدیک با مردم و فروشندگان طلا و جواهر در میان بگذاریم.
یکی از خانمهای میانسالی که تجربه خرید این نوع سکه را داشت، درباره مهمترین دغدغه خود گفت: «برای من قبل از هر چیز اصل بودن طلا و تقلبی نبودن آن اهمیت دارد.» او در ادامه از تجربه خود در خرید و فروش طلا گفت و توضیح داد که به دلیل هزینههای جانبی و کارمزدهایی که هنگام خرید پرداخت میشود، هر بار که برای فروش طلای خود اقدام کرده، با ضرر مواجه شده است.به گفته او، حالا علاوه بر نگرانی درباره کارمزد و اختلاف قیمت خرید و فروش، احتمال وجود سکههای تقلبی در بازار نیز به دغدغهای جدی تبدیل شده است؛ چراکه مشتری ممکن است در زمان خرید تصور کند کالایی معتبر را خریده است، اما هنگام فروش با باز شدن سکه و مشخص شدن عیار آن، معتبر بودن کالا زیر سوال برود.
خریدار دیگری نیز در پاسخ به این پرسش که آیا تاکنون با سکه پارسیان تقلبی مواجه شده است، تجربه مشابهی را روایت می کند. او گفت پس از مراجعه به یک طلافروشی و بررسی سکه، به او گفته شد که عیار محصول کمتر از میزان اعلامشده بوده و به گفته این خریدار، سکه حتی بهراحتی تغییر شکل داده و خم شده است؛ موضوعی که برای او نشانهای از مشکل در کیفیت و عیار کالا بوده است.این خریداران معتقدند بسیاری از مردم زمانی متوجه مشکل سکههای خریداریشده میشوند که برای فروش آن اقدام میکنند و دراین مرحله متوجه می شوند پولشان هدر رفته و با بی ارزشی کالای خود مواجه می شوند. همین مسئله باعث شده است نگرانی درباره اصالت و امکان فروش سکههای پارسیان، به یکی از دغدغههای جدی خریداران تبدیل شود. بیشتر خریداران معتقد هستند سرمایه گذاری طلا آن هم با اجرت بالایی که موقع خرید ازشان گرفته می شود خودش به خودی خود به یک معضل جدی برای آنها تبدیل شده بود و وجود سکه های تقلبی در بازار هم به این مساله دامن زده است.اما پرسش اصلی این است که در این مکاره بازار طلا، وظیفه نظارت نهادهای متولی چه می شود؟ در این باره، به سراغ فروشندگان طلا و جواهر رفتیم تا درباره منشأ این سکهها، نحوه نظارت بر آنها و مشکلاتی که هنگام خرید از مردم دارند، بپرسیم.
یکی از فروشندگان با اشاره به محل تولید برخی از سکههای غیرمعتبر توضیح داد: «این سکهها در برخی کارگاههای زیرزمینی تولید میشوند و گاهی با نام شرکتهای مختلف وارد بازار میشوند. مردم باید نسبت به این موضوع آگاه باشند و برای خرید، حتماً به واحدهای معتبر مراجعه کنند. به گفته این فروشنده، قیمت پایینتر سکههای پارسیان در مقایسه با برخی انواع سکه، یکی از دلایل استقبال مردم از این محصولات است. با این حال، همین اختلاف قیمت میتواند در زمان فروش برای خریدار مشکل ایجاد کند.
