چگونه کودکان ذهنی خلاق و سیال داشته باشند؟
آزاده سیدمیرزایی جهقی.کارشناس ارشد روانشناسی تربیتی
یکی از عناصر و مؤلفههای خلاقیت، سیالی است. سیالی به تعداد راهحلهایی اشاره میکند که برای حل مسئلهای داده میشود. در واقع مؤلفه سیالی به کمیت و تعداد راهحلهای ارائهشده اشاره دارد، سیالی توانایی برقراری معنیدار بین اندیشه و بیان است که افراد را قادر میکند راهحلهای مختلفی به مسئلهای دهند. هرچه ذهن خلاقتر باشد، قادر است راهحلهای بیشتری برای حل یک مسئله ارائه دهد. در واقع توانايي توليد پاسخهاي سريع و فراوان نسبت به موقعيتی معين را سيالي ذهن ميگويند. با تمرين بايد مهارتهاي کودک را در ارائه راههاي مختلف بالا ببريم. مثلا: 1- میتوانید داستانی را برای کودک نقل کرده و در آن مسئله و مشکلی را برای قهرمان داستان بیان کنید و از کودک بخواهید تا برای حل مشکل، راهحلهای مختلفی را بیان کند. به یاد داشته باشید هرگز درباره راهحلهای کودک هر چند عجیب و غریب قضاوت نکنید، چون هدف سیالی ذهن کودک است. 2- از کودک خود بخواهید تا با اشکال هندسی مختلف مثل دایره، مربع و مثلث هر چقدر شکل مختلف را که میتواند نقاشی کند، حتی میتوانید زمانی را تعیین کنید و از او بخواهید مثلا در مدت پنج دقیقه شکلهای مختلف را نقاشی کند. 3- روی یک صفحه و در نقاط مختلف یک کاغذ نقطههایی را رسم کنید و از کودک خود بخواهید با کشیدن خطوط مختلف و وصلکردن نقاط مختلف به هم، شکلهای مختلفی را ترسیم کند. او میتواند در انتها نقاشی ایجادشده خود را رنگآمیزی کند. 4- صفحه کاغذ را خطخطی کنید و از کودک خود بخواهید از میان خطوط رسمشده هر چقدر که میتواند شکلهای مختلفی مانند انواع اشکال هندسی، خانه، آدم، گل، کوه و... را تشخیص داده و رنگ کند. 5- میتوانید زمانی که با کودک خود به طبیعت و گردش میروید، از او بخواهید در میان سنگها و گیاهان تجسس کند و دست به کاوشگری بزند و اشکال مختلف سنگ و گیاه را پیدا کند. از او بپرسید دیگر چه شکلهایی میبیند، از او بخواهید تا میتواند شکل و تصاویر مختلف را ببیند و تشخیص دهد. از او درخواست کنید با برگها، گیاهان و سنگهای مختلف اشکال مختلف بسازد. 6- به او پارچه یا مقواهای رنگی بدهید و از او بخواهید با آنها هرچقدر که میتواند اشکال مختلف بسازد. هدف از تکنیکهای اشارهشده کمک به رشد و پرورش سیالی در ذهن کودک شماست. اگر هر روز زمانی را به این تکنیکها اختصاص دهید، کمکم ذهن کودک شما سیال شده و پایههای خلاقشدن در او شکل میگیرد. علاوه بر این، همانگونه که شما والدین گرامی تلاش میکنید به سیالی ذهن کودک خود کمک کنید، ذهن شما نیز سیال میشود. توجه کنید سیالی ذهن سبب میشود فرد در مواجهشدن با مسائل و مشکلات مختلف راههای بیشماری بیابد و بهآسانی تسلیم مشکلات نشود.