کوچ وزارت خارجه از ساختمان شماره یک

گروه جامعه: دی‌ماه سال 97 بود که پیروز حناچی و جواد ظریف درباره موضوع میدان مشق با هم دیدار و در رابطه با اضافه‌کردن این میدان به عرصه عمومی تهران توافقی را اعلام کردند. حالا هشت ماه پس از دیدار اولیه ظریف و حناچی، آنها روز گذشته تفاهم‌نامه‌ای را با همدیگر امضا کردند که در بخشی از آن آمده است: «وزارت امور خارجه در جهت حصول به اهداف این تفاهم‌نامه متعهد شد به خارج‌کردن بخش‌های اداری و سازمانی وزارت امور خارجه از ساختمان شماره یک و هماهنگی‌های لازم برای تبدیل بخشی از زیرزمین ساختمان شماره ۹ (موسوم به ساختمان شهربانی) به موزه اشیای وزارت امور خارجه و فراهم‌نمودن شرایط برای بازدید عموم در چارچوب مقررات با هماهنگی شهرداری تهران خواهد بود».شهردار تهران برای امضای تفاهم‌نامه‌ای که اعلام شد در راستای توسعه مناسبات با وزارت امور خارجه است، با محمدجواد ظریف در محل ساختمان این وزارتخانه دیدار کرد. گفته شده این تفاهم‌نامه در راستای توسعه مناسبات طرفین و به‌منظور بهره‌مندی حداکثری شهروندان از فضاهای شهری منعقد شده است. مدیرکل ساختمان ‌و پشتیبانی وزارت امور خارجه و معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران نیز ضمن حضور در این جلسه، به‌عنوان نمایندگان طرفین در پیشبرد بندهای تفاهم‌نامه معرفی شدند. به گزارش «شرق»، بخشی از متن تفاهم‌نامه امضاشده میان حناچی و ظریف به این شرح است: «با توجه به تعاملات و همکاری‌های میان وزارت امور خارجه و شهرداری تهران طی سنوات گذشته و همچنین جلسه مشترک 16 دی‌ماه 1397 میان آقای ظریف، وزیر امور خارجه و آقای حناچی، شهردار تهران، این تفاهم‌نامه در تکمیل و توسعه مناسبات گذشته و در راستای تصویب نامه‌ای که در 18 فروردین 1382 هیئت وزیران و توافقات سابق میان دو دستگاه تهیه و پس از امضا و مبادله توسط نمایندگان طرفین پیگیری و به اجرا در خواهد آمد. این تفاهم‌نامه چارچوب مشخص و دقیقی است برای آنچه طرفین بر انجام آن تأکید و توافق دارند و کلیه اقدامات و تفاهمات به صورت یک بسته کلی و اقدام جامع، عملیاتی و اجرائی خواهد شد. در این تفاهم‌نامه در مواردی که مستلزم طی تشریفات قانونی خاصی از سوی هریک از طرفین تفاهم‌نامه باشد، تأثیر انجام تشریفات به‌ویژه از نظر زمان‌بندی اقدامات در جلسات تکمیلی نمایندگان طرفین تدقیق خواهد شد. تفاهم‌نامه در راستای توسعه مناسبات طرفین و به‌منظور بهره‌مندی حداکثری شهروندان از فضاهای شهری و ایجاد فضای عمومی بیشتر به نفع مردم و شهروندان است. در ذیل این تفاهم‌نامه شهرداری تهران و وزارت خارجه در جهت حصول به اهداف این تفاهم‌نامه، اقدامات متنوعی را پیگیری خواهند کرد که ازجمله می‌توان به واگذاری ساختمانی از املاک شهرداری به سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و واگذاری ساختمان موجود سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در محدوده میدان مشق به وزارت خارجه و همچنین احداث و بهره برداری ساختمانی با کاربری فرهنگی در زمین متعلق به وزارت خارجه