چرا که بیشتر اوقات عیار این سکه ها با عیار نوشته شده روی خود سکه برابری نمی کند. یکی دیگر از فروشندگان بازار نیز به نکته قابل توجهی اشاره کرد و گفت: «ما خودمان سکه پارسیان میفروشیم، اما اگر کسی بخواهد این سکه را به ما بفروشد، خرید نمیکنیم.او دلیل این تصمیم را دشواری تشخیص اصالت و منشأ سکه عنوان کرد و افزود: «وقتی مشتری کالایی را از جای دیگری خریداری کرده، ما نمیدانیم آن را از کجا تهیه کرده است و نمیتوانیم صرفاً بر اساس ظاهر آن درباره اعتبارش تصمیم بگیریم. برخی دیگر از کسبه بازار نیز با تأکید بر اینکه قیمت پایینتر سکههای پارسیان نباید تنها معیار خریدار باشد، توضیح دادند که در مواردی پس از باز کردن و بررسی سکه مشخص شده وزن واقعی آن کمتر از میزان اعلامشده بوده است. برای مثال، ممکن است سکهای که به عنوان ۲۰۰ سوت عرضه میشود، وزن واقعی پایینتری داشته باشد و همین اختلاف در زمان فروش، خود را نشان دهد.یکی از فروشندگان همچنین از برخورد با مواردی خبر داد که پس از بررسی، مشخص شده محصول از نظر عیار یا وزن با مشخصات اعلامشده مطابقت نداشته است. به گفته کسبه، نیز مواردی از شناسایی و برخورد با کارگاههایی که اقدام به تولید نمونههای تقلبی طلا و سکه کردهاند، گزارش شده است. یکی از مغازهدارانی که انواع سکههای پارسیان را در ویترین خود عرضه میکند، درباره نظارت اتحادیهها گفت: «نظارت وجود دارد، اما اگر نظارت کاملاً دقیق و کافی بود، این حجم از نمونههای تقلبی وارد بازار نمیشد.او ادامه داد: «ما خودمان سکه را نه میخریم و نه از مردم تحویل میگیریم، چون حتی اگر ظاهر سکه درست باشد، نمیدانیم مشتری آن را از کجا تهیه کرده است. تشخیص بعضی از این موارد برای فروشنده هم ساده نیست و راهی وجود ندارد که مردم فقط با نگاه کردن به سکه، قبل از خرید با اطمینان متوجه اصل یا تقلبی بودن آن شوند.»به گفته این فروشنده، مهمترین توصیه به خریداران این است که برای خرید طلا و سکه، سراغ واحدهای صنفی معتبر بروند و حتماً فاکتور رسمی دریافت کنند؛ چراکه در صورت بروز اختلاف، فاکتور و مشخصات درجشده در آن میتواند یکی از مهمترین مدارک برای پیگیری موضوع باشد.
برای سرمایه گذاری بلند مدت چه نوع طلایی بخریم؟
در شرایطی که نمونه های تقلبی یا غیر معتبر ممکن است وارد بازار شوند، خرید سکه پارسیان از واحد های معتبر و دریافت فاکتور رسمی اهمیت بیشتری پیدا می کند. بنابراین صرف اینکه یک قطعه طلا عرضه می شود به این معنا نیست که هر قیمتی برای آن منطقی باشد. در واقع اگر هدف صرفا سرمایه گذاری بلند مدت باشد بهتر است بیش از خرید هر نوع طلا، هزینه هایی را که بابت اجرت و کارمزد پرداخت می کنید را بررسی کنید. به عنوان مثال، اگر طلای زینتی را با قیمت هر گرم حدود 19 تا 20 میلیون تومان خریداری کنید با مجموع هزینه های اجرت و سود فروشنده حدود 30 درصد کارمزد دارد که اگر مبلغ طلا به رقم 27 میلیون تومان برسد شما به اندازه خریدتان سود کرده اید.
در مقابل، محصولاتی مانند طلای گرمی و شمش های کوچک با حدود 13 درصد کارمزد تا زمانی که طلا به رقم 22 تا 23 میلیون تومان نرسد به شما سودی نمی دهد. در سرمایه گذاری طلا مسله فقط این نیست که قیمت طلا چقدر بالا می رود؛ بلکه باید پرسید چه میزان از پولی که پرداخت میکنیم واقعا تبدیل به طلای قابل فروش می شود؟ در نهایت اگر با هدف سرمایه گذاری وارد بازار طلا می شوید، صندوق های سرمایه گذاری طلا گزینه بهتری است و درگیر نگهداری فیزیکی طلا و تشخیص عیار و یا مشکلات خرید و فروش طلای فیزیکی نمی شوید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
