معدن انگوران آلودگی خارج از استاندارد ندارد

شرکت آب منطقه‌ای زنجان به گزارش «شرق» با عنوان «عزم وزارت نیرو برای تکمیل دومین کارخانه شورابه‌سازی ایران» واکنش نشان داد و جوابیه‌ای به دفتر روزنامه ارسال کرد. «شرق» نیز به ادعاهای مطرح‌شده از سوی این شرکت پاسخ داد که در ادامه جوابیه می‌آید. متن کامل جوابیه مسئولان آب زنجان به این شرح است: احتراما در ارتباط با مطلب مندرج‌شده تحت عنوان (عزم وزارت نیرو برای تکمیل دومین کارخانه شورابه‌سازی ایران) به نقل از آن روزنامه مبنی بر (انتقادات وارده به ساخت دو سد مراش و مشمپا در استان زنجان) در صفحه پنجم روزنامه شنبه مورخ 09/06/98 شماره 3513، به پیوست جوابیه این شرکت جهت تنویر افکار عمومی به‌ویژه مردم شریف ایران ایفاد می‌گردد. مستدعی است طبق ماده 23 قانون مطبوعات مصوب 1364 و اصلاحیه بعدی آن مصوبه 1379 در همان صفحه و با همان تیتر چاپ شود. پاسخ به ابهامات مطرح‌شده در‌خصوص طرح سد مشمپا: 1- در ارتباط با ابهام معادن نمک موجود در مخزن سد و امکان انحلال نمک در دریاچه سد به اطلاع می‌رساند معادن نمک شناسایی‌شده شامل معدن نمک روستای رز و روستای ینگیجه می‌باشند که هر دو خارج از مخزن دریاچه سد قرار دارند و فاصله معدن نمک رز از دریاچه 600 متر افقی و 65 متر ارتفاعی نسبت به تراز نرمال مخزن بوده و فاصله معدن نمک ینگیجه نیز بیش از چند کیلومتر می‌باشد و جهت اطمینان از عدم گسترش لایه‌های نمک معدن رز در عمق‌های پایین زمین، به داخل مخزن سد، علاوه بر عملیات ژئوفیزیک نسبت به حفاری 9 حلقه گمانه در دریاچه سد در محدوده معدن نمک اقدام گردیده است که نتایج آن حاکی از عدم گسترش لایه‌های نمک به سمت دریاچه در اعماق پایین می‌باشد فلذا امکان تداخل و تماس با لایه‌های نمک چه به صورت مستقیم و چه به صورت نفوذ آب به اعماق پایین در دریاچه سد منتفی می‌باشد. 2- در ارتباط با وجود آلاینده‌های سرب ورودی در آب رودخانه قزل اوزن نیز براساس مستندات موجود و نتایج آزمایشات به‌عمل‌آمده که قابل ارائه می‌باشد، این موضوع به‌هیچ‌وجه صحت ندارد. 3- در ارتباط با شوری آب رودخانه قزل اوزن نیز مطالعات جامعی در دو مرحله توسط مشاورین و متخصصین کیفیت آب در این طرح انجام شده است که در این رابطه بخشی از راهکارهای لازم جهت رفع مشکل مذکور و امکان استفاده از آب موجود برای مصارف مختلف تعیین گردیده است و بخش‌های دیگر نیز در حال مطالعه و بررسی می‌باشد. پاسخ به ابهامات مطرح‌شده درخصوص طرح سد مراش: حوضه آبریز سد مراش با مساحت 380 کیلومتر مربع در مرز بین استان آذربایجان غربی و استان زنجان قرار گرفته است. با توجه به تفکیک واحدهای زمین‌شناسی حوضه آبریز، عمده واحدهای تشکیل‌دهنده حوضه از سنگ‌های رسوبی و دگرگونی بوده و فاقد هرگونه توده یا گنبد نمکی یا تشکیلات با قابلیت انحلال مؤثر در کیفیت آب می‌باشد. جهت تعیین کیفیت آب خروجی از یک سد دو مؤلفه مهم جهت بررسی‌های کارشناسی ملاک تصمیم‌گیری می‌باشد. مؤلفه اول کیفیت آب ورودی به مخزن سد و مؤلفه دوم تغییرات کیفیت آب داخل مخزن ناشی از تشکیلات زمین‌شناسی جداره‌های مخزن و لایه‌بندی حرارتی و تغذیه‌گرایی مخزن می‌باشد. علی‌رغم اخذ مجوز زیست‌محیطی طرح مراش در زمان مطالعات توجیهی طرح، به دلیل قرارگیری ساختگاه سد و مخزن در داخل مناطق چهار‌گانه ممنوعه زیست‌محیطی و حساسیت‌های سازمان حفاظت محیط زیست در‌این‌خصوص و همچنین حساسیت‌ اهداف اصلی احداث سد که تأمین آب شرب شهرها و روستاهای منطقه و سایر نقاط استان زنجان بوده، توجه ویژه‌ای به بحث کیفیت آب وارده به مخزن و بررسی تأثیر سازند‌های مخزن بر کیفیت آب داخل آن صورت گرفته و نمونه‌برداری از آب سه رودخانه وارده به مخزن در شش نقطه مطالعاتی طی یک دوره آماری از سال 91 تا 96 آماربرداری صورت گرفته که از مجموع 22 مورد آزمایش پارامتر کیفی متداول و سمی و آب‌های سطحی، در 69 درصد، نمونه‌های