موسوم به خانه دیپلمات و ارائه خدمات محوطه‌سازی در محدوده ساختمان‌های وزارت خارجه در میدان مشق و دفتر مطالعات وزارت امور خارجه ترسیم و پی گرفته خواهد شد». ‌در بخش دیگری از تفاهم‌نامه نیز آمده است: «وزارت امور خارجه نیز در جهت حصول به اهداف این تفاهم‌نامه، متعهد شد به خارج‌کردن بخش‌های اداری و سازمانی وزارت امور خارجه از ساختمان شماره یک و هماهنگی‌های لازم برای تبدیل بخشی از زیرزمین ساختمان شماره ۹ (موسوم به ساختمان شهربانی) به موزه اشیای وزارت امور خارجه و فراهم‌نمودن شرایط برای بازدید عموم در چارچوب مقررات با هماهنگی شهرداری تهران خواهد بود. با عنایت به پیوستگی و دامنه‌داربودن توافقات و اقدامات طرفین، همچنین در راستای تسریع ابعاد مختلف این تفاهم‌نامه مقرر شد ظرف مدت ۲۰ روز نمایندگان طرفین برنامه زمان‌بندی انجام اقدامات را که ضمیمه و جزء لاینفک این تفاهم‌نامه خواهد بود، تهیه و به تأیید طرف مقابل برسانند».بر اساس گزارشی که وب‌سایت شهرداری منتشر کرد، طبق این تفاهم‌نامه وزارت امور خارجه نیز موضوعاتی مانند خارج‌کردن بخش‌های اداری و سازمانی وزارت امور خارجه از ساختمان شماره یک به‌جز دفتر وزیر، تخریب ساختمان‌های شماره 2 و 10 در صورت امکان نقل‌وانتقال به ساختمان‌های جدید و تبدیل بخشی از زیرزمین ساختمان شماره 9 به موزه اشیای وزارت امور خارجه را پیگیری خواهد کرد. همچنین اعلام شده است چنانچه وزارت امور خارجه پس از تهاتر دیون به شهرداری تهران بدهکار شود، مقرر شد از ساختمان‌های موجود در سایر بخش‌های شهر به شهرداری تهران واگذار کند. در اولین جلسه دیدار ظریف و حناچی در زمستان سال 97 درباره بازگشایی و بازگرداندن میدان مشق تهران به قلمرو عمومی شهر، بر اساس خبرها گفته شد بر سر این موضوع توافق هم کرده‌اند. میدان تاریخی مشق سال‌هاست متولی‌اش وزارت امور خارجه است و بعد از وقت اداری درهای ورود و خروجش بسته می‌شود؛ اما شهردار جدید تهران به دنبال آن بود که امکان بازدید از این میدان را تا نیمه‌شب - ساعت 24 - افزایش بدهد. به‌همین‌دلیل هم به سراغ جواد ظریف رفت تا رضایت و موافقتش را جلب کند. اگرچه در آن موقع اعلام شد آنها روی این ماجرا با هم توافق دارند؛ اما آن قول و قرار دست‌کم تا امروز به نتیجه مشخصی نرسید و درهای میدان مشق همچنان و پس از ساعات اداری به روی مردم بسته است. بنا بر صحبت‌های شهردار تهران قرار شده بود شهرداری نیروی لازم برای حفاظت و حراست از مجموعه میدان مشق را از ساعت ۱۸ تا ۲۴ تأمین کند و عملا درهای میدان مشق بعد از ساعات اداری هم به روی مردم باز باشد؛ باوجود‌این در همه این مدت، درهای میدان مشق همچنان در روزهای هفته از شنبه تا چهارشنبه تا ساعت ۱۵ و پنجشنبه تا ساعت ۱۴ باز است و جمعه‌ها نیز کاملا بسته و تعطیل است. ‌قدمت ساخت میدان مشق به زمان فتحعلی‌شاه قاجار می‌رسد و هدف از احداث آن ایجاد محلی برای تمرین رزمی قشون حکومتی بوده است. در سال‌های پس از آن - دوره رضاخان - نام میدان مشق به نام باغ ملی خوانده می‌شد و بعد از آن محلی شد برای ساختمان‌های