فضانوردان کشاورز

اولین انسان‌هایی که بر سطح مریخ زندگی خواهند کرد، شاید نه به‌عنوان فضانورد بلکه به‌عنوان یک کشاورز شناخته شوند. فضانوردان برای بنانهادن یک اقامتگاه پایدار در همسایگی زمین در منظومه شمسی، باید شیوه تولید غذا در مریخ را بیاموزند. به گفته کارشناسان، این کار به نظر یکی از سخت‌ترین، مهم‌ترین و پرکارترین برنامه‌های در دستور کار فضانوردان خواهد بود. ناسا با جدیت روی شیوه کشاورزی در مریخ تحقیق می‌کند؛ زیرا این سازمان قصد دارد اولین پروژه‌های ارسال انسان به مریخ را در 2030 میلادی عملی کند. بعضی از مقامات ناسا با درنظرگرفتن دشواری‌های رسیدن به مریخ و سودی که از ماندن درازمدت در آنجا می‌توانیم داشته باشیم، بر این عقیده‌اند که این مأموریت باید برخلاف بازدیدهای چندساعته از ماه، یک برنامه اقامت طولانی‌مدت باشد. برهمین‌اساس محققان هلندی در یک پژوهش، شرایط رشد و پرورش گونه‌های مختلف گیاهی در نمونه خاک شبیه‌سازی‌شده ماه و مریخ را بررسی کردند. در صورت تحقق ساخت کلونی‌های انسانی بر سطح سیاره سرخ، نجات ساکنان آینده مریخ به وجود منابع تولید اکسیژن و غذای تازه وابسته خواهد بود. به گفته محققان، رشد گیاهان در محیط خشن مریخ به‌صورت هیدروپونیک (کشت با استفاده از آب و بدون خاک) و آئروپونیک (هواکشت) خواهد بود. محققان سه مؤسسه تحقیقاتی در هلند، امکان رشد و پرورش مستقیم گیاهان در خاک شبیه‌سازی‌شده مریخ و ماه را بررسی کردند. در این بررسی، گونه‌های مختلف گیاهی آزمایش شد. دانه‌ها در دو نوع از خاک زمین با ویژگی‌هایی مشابه خاک ماه و مریخ کاشته شدند و طی 50 روز، وضعیت جوانه‌زدن دانه‌ها، رشد گل‌ها و برگ‌ها و زنده‌ماندن تا پایان مدت درنظرگرفته‌شده بررسی شد. نتایج نشان داد در خاک مصنوعی مریخ، امکان رشد بهتر گیاهان وجود دارد که در برخی موارد این شرایط حتی بهتر از شرایط خاک زمین است! برعکس خاک شبیه‌سازی‌شده ماه چندان برای رشد گیاهان مناسب نیست. هردو خاک شبیه‌سازی‌شده، حاوی عناصر سنگین بودند، خاک مصنوعی ماه از لحاظ مواد مغذی ضعیف و اسیدیته آن بالاتر از خاک مریخ بود، اما هیچ‌کدام برای رشد گیاه سمی نبودند. محققان تأکید می‌کنند که امکان رشد گیاهان در هر نقطه از مریخ یا ماه وجود ندارد و کشت گیاهان باید صرفا در یک محیط با کنترل دمایی (با شرایط دمایی نزدیک به زمین) انجام شود. لازم به ذکر است که دمای مریخ بین منفی 132 تا 26 درجه سانتی‌گراد متغیر است، چون این سیاره جو بسیار رقیقی دارد. همچنین ساکنان آینده مریخ برای کشاورزی به نیتروژن طبیعی نیاز دارند که یک ترکیب مهم برای رشد گیاه محسوب می‌شود و این ترکیب باید به خاک افزوده شود. البته مشخص نیست که خاک واقعی مریخ یا ماه از شرایط لازم برای رشد گیاه برخوردار باشد. علاوه‌براین، ناسا قصد دارد با اجرای پروژه احداث باغ فضایی، شرایط کشت گیاهان برای ساکنان آینده مریخ را فراهم کند؛ پروژه «Mars Plant Experiment» (به معنی «آزمایش گیاهان مریخی») شامل بررسی امکان رشد گل‌هایی از گونه «آرابیدوپسیس» در سیاره سرخ است. براساس این پروژه قرار است گیاهان گلدار به‌طور مستقیم در خاک مریخ کاشته نشوند تا اکوسیستم احتمالی این سیاره دست‌نخورده باقی بماند. علاوه‌براین در پروژه «Mars Plant Experiment» از یک ماهواره «کیوب‌ست» استفاده می‌شود که به قسمت خارجی بدنه مریخ‌نورد 2020 ناسا متصل شده و جعبه، حاوی هوا و 200 دانه گیاه «آرابیدوپسیس» است.