متحدان دیروز، دشمنان امروز

از همان آغاز به کار دولت دونالد ترامپ در کاخ سفید بسیاری از تحلیلگران بر این باور بودند جان بولتون و مایک پمپئو، مشاور امنیت ملی و وزیر خارجه آمریکا، دو عضو تندرو دولت، تاب تحمل یکدیگر را در کابینه ترامپ ندارند. چند ماه پیش برای اولین بار رسانه‌های آمریکایی پرده از این اختلاف برداشتند و اعلام کردند ترامپ به‌زودی جان بولتون را از کار برکنار می‌کند اما اکنون این اختلاف به‌شدت عمیق شده است و آن‌طور که سی‌ان‌ان به نقل از شش منبع آگاه در کاخ سفید می‌نویسد، این اختلاف حالا به خصومتی تمام‌عیار تبدیل شده است؛ به گونه‌ای که هماهنگی امور کلیدی میان کاخ سفید و وزارت خارجه به کارکنان دون‌پایه محول شده و میان کارکنان شورای امنیت ملی به ریاست جان بولتون و بقیه ارکان دولت آمریکا گسست ایجاد شده است.این در حالی است که پمپئو و بولتون در ابتدای دولت ترامپ در تاکتیک‌ها و ایدئولوژی هم‌نظر بودند و هنوز هم در برخی مسائل مانند ایران و کره‌شمالی با یکدیگر هماهنگ هستند، اما دیگر جلسات خصوصی برای تدوین طرح‌هایشان برگزار نمی‌کنند؛ جلساتی که در اوایل دولت ترامپ به صورت مرتب برگزار می‌شد. به گفته سه منبع مطلع، این دو مقام دولت ترامپ خارج از جلسات رسمی، به‌ندرت با هم صحبت می‌کنند و چند هفته‌ای است که با یکدیگر صحبتی نداشته‌اند. مقامات کاخ سفید می‌گویند پمپئو مایل است میان خواسته‌های رئیس‌جمهوری و چیزی که جامعه امنیت ملی آمریکا آن را مهم می‌داند، توازن ایجاد کند اما بولتون ستیزه‌جوه است و دیدگاه‌هایش را با صراحت بیان می‌کند؛ شیوه‌ای که در ماه‌های اخیر رئیس‌جمهوری را بیزار کرده است.در گزارش سی‌ان‌ان آمده است دونالد ترامپ هنوز واکنشی به اینکه آیا این نزاع اهمیتی برایش دارد یا نه، نشان نداده است. او در گذشته گفته بود از وجود تضاد میان مشاورانش لذت می‌برد. اما وضعیت فعلی باعث ایجاد احساس انزوای شدید میان اعضای شورای امنیت ملی شده است و در واقع، مسئول ایجاد هماهنگی میان مسائل و گزینه‌های مربوط به سیاست خارجی و امنیت ملی برای رئیس‌جمهوری کارمندان هستند نه بولتون. به گفته دیپلمات‌ها و مقام‌های دولت آمریکا، این شکاف داخلی نه فقط به سردرگمی درباره اولویت‌های رئیس‌جمهوری در سیاست خارجی دامن زده، بلکه برخی متحدان و کارشناسان را در مورد اینکه چه کسی سیاست خارجی ترامپ را هدایت می‌کند، سردرگم کرده است. تام رایت، پژوهشگر ارشد مؤسسه بروکینگز، می‌گوید: تیم امنیت ملی ترامپ ضعیف‌ترین تیم دهه‌های اخیر و در آستانه فروپاشی کامل است. این در حالی است که رئیس‌جمهوری خیره‌سر شده و تصمیم‌های حیاتی را عجولانه اتخاذ می‌کند؛ بدون آنکه کوچک‌ترین فکری درباره آنها کرده باشد. اما در شرایطی که برخی مسائل سیاست خارجی مانند ایران، کره‌شمالی، چین و ونزوئلا پیش‌ِروی آمریکا قرار دارد و چندین مقام کاخ سفید نسبت به گسست روابط میان پمپئو و بولتون ابراز نگرانی و ناامیدی کرده‌اند، مورگان اورتاگوس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، به سی‌ان‌ان می‌گوید: «این دروغ است و گزارش شما احمقانه است». هفته گذشته نیز روزنامه واشنگتن‌پست گزارش داد در حالی که مقام‌های آمریکایی آماده مذاکره با طالبان می‌شوند، بولتون به حاشیه رانده شده است. مخالفت سرسختانه بولتون با توافق صلح طالبان، رئیس‌جمهوری را آزرده کرده است. یک منبع نزدیک به بولتون به سی‌ان‌ان می‌گوید پمپئو حالا سعی دارد از بولتون دوری کند. همه تلاش او بر این است به ترامپ نشان دهد رویکرد او با نگرش بولتون فرق دارد؛ حتی مواقعی که دیدگاه‌های آنها یکسان است. یکی از این موارد به زمانی مربوط می‌شود که ترامپ با تیم امنیت ملی تشکیل جلسه داد تا درباره حمله تلافی‌جویانه علیه ایران تصمیم‌گیری شود. بولتون، پمپئو و مایک پنس، معاون رئیس‌جمهوری گفتند: ترامپ باید حمله کند اما زمانی که ترامپ از حمله منصرف شد، پمپئو و متحدانش عکس‌العمل بی‌سروصدایی داشتند و تأکید کردند با تصمیم رئیس‌جمهوری موافق هستند. پمپئو در فکر سنا؛ بولتون در اندیشه وزارت خارجه به گفته نزدیکان وزیر خارجه آمریکا، پمپئو به‌شدت مبارزات انتخاباتی دونالد ترامپ را دنبال می‌کند. به باور آنان، هر چند پمپئو می‌گوید سال آینده نامزد کرسی ایالت کانزاس در سنا نمی‌شود، اما اگر احساس کند ترامپ در انتخابات آینده ریاست‌جمهوری شکست می‌خورد، برای کرسی سنا نامزد می‌شود. از این‌رو با استیو بنن، استراتژیست سابق ترامپ، به صورت مرتب دیدار و با او مشورت می‌کند. در این گزارش آمده است بولتون نیز پمپئو را زیر نظر دارد. نزدیکان بولتون در این‌باره به سی‌ان‌ان می‌گویند هر چند بولتون به‌خوبی می‌داند دیگر نزد ترامپ محبوب نیست و جایگاهش به‌شدت تضعیف شده است اما اگر پمپئو برای کرسی سنا نامزد شود، او به دنبال صندلی وزارت خارجه خواهد بود. مارک گرومبریج، مشاور سابق بولتون، به سی‌ان‌ان می‌گوید: تردیدی نیست که بولتون عاشق کرسی وزارت خارجه است. او پیش از این بارها به آن فکر کرده است؛ اما او می‌فهمد تا وزارت راه پرفرازونشیبی وجود دارد، البته نه فقط به دلیل روابط دوری که با ترامپ دارد، بلکه به دلیل تأیید صلاحیتش در سنا؛ اما در نهایت او نیز مجبور خواهد بود با واقعیت‌های سیاسی و بادهای مخالف روبه‌رو شود.