جداکردن حساب ترامپ از تیم «ب»
ساسان کریمی. کارشناس روابط بینالملل
زینب اسماعیلی، حسین جلالی: اکنون گزینه تبادل زندانی با ایران روی میز دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا است؛ البته از شش ماه پیش این گزینه مطرح شده است. جواد ظریف در نیویورک، در یک سخنرانی از این پیشنهاد پرده برداشته است. درحالیکه تیم ترامپ مدعی علاقهمندی به مذاکره با ایران است، سخنی از این پیشنهاد تهران به میان نیاورده است. واشنگتن تعدادی زندانی در ایران دارد. به نوشته سیانان، مایکل وایت، نظامی سابق آمریکایی بازداشتشده در مشهد، زی یو وانگ، دانشجوی دانشگاه پرینستون، باقر و سیامک نمازی و نزار زکا، شهروند لبنانی آمریکاییتبار جزء آمریکاییهای زندانی در ایران هستند. اگرچه ایران نام زندانی خاصی را که در آمریکا در حبس باشد، مطرح نکرده است، فقط جواد ظریف به وضعیت نامناسب نگار قدسکنی، شهروند ایرانی که به اتهام دورزدن تحریمها در استرالیا زندانی است و قرار است به آمریکا منتقل شود، اشاره کرده است. از زمان طرح این پیشنهاد تاکنون، تحلیلها و نگاههای متفاوتی دراینباره مطرح شده است؛ برخی موافق و برخی مخالف. از برخی کارشناسان حوزه روابط بینالملل خواستیم که تحلیل و ارزیابیشان را از این پیشنهاد با «شرق» در میان بگذارند.
در موضوع پیشنهاد محمدجواد ظریف درباره تبادل زندانیان میان ایران و ایالات متحده آمریکا برداشت اولیه میتواند فرستادن پیامی برای آغاز نوعی مذاکره به نظر برسد؛ اما واقع امر آن است که ظریف با این کار قصد آن را دارد تا توپ را در زمین ترامپ انداخته و امکان مذاکره را به طور کلی منتفی اعلام نکند. به نظر میرسد این پیام بهخوبی دریافت شده است؛ هرچند نباید در سطح عمومی آن را به معنای گشایشی اساسی و بیش از آنچه میتواند بر افکار عمومی و محافل تأثیرگذار باشد، ارزیابی کرد. ضمن آنکه او در گامی فراتر از آنچه اظهار نظر سنتی مقامات دیپلماتیک درباره پروندههای قضائی ذکر میکنند - یعنی استقلال قوه قضائیه - خود را از نوع چنین مواردی جدا نشان داده و صرفا به «امکانات» یک وزیر خارجه اشاره کرده. این موضوع هم در داخل و هم در خارج به نفع او و دستگاه دیپلماسی است و از فشار بر هر دو خواهد کاست. اگر به موضوع تبادل - که در خلال آن جمله اصلی «با اختیار مذاکره آمدهام» بیان شد - مصاحبه با رسانه راستگرای فاکسنیوز و جداکردن حساب ترامپ از «تیم ب» را نیز بیفزاییم، به این راهبرد دست خواهیم یافت که احتمالا مبتنی بر شانس بیشتری که تا این لحظه میتوان برای جمهوریخواهان در انتخابات ۲۰۲۰ قائل بود، او بر آن است تا اولا گروه هدف ترامپ را مخاطب قرار دهد و ثانیا با بهرخکشیدن اختلافنظرهای داخلی در تیم ترامپ سعی در تضعیف گروه تندروتر کند و از این رهگذر شخص رئیسجمهور آمریکا را نیز تحت فشار قرار دهد. اگر به سیاق آنچه رفت، پیشنهاد تبادل از سوی ظریف را رغبت ایران به مذاکره ارزیابی کنیم، در همه این تحلیل باید در نظر داشت که ترامپ در یکسالونیم آینده به یک چیز میاندیشد و آن انتخابات دور دوم است. انتخاباتی که صرف شروع مذاکره با ایران میتواند بهترین دستاورد سیاست خارجیاش برای عرضه در آن باشد. ازاینرو است که با عریانکردن این نیاز و دورکردن همراهان او، ایران ممکن است بتواند امتیازات چشمگیری را از او بگیرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.