افزایش 14درصدی بودجه وزارت فرهنگ و ارشاد

سعیده شفیعی، پژوهشگر اقتصادی: 1- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شامل هفت معاونت‌ است که به‌ترتیب معاونت اداری، مالی و امور استان‌ها، معاونت امور سینمایی و سمعی و بصری (سازمان سینمایی)، معاونت امور فرهنگی، معاونت امور هنری، معاونت برنامه‌ریزی و توسعه، معاونت حقوقی و امور مجلس، معاونت مطبوعاتی و اطلاع‌رسانی را شامل می‌شود. همچنین این وزارتخانه سازمان‌ها و دفاتری را زیر نظر خود دارد که ردیف بودجه‌ای جداگانه‌ای دارند. مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتالی، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، سازمان اوقاف و امور خیریه، سازمان حج و زیارت، ستاد عالی کانون‌های فرهنگی- هنری مساجد، پژوهشگاه فرهنگ و هنر و ارتباطات از این جمله‌اند. بودجه کل این وزارتخانه همراه با نهادها و سازمان‌های زیرمجموعه در قانون بودجه سال‌جاری بالغ بر 25هزارو436میلیاردریال می‌شود که این رقم با رشد 14درصدی به 28هزارو995میلیاردریال در لایحه پیشنهادی افزایش یافته است. سهم این بخش از کل مصارف عمومی بودجه نیز از 2/1درصد در قانون بودجه سال 1393 به 3/1درصد در لایحه افزایش نشان می‌دهد. 2- رقم پیشنهادی بودجه «حوزه ستادی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» در لایحه سال آینده با 39درصد افزایش، از سه‌هزارو244میلیاردریال به چهارهزارو516میلیاردریال رسیده؛ سهم این دستگاه از کل بودجه پیشنهادی این بخش، 16درصد است. 3- بیشترین حجم بودجه پیشنهادی سال 1393 به «مرکز خدمات حوزه‌های علمیه» با 17درصد اختصاص یافته است. این نهاد همراه با «شورایعالی حوزه‌های علمیه» در مجموع با هفت‌هزارو908میلیاردریال، 27درصد بودجه فرهنگی را به خود اختصاص می‌دهند. 4-‌رقم پیشنهادی مربوط به «حمایت از نشر، کتاب و مطبوعات» با ‌هزارو500میلیاردریال نسبت به رقم مصوب بودجه سال‌جاری بدون تغییر مانده است. این رقم حدود پنج‌درصد کل اعتبارات بودجه‌ای این بخش را تشکیل می‌دهد. این ردیف بودجه‌ای به‌صورت یارانه‌هایی جهت حمایت از صنعت نشر به انتشارات مختلف تعلق می‌گیرد. بخشی از این مبلغ هم از سوی معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی جهت خرید کتاب از ناشران هزینه می‌شود. 5- همچنین در لایحه پیشنهادی، 52میلیاردریال برای «موسسه پژوهشی فرهنگ، هنر و ارتباطات»، 55میلیاردریال برای کمک به «بنیاد فرهنگی و هنری امام‌رضا(ع)» و هزارو60میلیاردریال برای «امور سینمایی و نیز تولیدات فاخر» در نظر گرفته شده است. 6- «سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی» نهادهایی چون مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، مجمع جهانی اهل بیت، دانشگاه اهل بیت و دانشگاه مذاهب اسلامی را زیر نظر خود دارد. بودجه این سازمان فرهنگی از یک‌هزارو792میلیاردریال با 363میلیاردریال افزایش به دوهزارو155میلیاردریال در لایحه پیشنهادی رسیده که هفت‌درصد از کل بودجه پیشنهادی در این بخش را تشکیل می‌دهد. 7- براساس ارقام لایحه بودجه سال آینده، «سازمان تبلیغات اسلامی» که سیاستگذاری، برنامه‌ریزی، هدایت، سازماندهی، پشتیبانی و نظارت بر تبلیغات دینی- مردمی را برعهده دارد با شش‌درصد افزایش بودجه مواجه شده است. ردیف بودجه‌ای این سازمان از دوهزارو447میلیاردریال در قانون بودجه سال 1393 به