آماربرداری‌شده براساس معیارهای استاندارد آب در محدوده خوب تا بسیار خوب، در 15 درصد متوسط و 16 درصد نسبتا بد بوده که ارزیابی صورت‌گرفته از این آب نشان‌دهنده کیفیت بسیار مناسب این آب برای مصارف آب شرب می‌باشد. در راستای تأثیر مصالح و سازندهای موجود در مخزن بر کیفیت آب مخزن، نسبت به نمونه‌برداری از خاک مخزن و بررسی تأثیر آن بر کیفیت آب مخزن اقدام گردیده است. از مجموع 232 آزمون صورت‌گرفته بر روی خاک محدوده‌های مختلف جداره مخزن و بستر آبرفتی رودخانه، در 8/88 درصد از نمونه‌ها، میزان آلودگی و مواد معدنی خاکی در محدوده مجاز خاک براساس استاندارد حفاظت محیط زیست قرار گرفته که این میزان براساس استاندارد حفاظت آب‌های زیرزمینی برابر 1/96 درصد می‌باشد. به عبارتی آب وارده به مخزن سد مراش براساس حجم بسیار زیادی از آزمایشات و نمونه‌‌برداری‌های صورت‌گرفته در رده آب‌های سطحی با کیفیت خوب قرار گرفته و علی‌رغم قدمت معدن سرب و روی انگوران در منطقه، هیچ‌گونه آلودگی خارج از استانداردی در خاک‌های محدوده مخزن وجود ندارد. درخصوص ادعای شورشدن آب در داخل مخزن ناشی از سازندهای زمین‌شناسی داخل مخزن نیز قابل ذکر اینکه در داخل محدوده مخزن سد مراش هیچ‌گونه توده نمک در هیچ شکلی وجود نداشته و صرفا 3/0 درصد از سطح جداره مخزن را لایه‌های ژیپس که از ترکیبات با قابلیت انحلال بسیار پایین گچ می‌باشد، پوشانده است. نتایج مطالعات و مدل‌سازی صورت‌گرفته در‌این‌خصوص حاکی از عدم تأثیر این تشکیلات بر کیفیت آب مخزن سد می‌باشد. علی‌رغم موارد فوق، فضاسازی منفی صورت‌گرفته درخصوص این سد و سد مشمپا در جلسات مشترک با کارشناسان متخصص صنعت آب که با هدف شفاف‌سازی از طرف شرکت آب منطقه‌ای زنجان مکررا برگزار گردیده، این‌گونه رفتارها و حرکات ژورنالیستی که معمولا با ادبیات خیرخواهانه در جراید غیرتخصصی مطرح می‌گردد، عمدتا در راستای جذب مخاطب، معرفی چهره و بهره‌برداری‌های شخصی در مجامع علمی و حرفه‌ای و عمومی بوده که متأسفانه با زیرپاگذاشتن منافع ملی و منطقه‌ای، امنیت آتی مردم را در تأمین آب موردنیاز معیشت از تنها منبع مطمئن تجدیدپذیر و قابل دسترس (آب‌های سطحی) به‌شدت تهدید می‌نماید. جا دارد آن روزنامه وزین در چنین مواردی از پذیرش و درج اظهارنظرات افراد غیرمتخصص و انتشار شایعات ایجادشده به‌شدت پرهیز نموده و از مقامات مسئول و مشاورین و کارشناسان ذی‌صلاح در این زمینه جهت اظهارنظر دعوت به عمل آورد. پاسخ «شرق»: مطالب منتشر‌شده در روزنامه «شرق» بر‌اساس مکاتبات کارشناسان شرکت مدیریت منابع آب ایران با آب منطقه‌ای زنجان و طرح ابهامات متعدد در زمینه کیفیت آب این دو سد نگاشته شده است. در مطلب «شرق» از نظر هیچ کارشناسی استفاده نشده و بنابراین طرح موضوع استفاده از نظر کارشناسان غیر‌متخصص و انتشار شایعات از اساس نادرست است؛ مگر آنکه مسئولان آب منطقه‌ای زنجان، کارشناسان شرکت مدیریت منابع آب ایران را در گروه افراد غیر‌متخصص دسته‌بندی کنند. منافع ملی چیزی نیست که در جلسات استانداری‌ها تعیین می‌شود. منفعت ملی یعنی اینکه پول بیت‌المال صرف ایجاد سازه‌ای نشود که آب سالم سطحی را به محصولی غیر‌سالم تبدیل می‌کند. اگرچه شرکت آب منطقه‌ای زنجان با استفاده از برچسب غیر‌تخصصی به روزنامه «شرق» تلاش کرده است خطاهای فنی خود را بپوشاند؛ اما هیچ متخصص دلسوزی با آزمون خطا و صرف هزینه زیاد اقدام به ساخت یک سازه، صرفا برای تولید کارنامه درخشان نمی‌کند. جا دارد مسئولان آب منطقه‌ای زنجان به جای ‌ تلاش برای برچسب‌زنی، اسناد متقن در زمینه اظهارات خود به شرکت مدیریت منابع آب ایران ارائه کنند. همچنین نظر مثبت کارشناسان بی‌طرف دانشگاه‌ها را در زمینه نبود اشکال در دو سازه یاد‌شده در گزارش «شرق»، ضمیمه جوابیه خود کنند؛ در غیر‌این‌صورت مباحث مطرح‌شده صرفا تلاش برای تطهیر طرح‌های آبی است که شبهات جدی درباره لزوم ساخت آنها وجود دارد.