ظرفیت پالایشگاهی در عراق توسعه مییابد
20میلیارددلار برای تولید بنزین
بسیملاله: عراق در نظر دارد با سرمایهگذاری 20میلیاردی برای توسعه و احداث پالایشگاههای جدید، سوخت خود را تامین کند. هدف بعدی آن صادرات بنزین و گازوییل به کشورهای حوزه خلیجفارس است. در این راستا این کشور طی روزهای گذشته قراردادی به ارزش چهارمیلیارددلار امضا کرد.بنابر گزارش روزنامه البغدادیه، دولت عراق طی سالهای اخیر به منظور تامین کمبود منابع سوختی و افزایش ظرفیت پالایشگاههایش، سرمایهگذاریهای بیشتری را با اعمال شرایط مناسب برای فعالیت شرکتهای بینالمللی فعال در حوزه پالایشگاهی، اعمال کرده است. مجموعه فرآوردههای پالایشی کشور عراق حاصل فعالیت دو حوزه پالایشی اصلی، یعنی پالایشگاههای فعال و پالایشگاههای برنامهریزیشده است که انتظار میرود در مجموع کل ظرفیت پالایشی فعلی عراق از 766هزار بشکه بنزین در روز، به هزارو506 بشکه در روز برسد. عراق دارای مجموعا 10 پالایشگاه و واحدهای تاپینگ میباشد. بر اساس اعلام دولت، این کشور از ژانویه 2012 به صورت روزانه 60هزار بشکه بنزین و 20هزار بشکه گازوییل وارد کرده است. در سال 2009، دولت عراق قراردادهایی را به منظور طراحی چهار پالایشگاه جدید با
سرمایهگذاری 10 تا 20میلیارددلار، به عنوان بخشی از برنامه دولت برای جبران کمبود مواد سوختی و افزایش ظرفیت پالایشی به امضا رساند که بر اساس پیشبینیها این چهار پالایشگاه تا 740هزار بشکه به صورت روزانه به ظرفیت پالایشی عراق اضافه خواهند کرد. به علاوه، این کشور دارای مجموعه پالایشگاهی نیز هست که دولت درصدد تقویت توان پالایشی آنها بوده و بخش عمدهای از فرآیند پالایشی کشور بر عهده این پالایشگاههای فعال است. پالایشگاههای نفتی عراق به طور کلی میتوان زیرساختهای نفتی و پالایشی کشور عراق را در دو گروه عمده پالایشگاههای نفتی فعال و پالایشگاههای نفتی برنامهریزیشده قرار داد. پالایشگاههای نفتی فعال: براساس گزارش اداره پتروشیمی عراق، این بخش شامل پالایشگاههایی است که در مالکیت و کنترل دولت عراق است و بر اساس ارزیابیهای شرکت بیپی در سال 2012، ظرفیت پالایشی اسمی عراق برابر با 924هزار بشکه در روز بوده است. 1- پالایشگاه بایجی (Bailji) این پالایشگاه در استان صلاحالدین در شمال بغداد قرار داشته و بزرگترین پالایشگاه این کشور با ظرفیت تولیدی 250 تا 300هزار
بشکه در روز است. اداره این پالایشگاه بر عهده شرکت پالایشگاهی شمال بوده و تحت نظارت وزارت نفت عراق است. 2- پالایشگاه دوره این پالایشگاه در جنوب بغداد واقع شده است و در سال 1955 به بهرهبرداری رسید. در خلال جنگ 1991-1990 مورد حمله موشکی قرار گرفته و با کاهش تدریجی فعالیت، ظرفیت پالایشی آن به 90هزار بشکه در روز در سال 2003 رسید. طی قراردادی در سال 2005، «شرکت مهندسی پروکوپ» ساخت یکی از دو واحد تقطیر جدید این پالایشگاه با ظرفیت 70هزار بشکه در روز را متعهد شد و در ژانویه 2009 این واحد به ارزش 43میلیوندلار نصب گردید. این اقدام موقتا ظرفیت این پالایشگاه را به 160هزار بشکه در روز رساند. قرارداد دومین واحد تقطیر این پالایشگاه با شرکت پروکوپ در سال 2007 منعقد شد. این پالایشگاه اکنون تحت مالکیت «شرکت پالایشی میانه کشور» (شرکت مصافی الوسط) قرار دارد. 3- پالایشگاه اربیل منطقه اقلیم کردستان عراق به منظور کسب امنیت بیشتر در عرضه فرآوردههای پالایشی، پالایشگاه جدیدی در نزدیکی شهر اربیل احداث کرده است. ظرفیت اولیه این پالایشگاه 25هزار بشکه در روز بود که تا پایان سال 2009 به ظرفیت