دوهزارو606میلیاردریال رشد یافته که این رقم 9درصد کل بودجه پیشنهادی این بخش را به خود اختصاص می‌دهد. 8- «سازمان اوقاف و امور خیریه» و «سازمان حج و زیارت» به ترتیب از 948 و 33میلیاردریال بودجه پیشنهادی در سال آینده برخوردارند. اعتبار پیشنهادی سازمان اوقاف و امور خیریه نسبت به رقم مصوب بودجه سال‌جاری این سازمان، با 18درصد افزایش، مواجه شده و این رقم حدود سه‌درصد کل اعتبارات پیشنهادی این بخش است. قابل ذکر است اعتبار بودجه‌ای سازمان حج و زیارت نیز 12درصد افزایش را نشان می‌دهد. 9- «نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور» با 12درصد رشد بودجه پیشنهادی در لایحه بودجه سال آینده، مواجه شده است. ردیف بودجه‌ای این نهاد براساس قانون بودجه سال‌جاری ‌هزارو24میلیاردریال بود که به ‌هزارو148میلیاردریال در لایحه پیشنهادی افزایش یافته است. شایان ذکر است این رقم، تنها چهاردرصد کل اعتبارات پیشنهادی وزارتخانه را به خود اختصاص می‌دهد.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی 10- رقم پیشنهادی بودجه «سازمان خبرگزاری‌ جمهوری‌اسلامی» با 25درصد رشد از 481میلیاردریال در قانون بودجه سال‌جاری به 601میلیاردریال افزایش یافته که حدود دودرصد کل اعتبار بودجه‌ای این بخش در لایحه است. 11- «سازمان صداوسیمای جمهوری‌اسلامی‌ایران» به عنوان یک نهاد فرهنگی مستقل از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، به تولید و پخش برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی می‌پردازد. بودجه مصوب این دستگاه در سال 1393 معادل 9هزارو673میلیاردریال است که این رقم با 11درصد افزایش، به 10هزارو689میلیاردریال در لایحه بودجه سال آینده رسیده است. نکته قابل‌توجه این است که اگر رقم بودجه این نهاد (به عنوان یک نهاد فرهنگی) را به کل بودجه فرهنگی پیشنهادشده برای سال آینده بیفزاییم، سهم آن از کل بودجه فرهنگی حدود 27درصد است که این سهم نسبت به ارقام مصوب سال‌جاری، تغییر چندانی نکرده است. باید توجه داشت تنها نیمی از کل هزینه این سازمان هر سال در قانون بودجه مشخص می‌شود و مابقی از درآمدهای حاصل از تبلیغات بازرگانی، هزینه آبونمان از تمام مشترکان برق، عوارض توسعه صداوسیما از فروش هر دستگاه تلویزیون و دریافت مبالغی از تیم‌های ورزشی موردنمایش در اوقات خاص و درآمدهای حاصل از انتشارات، نشریات و مجلات تحت‌نظر این سازمان تامین می‌شود. 12- نهادهای فرهنگی دیگری وجود دارند که به دلیل آنکه زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیستند، از بررسی آنها در گزارش حاضر خودداری شده است. فرهنگستان علوم ایران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بنیاد ایران‌شناسی، فرهنگستان هنر و پژوهشکده هنر نهادهای فرهنگی‌ای هستند که زیر نظر نهاد ریاست‌جمهوری فعالیت می‌کنند و در مجال دیگری مورد بررسی قرار خواهند گرفت. همچنین برخی از پژوهشکده‌ها و موسساتی که زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری فعالیت می‌کنند (مانند پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، بنیاد دانشنامه‌نگاری، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی و موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران) نهادهای فرهنگی‌ای محسوب می‌شوند که بودجه پیشنهادی آنها در شماره‌های قبل مورد ارزیابی قرار گرفته است.