آنچه بلوچها میخواهند
مهراب طوقی . مدرس دانشگاه
بلوچستان ایران دومین منطقه وسیع و پهناور ایران است. بلوچها به جز ایران در بسیاری از مناطق جهان بهخصوص پاکستان، افغانستان، ترکمنستان، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و همچنین ممالک آفریقایی سکونت دارند. بلوچها از اقوام دیرپا و کهن ایرانی هستند که در باروری و غنای تمدن ایرانی و اسلامی مانند سایر اقوام این سرزمین باستانی نقشی ماندگار از خود بر جای نهادهاند. بدون شک در میان اقوام ایراني، قومیت بلوچ از همه کمتر شناخته شده است. این کمترشناختگی عوامل سیاسی، اجتماعی و تاریخی خاص خود را دارد. هرگاه این کمترشناختگی را در کنار اطلاعات مخدوش از قوم بلوچ در جامعه ایرانی در نظر بگیریم، میتوان گفت تصور عمومی از بلوچستان و مردم آن با قاچاق مواد مخدر و خشونت پیوند خورده است. این جفایی است که بلوچ به دلیل همسایگیاش با افغانستان به عنوان مهمترین تولیدکننده مواد مخدر باید تحمل کند. در این میان صداوسیما و بعضی از سینماگران با تولید و پخش برنامهها و فیلمهای خاص بر این تصور شدت میبخشند. بلوچها در طول تاریخ همیشه در مقابل هجوم فرهنگی و نظامی بیگانگان به میهن عزیز ایستادگی و مقاومت کردهاند. زبان بلوچی یکی از باستانیترین زبانهای ایرانی بوده و اهل نظر آن را منطبق با متون اوستا (قدیمیترین سند ادبیات ایران) میدانند. زبان بلوچی در بعضی موارد مقدار بیشتری از خصوصیات زبانهای ایرانی قدیم را نسبت به دیگر زبانهای ایرانی نو مانند فارسی نو حفظ کرده است و همچنین توانسته است بسیاری از واژههای اصیل ایران قدیم را تاکنون بدون تغییر حفظ کند. بعد از ظهور اسلام این قوم با جان و دل این دین ضدطبقاتی و آزادگر را پذیرفته و (سياهسوار بلوچ) که یکی از امرای یزدگرد بوده، بعد از پذیرش اسلام و ملحقشدن به سپاه مسلمانان، نقش مهمی در گسترش این دین و سرنگونی حکومت طبقاتی ساسانیان داشته است. در زمان قبل از انقلاب به ویژه رژیم پهلوی، بلوچستان محرومترین منطقه ایران بوده و وضعیت نابسامان و میلیتاریستی حاکم و ژاندارمها همهکاره امور بودند. با توجه به موقعیت جغرافیایی، بلوچستان میتوانست منطقهاي آسیبپذیر برای نظام نوپای انقلاب باشد. ولی بلوچها هرگز نخواستند مسیر خود را از ایرانیان جدا و نهال نوپای انقلاب را ضربهپذیر کنند و در هر مقطع حساسی مانند جنگ تحمیلی خالصانه شرکت کردند. پس از جنگ با شروع دوران سازندگي، مردم بلوچستان انتظار داشتند دولتهاي وقت درصدد رفع محروميت، برقراري عدالت اجتماعي و توسعه منطقه برآيند اما با وجود همه خدمات و زحمات دولتهاي مختلف آمار فقر، بيكاري، بيسوادي، بازماندگي تحصيلي، اعتياد و تبعيضات رو به تزايد و افزايش گذاشت. بلوچستان سرزميني است با استعدادهاي بالقوه انساني و طبيعي كه متأسفانه به محرومترين نقطه كشور پهناور ما بدل شده است و اما اكنون نسل جوان بلوچ وارث كوه، دريا و دشتهايي است كه كار زيربنايي و اساسي در آنها در حداقل ممكن انجام شده است و بيكاري به معناي واقعي كلمه در اين ديار بيداد ميكند و اين معضل وحشتزا در كنار معضلات اجتماعي مانند اعتياد، جوانان بلوچ را درو ميكند. اگر اندك فرصت مرزهاي زميني و دريايي در همسايگي نبودند، خدا ميدانست مردمان اين مرز و بوم چگونه روزگار به سر ميآوردند. جوانهاي بلوچ گروه گروه به آن سوي مرزها كوچ ميكنند تا شايد لقمه ناني به چنگ آورند. كوچ بلوچ قصهاي است پرغصه، داستان هجرتي حزنآور. هزاران نفر از بلوچهاي ايران به علت بيكاري به آن سوي مرزها رفته و در آن نواحي مشغول به كارهاي سخت و توانفرسا شدهاند. در اين ميان گروه كثيري را هم به مشاغل كاذب واداشته است. بعد از حماسه 29 ارديبهشت 96 و انتخاب مجدد دكتر روحاني، اميدي در دل جوانان بلوچ جوشيد و هنوز اين اميد در جوشش است. تحصيلكردگان بلوچ باور كردهاند كه جايگاهي براي آنها در نظر گرفته شده است. هرچند تاكنون نمادهاي بسيار كمسويي از اين نور اميد را در عمل مشاهده كردهاند. آراي 73.2درصدي مردم بلوچستان به رئيسجمهور روحاني در شرايطي كه رقيب انتخاباتي از دادن يارانه چندصد هزار توماني سخن ميگفت و رنجها و گرفتاريهاي فراوان مردم اين خطه از كشور را دربر گرفته بود، نشان دهنده اميد مردم به تعميق تغيير و تحول و بهبود زندگي در مناطق مرزي است. مهمترين خواسته و مطالبه بلوچهاي ايران اجراي كامل قانون اساسي به عنوان ميثاق ملي خصوصا فصل حقوق ملت بهويژه اصول 12، 15 و 19 است كه در واقع همان رفع تبعيضات در استخدامها و انتصابات، آزادي و حرمت فرهنگي، تأمين حقوق شهروندي، تدريس زبان و ادبيات بلوچي در مدارس و دانشگاههاي استان، مشاركت در برنامه توسعه سواحل مكران و همچنين توزيع عادلانه بودجه، امكانات و فرصتهاست. مردم بلوچستان مرزبانان ايران اسلامي هستند، بلوچستان عضو پيكره ايران است. اميدواريم با برآوردن خواستههاي اين قوم شاهد مشاركتدادن بلوچها در تصميمگيريها و تصميمسازيها و مديريت كلان استاني و كشوري و توسعه پايدار و همهجانبه منطقه باشيم.