دولتی. در دیدار آن روز دی‌ماهی سال 97 میان شهردار و وزیر امور خارجه، حناچی گفت قرار شده شهرداری نیروی لازم برای حفاظت و حراست از مجموعه میدان مشق را از ساعت ۱۸ تا ۲۴ تأمین کند و عملا درِ میدان مشق بعد از ساعات اداری هم به روی مردم باز باشد. بر‌اساس‌این مجموعه‌ای پیرامون اینکه موزه‌های ایران باستان، ملک، دوران اسلامی، پست، عبرت و مجموعه دانشگاه و مرکز اسناد و موزه وزارت خارجه به‌‌عنوان عرصه‌های همگانی تهیه خواهد شد. وزارت نفت هم ابراز تمایل کرده تا اولین ساختمان نفتی ایران را که مربوط به ساختمان بریتیش پترولیوم بوده، به مجموعه یادشده اضافه کند. در آن دیدار حتی اعلام شد بر‌اساس توافقات قبلی نورپردازی ساختمان‌های تاریخی میدان با هماهنگی شهرداری تهران، وزارت امور خارجه و اداره برق انجام می‌شود و پس‌از‌آن برنامه‌های فاخر و رویدادهای ملی و شهری برای اجرا در این محدوده طراحی شده و متناسب با شرایط محیطی و امنیتی و با درک درستی از حساسیت‌های دیپلماتیک با وزارت امور خارجه برگزار خواهند شد. البته چند روز پیش از این دیدار، بهرام قاسمی، سخنگوی وقت وزارت امور خارجه، در اظهارنظری اعلام کرده بود: «واگذاری میدان مشق به دلایل خاصی دارای پیچیدگی‌هایی بود و این پیچیدگی‌ها در حال برطرف‌شدن است و با مذاکراتی که با شهرداری در حال انجام است، همه‌چیز به‌خوبی پیش خواهد رفت؛ اما در‌مجموع به‌ دلیل حسن‌نیتی که بین طرفین وجود دارد، به دنبال این هستیم که وضعیت شهر بهتر شود و امکانات بهتری در اختیار شهروندان قرار بگیرد».در دیداری که 12 فروردین سال جاری میان ظریف و حناچی انجام شد، وزیر امور خارجه در سخنانی این‌طور گفته بود: «امید داریم تا در آینده نیز فرصت استفاده از این منطقه زیبای تاریخی تهران را که بخش عمده‌ای از آن متعلق به وزارت خارجه است، در اختیار مردم شهر تهران و دیگر گردشگران قرار دهیم تا مورد بازدید و شناخت تاریخی قرار گیرد. همین تفکر ما را بر آن داشت که با وجود فشار و مشکلاتی که برای استفاده از محوطه حساس ملی وزارت امور خارجه ایجاد می‌شود، امکان استفاده بیشتر از این فضا را فراهم کنیم.».ظریف البته درباره تغییر مکان ساختمان وزارت امور خارجه از درون محوطه باغ ملی بیان کرد: «دور‌شدن وزارت امور خارجه از مرکز شهر اتفاق دشواری محسوب می‌شود؛ چرا‌که این وزارتخانه هر روز با بخش‌های مختلف حاکمیتی در تماس است و به لحاظ امنیتی امکان ارتباط تلفنی وجود ندارد؛ اما راهکاری برای این اتفاق در نظر گرفته‌ایم که در آینده نزدیک عملیاتی خواهد شد. البته‌ ساختمان شهربانی که از سوی وزارت امور خارجه خریداری شده، تبدیل به موزه شده است و به‌زودی در دسترس عموم قرار خواهد گرفت. ساختمان جدید وزارت خارجه با همین معماری و در این محل احداث و ساختمان شرکت نفت نیز تبدیل به موزه می‌شود و در نهایت ساختمان اصلی وزارت امور خارجه در دسترس عموم قرار می‌گیرد. البته این برنامه‌ای است که در چند سال آینده عملی خواهد شد؛ البته آغاز این طرح با ما است و بعد از ما با پیگیری شهرداری تهران طرح به پایان خواهد رسید».