کامل خود یعنی 75هزار بشکه در روز رسید. واحد اجرایی این پالایشگاه در دست سرمایهگذاران بخشخصوصی کردی Kar Group است و قرار است در مجموع 200هزار بشکه نفت را در روز پالایش دهد. خوراک این پالایشگاه از میدان نفتی خورمالو Khormala و نیز میادین نفتی ابرحوزه کرکوک، تامین میشود که دارای ظرفیت تولیدی 50هزار بشکه در روز میباشد. بر اساس برنامههای توسعهای عراق قرار است تولید این حوزه به صدهزار بشکه در روز افزایش یابد. علاوه بر این، سه پالایشگاه که عمدهترین پالایشگاههای فعال در این کشور میباشند، پالایشگاههای فعال دیگری از جمله: خانقین با ظرفیت تولیدی 12هزار بشکه در روز، نجف با ظرفیت 30هزار بشکه در روز، کاسیک با ظرفیت 10هزار بشکه در روز، حدیثه با ظرفیت 16هزار بشکه در روز، مفتیحه با ظرفیت پنجهزار بشکه در روز، از دیگر پالایشگاههای فعال عراق هستند. در نتیجه باید گفت در مجموع ظرفیت کل پالایشگاههای فعال در عراق 766هزار بشکه در روز میباشد. 2-پالایشگاههای برنامهریزیشده: در سال 2009، عراق با شرکتهای مهندسی بینالمللی برای طراحی چهار پالایشگاه جدید قراردادهایی را منعقد کرد. به موجب این
قراردادها باید بخشی از برنامه کلان این کشور برای جبران کاهش مواد سوختی از طریق افزایش ظرفیت پالایشی داخلی تامین شود. این پالایشگاهها قرار است 740هزار بشکه به ظرفیت پالایشی عراق اضافه کنند و برای این منظور یک سرمایهگذاری منعطف بین 10 تا 20میلیارددلار پیشبینی شده است. اولین قرارداد مربوط به طراحی پالایشگاه «نصیریه» با ظرفیت 300هزار بشکه در روز است که در ژانویه 2009 توسط شرکت Foster Wheeler به ثبت رسید. پس از آن شرکت فرانسوی Technip نیز توانست برنده دومین قرارداد احداث پالایشگاه، یعنی پالایشگاه «هندیه» با ظرفیت تولید 140هزار بشکه در روز در منطقه مرکزی عراق، نزدیک جاده اصلی کربلا- نجف در جنوب بغداد، شود. سومین و چهارمین پالایشگاه نیز هرکدام با ظرفیت تولید 150هزار بشکه در روز مربوط به استانهای کرکوک در شمال و میسان در جنوب عراق است که شرکت Stone & Webster برنده قرارداد طراحی پایه (FEED) آنها شد. در 24 ژوییه 2011 توافقی مقدماتی به منظور احداث پالایشگاه کربلا با یک کنسرسیوم ایتالیایی با حضور شرکت Saipem تحت عنوان «شرکت پالایشگاه کربلا» (RKC) منعقد شد که بر اساس آن باید پالایشگاهی با ظرفیت 200هزار
بشکه در روز در این شهر با هزینه 5/6میلیارددلار احداث شود. اجرای این پروژه در سهماهه نخست سال 2012 شروع شده و بعد از چهار سال به بهرهبرداری خواهد رسید. هدایت فنی این پروژه بر عهده شرکت Saipem است و قرار است بر اساس شرایط قراردادهای ساخت، تملک و بهرهبرداری (B.O.O) اجرا شود. هدف اصلی این پالایشگاه تولید بنزین با اکتان بالا و گازوییل برای بازار داخلی است. در اگوست 2011، یک شرکت خصوصی انرژی مصری به نام Citadel Capital یادداشت تفاهمی (MOU) با وزارت نفت عراق برای ساخت پالایشگاهی با ظرفیت 150هزار بشکه در این کشور منعقد کرد. بر اساس شرایط 25ساله قرارداد، برداشت محصول (OTC)، وزارت نفت به تامین خوراک نفتی این پالایشگاه، با تخفیف و نیز خرید تولیدات پالایشی آن با قیمتهای بینالمللی متعهد شده است. بر اساس پیشبینیها انتظار میرود ساخت این پروژه نیز چهار سال به طول بینجامد. دولت محلی اقلیم کردستان عراق (KRG) نیز در ژوییه 2009 ساخت پالایشگاه جدیدی با ظرفیت 40هزار بشکه در روز را آغاز کرده است. در همین سال شرکت پالایشی Midland تجهیزات توسعه 70هزار بشکه دوم پالایشگاه الدوره با ظرفیت 140هزار بشکه در روز را دریافت
کرد. این پروژه، دومین طرح از سه طرح نوسازی واحدهای پالایشگاهی موجود بوده و افزایش ظرفیتی به میزان 280هزار بشکه در روز در اواسط 2011 را ایجاد کرد. بر اساس این قرارداد نوسازی، قرار است پالایشگاه الدوره به دومین پالایشگاه بزرگ کشور بعد از تاسیسات پالایشگاهی 300هزار بشکه در روز بایجی (Baiji) تبدیل شود. همانطور که بیان شد، دولت عراق گامی بلند در زمینه ارتقای فرآوردههای پالایشی به منظور جبران کمبود داخلی برداشته است. با توجه به برنامهریزیهای صورتگرفته مجموع ظرفیت پالایش این کشور از 766هزار بشکه در روز، تولیدشده توسط پالایشگاههای فعال، به هزارو 506 بشکه در روز خواهید رسید که از این میزان 740هزار بشکه توسط پالایشگاههای برنامهریزیشده تامین خواهد شد.
